O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Projekt( parashikimi i motit )

16.547 visualizações

Publicada em

Projekt mbi parashikimin e motit . Klasa 9

Publicada em: Ciências
  • Login to see the comments

Projekt( parashikimi i motit )

  1. 1. NENTEMAT:  MOTI  PARASHIKIMI I MOTIT  METODAT E PARASHIKIMIT TE MOTIT  RENDESIA NGA PARASHIKIMI I SAKTE TE MOTIT  METEROLOGJIA  RESHJET  TEMPERATURA  LAGESHTIA  SHTYPJA  SHTYPJA ATMOSFERIKE  SI NDIKON SHTYPJA ATMOSFERIKE  SHTYPJA HIDROSTATIKE & LIGJI I PASKALIT  LIDHJA NDERMJET Pa, TEMPERATURES DHE DENDESISE  SI NDIKON TEMPERATURA DHE SHTYPJA TEK MOTI NE MAJEN E MALIT  BAROMETRI  MANOMETRI  PARASHIKIMI I MOTIT NE LASHTESI
  2. 2. FIZIKA Fizika është dega e shkencës e cila merret me zbulimin dhe analizimin e fenomeneve fizike, që përfshin studimin e lëndës dhe lëvizjen e saj në fabrikën e hapësirë-kohës, si dhe konceptet e forcës dhe energjisë. Në mënyrë më të përgjithshme ajo cilësohet si shkenca nëpërmjet së cilës njerëzit përpiqen të shpjegojnë dukuritë natyrore. Fizika njihet si "shkencë themelore" sepse fusha të tjera si kimia dhe biologjia hulumtojnë sisteme, veçoritë e të cilave varen nga ligjet e fizikës.
  3. 3. MOTI Moti paraqet gjendjen fizike të atmosferës në një territor të caktuar, në kohën e dhënë e karakterizuar nga një kombinacion i caktuar i elementevemeteorologjike. Elementet e motit janë: temperature e ajrit, shtypja atmosferike, era-shpejtësia dhe deretimi i saj, vranësirat, reshjet atmosferike etj. Parashikimi i motit mundesohet per te gjithe rajonin, ai mund te konsultohet me ane te shteteve te paraqitura dhe me pas per qytetet perkatese qe kane keto shtete. - Prashikimi i motit renditet me ore, me nje diference kohore prej 3 oresh - Koha eshte paraqitur grafikisht me nje ikone dhe me tekst, ku shpjegohet me fjale parashikimi. - Vlerat e temperatures jane ne Grade Celcius (°C). - Era llogaritet me km/h sipas drejtimeve te koordinatave gjeografike: - Rreshjet e shiut jane paraqitur ne milimetra (mm). - Shikueshmeria paraqitet me distance (km) dhe mesazh. - Lageshtira paraqitet ne perqindje (%).
  4. 4. PARASHIKIMI I MOTIT Parashikimi i motit është aplikimi i shkencës dhe teknologjisë për të parashikuar gjendjen e atmosferës për një vend të caktuar. Qeniet njerëzore janë përpjekur të parashikojnë motin jozyrtarisht për mijëvjeçarë, dhe zyrtarisht që nga shekulli i nëntëmbëdhjetë. Parashikimet e motit janë bërë duke mbledhur të dhëna sasiore në lidhje me gjendjen aktuale të atmosferës në një vend të caktuar dhe duke përdorur të kuptuarit shkencor të proceseve atmosferike për të projektuar se si atmosfera do të ndryshojë. Pasi një përpjekje të gjithë-njerëzor të bazuar kryesisht mbi ndryshimet në presionin barometric, kushtet aktuale të motit, dhe gjendjen e qiellit, parashikimi i motit tani mbështetet në modelet kompjuterike të bazuara në të cilat marrin shumë faktorë atmosferike në konsideratë. Input njeriut është ende e nevojshme për të marr modelin më të mirë të mundshme e parashikuar për bazë parashikimin mbi, e cila përfshin aftësitë e njohjes model, teleconnections, njohuri të performancës së modelit, dhe njohuritë e paragjykimeve model.Natyra kaotike e atmosferës, fuqia masiv kompjuterike të nevojshme për të zgjidhur ekuacionet që përshkruajnë atmosferën, gabim i përfshirë në matjen e kushteve fillestare, dhe një kuptim jo të plotë të proceseve atmosferike do të thotë se parashikimet jane te sakta.
