Disciplina de
Reumatologia
   Prof.	
  Paulo	
  Alambert	
  
     Profa.	
  Lilian	
  Rosa	
  
    Profa.	
  Luiza	
  Fuoco	
  
A	
  Articulação	
  

1-­‐	
  Cartilagem	
  
2-­‐	
  Osso	
  
3-­‐	
  Sinóvia	
  
4-­‐	
  Liquido	
  sinovial	
  
5-­‐	
  Cápsula	
  articular	
  
6-­‐	
  Menisco	
  
7-­‐	
  Músculo	
  
8-­‐	
  Bursa	
  
9-­‐	
  Tendão	
  
10-­‐	
  Ligamentos	
  
Classificação	
  das	
  
         Doenças	
  Reumáticas	
  
•  Reumatismo	
  de	
  partes	
  moles	
  

•  Artropatias	
  microcristalinas	
  

•  Artropatias	
  infecciosas	
  

•  Osteoartrite	
  

•  Febre	
  Reumática	
  

•  Osteoporose	
  

•  Artropatias	
  inflamatórias	
  crônicas	
  
    •  Artrite	
  Reumatóide	
  (AR)	
  
    •  Espondiloartrites	
  
    •  Doenças	
  difusas	
  do	
  tecido	
  conjuntivo	
  (DDTC)	
  
Propedêutica	
  
                     Reumatológica	
  
•  Idade	
  e	
  sexo	
  
    •  DDTC:	
  mulher	
  jovem	
  

    •  AR:	
  mulher	
  adulta	
  

    •  EpA:	
  homem	
  jovem	
  

    •  Gota:	
  homem	
  >40anos	
  

    •  Febre	
  Reumática:	
  crianças	
  e	
  adolescentes	
  

    •  Osteoartrite:	
  quarta	
  e	
  quinta	
  década	
  

    •  Fibromialgia:	
  mulher	
  adulta	
  

    •  Reumatismo	
  de	
  partes	
  moles:	
  universal	
  
Propedêutica	
  
                                          Reumatológica	
  
•      Manifestações	
  articulares:	
                         	
  
                                                               	
  
	
                                                             •      Rigidez	
  matinal	
  
       •      Artrite	
  	
  vs.	
  Artralgia	
                •      Tipo	
  de	
  dor:	
  inflamatória	
  vs.	
  mecânica	
  
       •      Número	
  de	
  articulações	
  envolvidas	
     •      Intensidade	
  
       •      Simetria	
                                       •      Evolução	
  
       •      Duração:	
  crônica	
  >6	
  sem	
               •      Localização:	
  articular,	
  óssea,	
  muscular,	
  neuro	
  
       •      Topografia	
                                      •      Fatores	
  de	
  melhora	
  e	
  piora	
  
       •      Tipos	
  de	
  Sinais	
  flogísticos	
            •      Irradiação	
  
       	
  
       	
  
       	
  
Propedêutica	
  
                      Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  	
  
   •  Sintomas	
  Constitucionais:	
  
      •  Síndrome	
  febril	
  
      •  Síndrome	
  consumptiva	
  
      •  Fadiga	
  
      •  	
  Astenia	
  
Propedêutica	
  
                             Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Pele	
  e	
  mucosas	
  

         Fotossensibilidade/	
  Rash	
  malar	
       Alopécia	
  
	
  
       	
  
Propedêutica	
  
                             Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Pele	
  e	
  mucosas	
  

         Esclerodermia	
                        Fenômeno	
  de	
  Raynaud	
  
	
  
       	
  
Propedêutica	
  
                             Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Pele	
  e	
  mucosas	
  

         Vasculite	
  cutânea	
                    Eritema	
  Nodoso	
  
	
  
       	
  
Propedêutica	
  
                               Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Pele	
  e	
  mucosas	
  

       Lupus	
  Discóide	
                         Livedo	
  Reticular	
  
	
  
       	
  
Propedêutica	
  
                           Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Pele	
  e	
  mucosas	
  

                                                        Tofos	
  
	
       Nódulos	
  Subcutâneos	
  


       	
  
Propedêutica	
  
                             Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Pele	
  e	
  mucosas	
  

         Lesões	
  psoriáticas	
                 Ulceras	
  de	
  mucosas	
  
	
  
       	
  
Propedêutica	
  
                           Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Pele	
  e	
  mucosas	
  
              Heliótropo	
               Gottron	
              Calcinose	
  

	
  
       	
  




