O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Biokimika

  • Seja o primeiro a comentar

  • Seja a primeira pessoa a gostar disto

Biokimika

  1. 1. Bioelementuak eta Biomolekulak Izaki bizidunen konposaketa kimikoa Gaiaren sarrera gisa eta izaki bizidunen antolaketa mailan kokapenaz ohartzekojarraian agertzen den mapa kontzeptualaren irakurketa:ORGANIZAZIO MAILA Oinarrizko partikulak (Protoiak, elektroiak,...) Atomoak (C, H, N,...) Molekula sinpleak (H2O, NH3, glukosa, aa,...) Molekula konplexuak (Almidoia, proteinak,...) Zelularen organuloak edo birusak (Erribosomak, kloroplastoak,...) ZELULA IZAKI zelulabakarraKolonia Ehuna Organoa Aparatua edo Sistemak IZAKI zelulanitza Indibiduoa Populazioa Komunitatea BIOSFERA EkosistemaElikagaien oinarri biokimikoak 1
  2. 2. Bioelementuak eta Biomolekulak Izaki Bizidunen osaketa kimikoa BIOELEMENTUAK BIOMOLEKULAKKARBONOA FUNTS-GAI INORGANIKOAK FUNTS-GAI ORGANIKOAK URA GLUZIDOAKHIDROGENOA LIPIDOAK PROTIDOAK AZIDO NUKLEIKOAKFOSFOROA GATZ MINERALAK ENTZIMAK BITAMINAKElikagaien oinarri biokimikoak 2
  3. 3. Bioelementuak eta BiomolekulakOSAGAI KIMIKOAK: MK1-ean agertzen zaizkizue zeintzuk diren.A.- BIOELEMENTUAK Zergatik hartzen dute izen hori? Ondoren agertzen zaizkizun tauletan oinarrituz idatz itzazu asmatu dituzun ondorioak: Giza gorputza Alfalfa I % II % I % II %O 62,81 F 0,009 O 77,9 Si 0,0093C 19,37 Fe 0,005 C 11,34 Fe 0,0027H 9,31 Si 0,004 H 8,72 Al 0,0025N 5,14 Zn 0,0025 N 0,825 Bo 0,0007Ca 1,38 Al 0,001 P 0,706 Mn 0,00036S 0,64 Cu 0,0004 Ca 0,58 Zn 0,00035P 0,63 Sn 0,0002 K 0,226 Cu 0,00025Na 0,26 Br 0,0002 S 0,103 Ti 0,00009K 0,22 Mn 0,0001 Mg 0,08Cl 0,18 I 0,0001 Cl 0,07Mg 0,04 Na 0,039Ondorioak;Elikagaien oinarri biokimikoak 3
  4. 4. Bioelementuak eta Biomolekulak Elementua Zenbaki Atomikoa Litosfera Giza gorputza Atmosfera % Hidrosfera %H 1 0,95 9,31C 6 0,18 19,37N 7 0,03 5,14O 8 50,02 62,81F 9 0,10 0,009Na 11 2,36 0,26Mg 12 2,08 0,04Al 13 7,30 0,001Si 14 25,80 MespresagarriaP 15 0,11 0,64S 16 0,11 0,63Cl 17 0,20 0,18K 19 2,28 0,22Ca 20 3,22 1,38Mn 25 0,08 0,0001Fe 26 4,18 0,005Ondorioak; Jarraian agertzen zaizun mapa kontzeptualean (MK2) bioelementuen sailkapena eta batzuren funtzioak agertzen zaizkizu. Irakur ezazu arretaz eta atera zure kabuz falta diren beste elementu batzuren funtzioak.Elikagaien oinarri biokimikoak 4
  5. 5. Bioelementuak eta Biomolekulak KARBONOA: * Molekula organikoen eskeletoa osatzen du. Honen zergatia zera da, bere buruarekin lotura kobalente bakunak eta bikoitzak eratzen dituelako, eta era berean, oxigenoarekin, hidrogenoarekin eta nitrogenoarekin. * Molekula organikoen egitura espazialaren eragilea da, loturen eraketari esker. HIDROGENOA:PRIMARIOAK * Oxigenoarekin batera ura eratzen du, bizitzarako garrantzizkoa. * Molekula batzutan hidrogenozko zubiak sortzen dira. FOSFOROA: * Energi transferentzia suposatzen duten prozesu guztiei lotuta