  5. 5. METODAT PER PARASHIKIMIN E MOTIT • Metoda Analoge Metoda Analoge është një metodë më e komplikuar për të prodhuar një parashikim . Ajo përfshin ekzaminimin e skenarit t e sotem te parashikuar dhe duke kujtuar një ditë në të kaluarën , kur ne skenar moti dukej shumë I ngjashem ( një analog ) . Analist do të parashikojnë se moti në këtë parashikim do të sillet njëjtë siç bëri në të kaluarën . • Parashikimi me ane te numrave Parashikimi i motit numerik ( NWP ) përdor fuqinë e kompjuterëve për të bërë një parashikim . Programe kompjuterike komplekse , te njohura edhe si modele të parashikimit , do te garojne supercomputerat dhe të ofrojë parashikime për shumë kushte atmosferike të tilla si temperatura, presioni , era dhe reshjet . Një analist shqyrton se si tiparet e parashikuara nga kompjuteri do të bashkëveprojnë për të prodhuar motin e ditës .
  6. 6. RENDESIA E PARASHIKIMIT TE MOTIT Moti eshte shume I rendesishem per secilin nga ne. Arsyeja kryesore eshte se parashikimi I motit sakte ruan jete njerezish. • Ndihmon njerezit te pergatiten per nje mot te thate /te lagesht, pra te marrin masa mbrojtese (veshja) per tu shmangur fatkeqesive natyrore (termet,cuname,rrebesh,tornado etj.) • Ndihmon njerezit te organizojne planet e tyre ne vazhdimesi. • Ka rendesi per shume profesione te ndryshme te cilet punojne jashte si : - fermeret (planifikojne kohen kur te behet mbjellja, prashitja, korrja etj) -peshkataret (planifikojne kohen se kur duhet te dalin ne peshkim apo marrin masa per t’i mos zene stuhite) -pilotet (planifikojne kohen se kur mund te bejne fluturime ,te anullojne ato ne kushte te keqija etj) • Parashikimi I sakte I motit e lejon shtetin te marr masa mbrojtese ndaj qytetareve si psh.evakuimi I tyre ne rast permbytje etj.
  7. 7. METEROLOGJIA Meteorologjia është shkencë, e cila studion të gjitha dukuritë fizike në mbështjellësin ajror rreth Tokës, respektivisht në Atmosferë. Përveç kësaj, metereologjia studion edhe disa dukuri fizike, të cilat zhvillohen në vetë sipërfaqen e tokës, e po ashtu edhe në shtresat e sipërme të tokës.
  8. 8. RESHJET Reshjet nënkuptojnë të gjitha format e avullit te ujit qe kondenzohen dhe sublimohen e që shfaqen në sipërfaqen e tokës në formë të lëngët apo të ngurtë (shi, borë ose breshër). Sasia e reshjeve janë në milimetra. Një milimetra e reshjeve korrespondon me një litër ujë për metër katror.
  9. 9. TEMPERATURA Temperatura është madhësi fizike me ndihmën e së cilës matet se për sa një trup shpërputhet nga baraspeshimi termik me trupin tjetër. Ajo shprehet ne Kelvin, gradë Farenheit, gradë Celcius edhe gradë Reomir. Termometri është mjeti që shërben për matjen e temperaturës. Kemi lloje te ndryshme termometrash -Termometër i lëngshem ishte i pari lloji termometër. Termometër lëngshme përdor merkur.Eshte një ‘ tub’ të vogël qelqi me një tub i ngushtë te milimetruar i mbushur me merkure. Lenda merkure rritet kur temperatura rritet . Duke përdorur termometrin vlerësohet se sa nxehtë / e ftohtë është. DG Fahrenheit shpiku termometrin e alkoolit në 1709 dhe termometër merkur 1714. Rreth vit 1720 suedez Anders Celsius krijoi nje termometër te projektuar. Si pikë të caktuar, ai zgjodhi pikë e shkrirjes akull dhe pikën e vlimit të ujit si tjetri. Distanca në mes të këtyre pikave fikse, ai ndahet në 100 gradë.