              Dermatomiosite	
  
Propedêutica	
  
                    Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Coração	
  e	
  
   pulmões	
  
  •  Pleurite	
  e	
  pericardite	
  à	
  DDTC	
  (LES)	
  
  •  Pneumonite	
  intersticialà	
  DDTC	
  (ES/	
  DM)	
  
  •  Valvuliteà	
  Febre	
  reumática	
  
  •  Carditeà	
  Febre	
  reumática,	
  vasculites	
  e	
  DDTC	
  
  •  Hipertensão	
  arterialà	
  nefrite,	
  corticoide,	
  crise	
  renal	
  esclerodérmica,	
  
         vasculites	
  
  •  Hipertensão	
  arterial	
  pulmonarà	
  DDTC	
  

  	
  
Propedêutica	
  
                      Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  	
  
   •  Sistema	
  Hematológico	
  
          •  Poliadenopatia	
  à	
  DDTC	
  e	
  vasculites	
  

          •  Leucocitose	
  à	
  Doença	
  de	
  Still	
  

          •  Leucopenia	
  à	
  DDTC,	
  LES	
  

          •  Plaquetopenia	
  à	
  DDTC,	
  LES,	
  SAF	
  

          •  Anemia	
  hemolítica	
  à	
  LES	
  

          •  Anemia	
  de	
  doença	
  crônica	
  à	
  DDTC,	
  Vasculites,	
  AR,	
  EpAs	
  

   	
  
   	
  
Propedêutica	
  
                    Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Aparelho	
  
   gênito-­‐urinário	
  
  •  Nefrites	
  à	
  DDTC	
  e	
  vasculites	
  

  •  Fenômeno	
  vascular	
  renal	
  à	
  	
  

         •  Crise	
  Renal	
  esclerodérmica	
  

         •  Vasculites:	
  Takayasu,	
  Poliarterite	
  Nodosa	
  

  •  Cistites,	
  uretrites	
  e	
  cervicites	
  podem	
  ocorrer	
  nas	
  artrites	
  reativas	
  
         (Síndrome	
  de	
  Reiter)	
  
  	
  
Propedêutica	
  
                        Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Sistema	
  
   digestório	
  
   •  Disfagia,	
  refluxo	
  gastroesofágico	
  por	
  
          alteração	
  da	
  mobilidade	
  esofágica	
  à	
  DDTC	
  
          (ES)	
  

   •  Diarréia	
  nas	
  enteroartropatias	
  e	
  artrite	
  
          reativa	
  

   •  Úlceras	
  orais	
  à	
  Doença	
  de	
  Behçet	
  
   •  Xerostomia	
  e	
  Parotidite	
  à	
  Síndrome	
  de	
  
          Sjögren	
  
   	
  

   	
  
Propedêutica	
  
                    Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Olhos	
  
    	
  




Conjuntivite	
  
    Uveíte	
                                 Esclerite	
  Necrozanteà	
  AR	
  
     Irite	
  
 Iridociclite	
  
       	
  
     EpAs	
  
                                     Xeroftamia	
  à	
  Sindrome	
  de	
  Sjögren	
  
Propedêutica	
  
              Reumatológica	
  
•  Manifestações	
  extra-­‐articulares:	
  Sistema	
  
   Nervoso	
  
  •  Neuropatias	
  	
  periféricasà	
  DDTC	
  e	
  vasculites	
  
  •  Mielite	
  transversa	
  àSAF,	
  LES	
  
  •  Convulsões	
  à	
  LES	
  e	
  vasculites	
  
  •  Coréia	
  à	
  Febre	
  Reumática	
  e	
  LES	
  
  •  Síndrome	
  do	
  túnel	
  do	
  carpo	
  à	
  DDTC,	
  AR,	
  EpAs	
  
  	
  
  	
  

Luiza reumato (1)