dago. E ADP + H3PO4 ATP + H2O E * Azido Nukleikoen eta Fosfolipidoen osagaia da. * Hezurtza eratzen duten gatzak OXIGENOA: NITROGENOA:BIOELEMENTUAKMateria bizia osatzen dutenelementu kimikoak BURDINA: Ornodunen odolaren hemoglobinan parte hartzen du eta falta denean anemia sortzen da. Zitokromotan elektroi garraiatzaile funtzioa betez MAGNESIOA: Klorofilaren sintesian beharrezkoa da. Falta denean landareenSEKUNDARIOAK hostoak horitu egiten dira (klorosia). IODOA: Tiroxinaren eraketan parte hartzen du. Faltak bozioa sorterazten du. KOBALTOA: Bitamina B12-aren sintesian beharrezkoa da. SUFREA: Azukre eta proteina batzuren osagaia da. Na eta K: oreka ionikoa mantentzeko Ca: Hezurrak eta funtzionamendu entzimatikoan parte hartzen duElikagaien oinarri biokimikoak 5
  6. 6. Bioelementuak eta Biomolekulak Nola elkartzen dira bioelementuak? Bioelementuak elkartzen direnean biomolekulak sortzen dira. Elkarketa mota hoiek atomoen artean edo molekulen edo molekulen zatien artean eman daitezke. Loturak era honetakoak izan daitezke: * Lotura kobalentea * Lotura ionikoa * Lotura ahulak .- Hidrogeno zubiak .- Van der Wals-en zubiak .- Lotura hidrofobikoak .- Lotura ioniko ahulak Ahalegindu zaitez aipatutako lotura hoien ezaugarri nabarmenenak aipatzen, bakoitzeko adibidekonkretu bat jarriz.Elikagaien oinarri biokimikoak 6
  7. 7. Bioelementuak eta BiomolekulakB.- BIOMOLEKULAK B.1.- BIOMOLEKULA INORGANIKOAKURA Ondoko tauletan egitura, ehun eta izaki desberdinen ur-kopurua agertzen zaizu. Ahalegindu zaitezbakoizteko ondorioak ateratzen:Marmoka %90-98 3 Hilabeteko %94 Giharreak %76 giza fetoaBarraskiloa %80 Haur jaio %69 Nerbio zelu. %86 berriaKrustazeoa %63 Heldua %63 Gibela %75Gizakia %63 Birikak %70Algak %95 Hezurrak %25Onddoak %80Esparragoak %93Haziak %10Izakiak Adina Ehunak-organoak MK3-an agertzen zaizkizu uraren ezaugarri fisiko kimikoak eta ondorioak. Irakur ezazu arretaz.Elikagaien oinarri biokimikoak 7
  8. 8. Bioelementuak eta Biomolekulak Ura izaki bizidunen osagai nagusiena da Bere ezaugarriak funtzio desberdinak betetzea ondorioztatzen duteErreakzio kimiko Bere Kte. dielek- Ur hotzeko lekuetan Indargetzaile termiko Makromolekula batzu-desberdinetan triko handiagatik gaineko geruza bezala jokatzen du rekin erreakzionatuparte hartu hainbat sustantzia izoztuz isolatzaile egiten du, hauen anto- disolbatu termiko bezala laketa espaziala eraginez jokatzen du eta bizitza egotea baimentzen du Garraiatu Erreakzio kimikoak bultzatu Bikapa Proteinen lipidikoa 3. mailako egituraSintesia Hidrolisia Oxido-erredukzioa Duen bero espezifiko Duen lurruntze bero handiagatik, tenpera- handiagatik, bero tura aldaketa handiak handia erregulatzen du eragozten duElikagaien oinarri biokimikoak 8