  10. 10. LAGESHTIA Lagështia është përqendrimi i avujve te ujit ne atmosfere. Lageshtia është e kufizuar dhe varet nga temperatura. -Kur temperatura është e lartë, ajri përmban avujt e ujit dhe pastaj bie mbi terren si vesa (pikla te kondensuar te avullit). Kur ajri nuk mund të thith më shumë avujt e ujit, thotë se ajo është e ngopur. Lagështia relative është menduar se si shumë avujt e ujit ajri përmban krahasuar me kur ajo është e ngopur. Lagështia relative specifikohet në përqindje. Në mënyrë që të matet lagështia e ajerit , përdorim një hygrometer.Kur lagështia rritet ne ajer , qimet jane më të gjatë .
  11. 11. SHTYPJA Forca qe vepron pingul mbi nje siperfaqe , e pjesetuar me madhesine e kesaj siperfaqeje , shpreh shtypjen. Simboli i shtypjes eshte “p” Shtypja = force/siperfaqe ( p=F/S ) Njesia e shtypjes, e vendosur ne Sistemin Nderkombetar te Njesive ( SI ) eshte 1 njuton pjesetuar 1 meter ne katror. Kjo njesi quhet paskal (pa). 1Pa = 1N / 1m2 Ne jeten e perditshme perdoren gjithashtu edhe njesi te tilla si kilopaskal , hektopaskal . 1kPa = 1000 Pa 1hPa = 100 Pa
  12. 12. SHTYPJA ATMOSFERIKE Shtypja e ajrit - eshte forca e cila ushtrohet nga ne dhe trupt e tjere nga goditja dhe pesha e trupave te ajrit. Shtypja e ajrit ne te njejtin vend nderron pak, varesisht nga koha(moti). Shtypja atmosferike - 1atm=101300N/m(katror)3 Per ta gjetur shtypjen e vertete qe ushtrohet ne nje trup qe ndodhet mbi siperfaen e Tokes, duhet shtuar edhe shtypjen atmosferike.
  13. 13. SI NDIKON SHTYPJA ATMOSFERIKE ? -Rritja e presionit te barometrit tregon: mot të mirë , të thatë dhe të ngrohte. - Ulja presionin te barometrit tregon : stuhi , shi dhe mot me erë . - Ndryshimi i shtypjes atmosferike eshte nje nga menyrat me te zakonshme per te parashikuar motin. -Kur shtypja atmosferike rritet ngadale ne me shume se nje jave, tregon se moti do te ndryshoje per nje kohe te gjate. -Nje renie e papritur e shtypjes atmosferike ne disa ore tregon se moti do te perkeqesohet. Ai do te jete me shi dhe erera te forta te cilat nuk do te zgjasin per shume kohe.
  14. 14. SHTYPJA HIDROSTATIKE Lengu dhe gazi ne prehje ushtron shtypje ne te gjitha drejtimet njesoj. Formula e shtypjes hidrostatike: p=dgh Shtypja e lengut ne nje thellesi nuk varet nga masa dhe vellimi i lengut, por nga thellesia e tij. LIGJI I PASKALIT -Shtypja e ushtruar ne nje leng te mbyllure rrit shtypjen njesoj ne te gjitha anet per te njejten madhesi. Formula F1/S1=F2/S2
  15. 15. LIDHJA NDERMJET SHTYPJES ATMOSFERIKE,TEMPERATURES DHE DENDESISE Ne atmosferen tone ka nje lidhje direkte dhe te ndersjellte ndermjet temperatures, trysnise atmosferike dhe dendesise se ajrit. Lidhja ndermjet temperatures e trysnise atmosferike ( ne planin horizontal) dhe ndermjet temperatures e dendesise se ajrit eshte ne perpjestim te zhdrejte,ndersa lidhja ndermjet dendesise se ajrit dhe trysnise atmosferike eshte ne perpjestim te drejte. Keshtu, nese ne nje mase ajri me nje dendesi te caktuar temperature do te rritet,dendesia e tije do te zvogelohet (sepse ajri zgjerohet),pra do te ulet edhe trysnia atmosferike.Megjithese prane siperfaqes se Tokes, pra ne planeti horizontal ndermjet temperatures dhe trysnise atmosferike, lidhja eshte ne perpjestim te zhdrejte, ne planin vertical, ky rregull nuk gjen zbatim. Me rritjen ne lartesi, si temperature dhe trysnia atmosferike ulen.Me cfare lidhet kjo ?Kjo ndodh, sepse ne lartesi temperature ulet prej zvogelimit te ndikimit te rrezatimit tokesor,ndersa trysnia ulet, sepse zvogelohet dendesia e ajrit.Dendesia e ajrit eshte me e madhe prane siperfaqes se Tokes per shkak te forces me te madhe te gravitetit.Pothuajse gjysma e sasise se molekulave te ajrit gjendet ne 5,6 kilometrat e para te atmosferes.