  • 1.
    Disciplina de Reumatologia Prof.  Paulo  Alambert   Profa.  Lilian  Rosa   Profa.  Luiza  Fuoco  
  • 2.
    A  Articulação   1-­‐  Cartilagem   2-­‐  Osso   3-­‐  Sinóvia   4-­‐  Liquido  sinovial   5-­‐  Cápsula  articular   6-­‐  Menisco   7-­‐  Músculo   8-­‐  Bursa   9-­‐  Tendão   10-­‐  Ligamentos  
  • 3.
    Classificação  das   Doenças  Reumáticas   •  Reumatismo  de  partes  moles   •  Artropatias  microcristalinas   •  Artropatias  infecciosas   •  Osteoartrite   •  Febre  Reumática   •  Osteoporose   •  Artropatias  inflamatórias  crônicas   •  Artrite  Reumatóide  (AR)   •  Espondiloartrites   •  Doenças  difusas  do  tecido  conjuntivo  (DDTC)  
  • 6.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Idade  e  sexo   •  DDTC:  mulher  jovem   •  AR:  mulher  adulta   •  EpA:  homem  jovem   •  Gota:  homem  >40anos   •  Febre  Reumática:  crianças  e  adolescentes   •  Osteoartrite:  quarta  e  quinta  década   •  Fibromialgia:  mulher  adulta   •  Reumatismo  de  partes  moles:  universal  
  • 7.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  articulares:         •  Rigidez  matinal   •  Artrite    vs.  Artralgia   •  Tipo  de  dor:  inflamatória  vs.  mecânica   •  Número  de  articulações  envolvidas   •  Intensidade   •  Simetria   •  Evolução   •  Duração:  crônica  >6  sem   •  Localização:  articular,  óssea,  muscular,  neuro   •  Topografia   •  Fatores  de  melhora  e  piora   •  Tipos  de  Sinais  flogísticos   •  Irradiação        
  • 8.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:     •  Sintomas  Constitucionais:   •  Síndrome  febril   •  Síndrome  consumptiva   •  Fadiga   •   Astenia  
  • 9.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Pele  e  mucosas   Fotossensibilidade/  Rash  malar   Alopécia      
  • 10.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Pele  e  mucosas   Esclerodermia   Fenômeno  de  Raynaud      
  • 11.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Pele  e  mucosas   Vasculite  cutânea   Eritema  Nodoso      
  • 12.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Pele  e  mucosas   Lupus  Discóide   Livedo  Reticular      
  • 13.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Pele  e  mucosas   Tofos     Nódulos  Subcutâneos    
  • 14.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Pele  e  mucosas   Lesões  psoriáticas   Ulceras  de  mucosas      
  • 15.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Pele  e  mucosas   Heliótropo   Gottron   Calcinose       Dermatomiosite  
  • 16.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Coração  e   pulmões   •  Pleurite  e  pericardite  à  DDTC  (LES)   •  Pneumonite  intersticialà  DDTC  (ES/  DM)   •  Valvuliteà  Febre  reumática   •  Carditeà  Febre  reumática,  vasculites  e  DDTC   •  Hipertensão  arterialà  nefrite,  corticoide,  crise  renal  esclerodérmica,   vasculites   •  Hipertensão  arterial  pulmonarà  DDTC    
  • 17.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:     •  Sistema  Hematológico   •  Poliadenopatia  à  DDTC  e  vasculites   •  Leucocitose  à  Doença  de  Still   •  Leucopenia  à  DDTC,  LES   •  Plaquetopenia  à  DDTC,  LES,  SAF   •  Anemia  hemolítica  à  LES   •  Anemia  de  doença  crônica  à  DDTC,  Vasculites,  AR,  EpAs      
  • 18.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Aparelho   gênito-­‐urinário   •  Nefrites  à  DDTC  e  vasculites   •  Fenômeno  vascular  renal  à     •  Crise  Renal  esclerodérmica   •  Vasculites:  Takayasu,  Poliarterite  Nodosa   •  Cistites,  uretrites  e  cervicites  podem  ocorrer  nas  artrites  reativas   (Síndrome  de  Reiter)    
  • 19.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Sistema   digestório   •  Disfagia,  refluxo  gastroesofágico  por   alteração  da  mobilidade  esofágica  à  DDTC   (ES)   •  Diarréia  nas  enteroartropatias  e  artrite   reativa   •  Úlceras  orais  à  Doença  de  Behçet   •  Xerostomia  e  Parotidite  à  Síndrome  de   Sjögren      
  • 20.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Olhos     Conjuntivite   Uveíte   Esclerite  Necrozanteà  AR   Irite   Iridociclite     EpAs   Xeroftamia  à  Sindrome  de  Sjögren  
  • 21.
    Propedêutica   Reumatológica   •  Manifestações  extra-­‐articulares:  Sistema   Nervoso   •  Neuropatias    periféricasà  DDTC  e  vasculites   •  Mielite  transversa  àSAF,  LES   •  Convulsões  à  LES  e  vasculites   •  Coréia  à  Febre  Reumática  e  LES   •  Síndrome  do  túnel  do  carpo  à  DDTC,  AR,  EpAs