  9. 9. Bioelementuak eta Biomolekulak Laborategiko saioa: Materiaren ur-edukieraGATZ MINERALAK Ondoko MK4 mapa kontzeptualean gatz mineralen motak eta funtzioak agertzen dira. Irakur ezazu arretaz. Gatz mineralen funtzioak Egiturazkoak DinamikoakEgoera solidoan daudenean Disolbatuta.....Ionizatuakegitura zurrunak eratzendituzte: hezurtza, oskola,hortzak,... Orokorrak EspezifikoakMintzaren alde Presio osmotikoa Entzima askoren Nerb.inpul.bietan sortzen determinatzean kofaktore gisa: Transmis.den potentzia- dute: ura zelula- Fe3+, Mg2+,... Na+, K+laren eragileak tik sartu-ierteerak pH-aren indargetzaile Laborategiko saioa: Fenomeno osmotikoaElikagaien oinarri biokimikoak 10
  10. 10. Bioelementuak eta Biomolekulak Izaki bizidunen konposaketa kimikoaGalderak1.- Egin ezazu koadro edo taula bat izaki bizidunen elementu garrantzizkoak eta betetzen duten funtzioekin.2.- Ongi dakizun bezala, karbonoa eta hidrogenoa lotura kobalenteen bitartez elkartzen dira. Irudika ezazu metano molekula bat.3.- Nolakoak izan behar dira molekula bat osatzen duten atomoak katioiak eta anioiak sortzeko? Zer indar mota dira lotura ionikoak mantentzen dituztenak?4.- Identifika itzazu jarraian agertzen zaizkizun loturak: CH2 CH2 N CH2 2 3 4 S NH3+ H CH3 1 S COO- O CH3 CH3 CH2 CH2 C CH5.- Ondorengo molekuletatik zeintzuk izango dira uretan disolbagarriak? Ordena itzazu disolbagarritasun handienetik txikienera: a) CH3 - CH2 - CH2 - CH2 - CH3 b) CH2OH - CHOH - CH2OH NH2 d) CH3 - CH COOH e) CH3 - CO - CH2OHElikagaien oinarri biokimikoak 11
  11. 11. Bioelementuak eta Biomolekulak f) CH3 - CH2 - CH2 - CH2 - CH2 - CH2 - COOH6.- Zure pisuaren %75a urari dagokio. Zenbat ur kilogramo duzu?7.- Gamelua basamortura ongi egokitutako animali bat da, zeinek denbora luzeetan ur gutxi galdu eta eratzen duen. Bere gongoilan gantz asko du, erreserba energetiko bezala erabiltzen duena. Basamortuan bidai luzeak egiten ditueneannola lortzen du behar duen ur guztia? Zer izen hartzen horrela lortzen den urak?8.- Ondorengo ehunen ur-edukieran oinarrituz, ordena itzazu aktibitate fisiologiko gehienetik gutxienera: Odola %79 Hezurrak %22 Muskuloak %76 Giltzurruna %83 Marfila %10 Garuna %869.- Asma ezazu zeinek edukiko duen ur kopuru gehiago bere gorputzean: 5 urtetako elefante har batek edo 30 urtetako elefante eme batek?10.- Letxuga entsalada olio, ozpin eta gatzarekin nahasten da. Zergatik nahasten da justu jan aurretik eta askoz lehenago? Zer gertatuko zen ordu batzuk lehenago eginez gero?11.- Zergatik gomendatzen da frijitzen den haragiari gatza egin ondoren botatzea?12.- Laxanteak gorotzen bigunketa bat dakarte; ehunetatik heste lodira ur-aporte bat ematen da. Epsonita, SO4Mg, liseri hodiaren horma zeharkatu ezin duenmolekula bat da eta laxante bat da. Gorotzetan duen eragina osmosi fenomenoan du oinarria. Nola azalduko zenuke gertatzen dena?13.- Gizakiaren globulo gorrien gatz kontzentrazioa %0,9 da. Zer gertatuko zitzaion bertsona bati benan %2 kontzentrazioa duen soluzio bat sartuz gero?Elikagaien oinarri biokimikoak 12