  16. 16. SI NDIKON TEMPERATURA DHE SHTYPJA TEK MOTI NE MAJE TE NJE MALI? Ajri dhe te gjithe gazrat behen me te ngrohte kur jane nen ndikimin e shtypjes. Pra sa me e madhe shtypja aq me i ngrohte eshte ajri. Kur nuk ka me shtypje ajri ftohet. Nje shembull konkret jane bombulat spraj , te cilat ftohen kur lirohet boja. Prandaj kur ajri ngrihet ne majen e malit , per shkak te lartesise zvogelohet shtypja dhe ai ftohet me shume.
  17. 17. BAROMETRI
  18. 18. Barometri është një instrument për matjen e presionit të ajrit. Kur presionin e ajrit rritet, është mot me diell dhe kur presioni e ajrit ulet, kemi shi dhe stuhi te medha. Ka dy lloje të barometrin, një është barometer me merkure dhe tjetri është barometri aneroid. - Merkuri barometër u shpik nga Torreceli vitin 1643. Barometri prej merkuri mund të krahasohet me një bilanc, në njeren ane është kolonë e ajrit që shtrihet në kufirin ekstrem të atmosferës dhe në tjetrin eshte kolona e merkurit. Në praktikë, një barometër merkuri eshte nje tub ne forme ‘ U’ në fund. Në të dytin duket pesha e kolones se ajrit. - Barometri aneroid përbëhet nga një kuti metali e cila është pompuar jashtë aq sa presionin e ajrit brenda është vetëm një e dhjeta e presionin e ajrit normal. Shtypja e ajrit përpiqet për të ushtruar presion ne kuti. Në kutinë ka një akrep që lëviz nga presioni,ku mund të lexoni presionin.
  19. 19. MANOMETER
  20. 20. Manometrat jane instrumente qe sherbejne per te matur shtypjen ne lengje dhe ne gaze.Nje shembull manometri i thjeshte eshte ai ne figuren me poshte ,i cili perbehet nga nje hinke , cipe plastike e tub gome.Pjesa e hinkes lidhet me ane te te tubit te gomes me nje tub prej qelqi ne forme U-je , I mbushur pothuajse pergjysme me leng.Nje vizore e vendosur midis kraheve te tubit na lejon te matim disnivelin e lengut , pra shtypjen.
  21. 21. Manometrat perdoren gjeresisht edhe per te parashikuar motin.Ky eksperiment konsiston ne nje tub prej qelqi I mbushur me merkur , I mbyllur ne njeren ane , e cila ulet ne nje ene prej merkuri.Nese ne mbushim tubin prej qelqi dhe e kthejme ate me koke poshte ne enen , shtypja e ajrit do te jete i afte te perballoje 1 m merkur .Nese tubi eshte me pak i gjate atehere ne maje do te kemi vakum.Nese shtypja e ajrit ndryshon (per shkak te motit ose e cojme barometrin lart ne mal) gjatesia e kolones se merkurit brenda tubit do te ndryshoje.Me ane te nje matesi , i cili gjendet ne pjesen e siperme te merkurit jemi ne gjendje te lexojme menjehere shtypjen e ajrit .
  22. 22. PARASHIKIMI I MOTIT NE LASHTESI Para se te shpikeshin satelitet dhe kompjuterat, njerezit e parashikonin motin duke veshgur shenjat e natyres, si pamja e reve dhe sjellja e kafsheve. Per shembull, rete qe duken si pambuk i bardhe i shprishur, qe quhen re grumbullore, tregojne per mot me djell, kurse bletet zakonisht kthehen ne kosheret e tyre para nje stuhie. Dikur njerëzit e parashikonin ndryshimin e motit me disashenja “besherete”- siç i quante populli ato, si: e kruara e veshëve, mundime në fazat e lagështisë së ajrit, therja e ndonjë plage të vjetër, dhimbje e ndonjë kocke etj. Tani, me zhvillimin e shkencës, parashikimi i shërbimit sinoptik për motin është më i saktë.
  23. 23. REFERENCAT http://www.meteo.al/articles.aspx?a=80 http://www.slideshare.net/klodjanh/moti-dhe-parashikimi-i-tij http://www.slideshare.net/olsi1998/parashikimi-i-motit-nepermjet-matjes-se- shtypjes-atmosferike https://prezi.com/rweoeatvsluk/si-ndikon-shtypja-atmosferike-per-motin/ https://sq.wikipedia.org/wiki/Shtypja_e_ajrit https://en.wikipedia.org/wiki/Weather_forecasting
  24. 24. FALEMINDERIT PER VEMENDJEN TUAJ !!

×