  12. 12. Bioelementuak eta BiomolekulakB.1.- BIOMOLEKULA ORGANIKOAK GLUZIDOAKBaita ere, Karbohidratoak edo azukreak ere deitzen dira.Jarraian agertzen zaizkizue, eskema eran, motak, ezaugarriak eta funtzioak.Gluzidoak izaki bizidunek dituzten osagai molekularretatik ugarienetakoak dira.Formula empiriko orokor gisa Cx(H2O)y dute; x eta y hizkiek balio desberdinak harditzaketeHiru gluzido mota nagusi ditugu: monosakaridoak, disakaridoak eta polisakaridoak.Oinarrizko unitateak monosakaridoak dira, eta horietatik abiatuta, beste guztiak eratzendira. GLUZIDOAK “AZUKREAK” POLISAKARIDOAK Monosakaridoak DisakaridoakPropietate fisikoak Molekula txikiak Makromolekulak Zapore gozoa Ez dute zapore Uretan disolbagarriak gozorik Kristal-itxurakoak Uretan nekez disolbatzen dira edo ezin dira disolbatu Ez dute kristal- itxurarikSintesia “Azukre bakunak” Bi monosakari- Monosakarido asko, doen lotura gliko- lotura glikosidikoz sidikoz elkartuta elkartutaFormula orokorra (CH2O)n Normalean Cx(H2O)y n=3-9 C12H22O11 (bi hexosa)Propietate kimikoak Denak erreduktore- Batzuk erredukto- Ez dira erreduktoreak Ak dira re dira, beste batzuk ezElikagaien oinarri biokimikoak 13
  13. 13. Bioelementuak eta BiomolekulakOrokorrean: Karbonoa, Oxigenoa *ErreserbakoaHidrogenoa eta batzutan Nitrogenoa *Egiturazkoaeta Fosforoa *Energetikoa Zerez dago osatua? Funtzioak GLUZIDOAK Sailkapena MONOSAKARIDOAK OLIGOSAKARIDOAK POLISAKARIDOAKElikagaien oinarri biokimikoak 14
  14. 14. Bioelementuak eta BiomolekulakAlkoholak Enantiomorfoak Epimeroak Anomeroak * Forma irekiaAldehidoa D eta L  eta  * Forma itxia: HaworthZetona Izakera Kimikoa Esteroisomeriak Forma espaziala MONOSAKARIDOAK* 3..8 Karbono TRIOSAK TETROSAK PENTOSAK HEXOSAK* Solido zuri, disolba- C3H6O3 C4H8O4 C5H10O5 C6H12O6garri eta gozoa* Fehling-a erredu-zitu Ribosa Glukosa* Izendatzeko OSAEzaugarriak Eritrosa Glizeraldehidoa 2-desoxiribosa Galaktosa Dihidroxiazetona Ribulosa Fruktosa Motak eta garrantzizkoenakElikagaien oinarri biokimikoak 15
  15. 15. Bioelementuak eta Biomolekulak Nola2..10 Monosakaridoen elkarketa Lotura Glukosidikoa OLIGOSAKARIDOAK Garrantzitsuenak DISAKARIDOAK MotakMaltosa Laktosa Sakarosa Zelobiosa* Malta, garagarrean * Esnean * Kainaberan * Zelulosan* -D-G (14)D-G- ( edo ) * -D-Ga (14) -D-G * -D-G (12) -D-F * -D-G(14)-D-G* Erreduktorea * Erreduktorea * Ez erreduktorea * ErreduktoreaElikagaien oinarri biokimikoak 16
  16. 16. Bioelementuak eta Biomolekulak * Zapore gozoa galdu * Disolbagarritasun txikia edo galdu * Ahalmen erreduktorea galdu10> Monosakarido Osagaiak Ezaugarriak POLISAKARIDOAK Motak HOMOPOLISAKARIDOAK HETEROPOLISAKARIDOAKAlmidoia Glukogenoa Zelulosa Kitina Pektina Agar-agarra Mukopolisakaridoak*Landare erreserba *Animalien erreserba *Landare egitura *Molusko, intsektu *Landare horma * Alga gorriakAmilosa: *-D-G(14)(16) -D-G(14)-D-G N-azetilglukosamina-D-G(14)-D-G -D-G (14)Amilopektina:-D-G(14)-D-G-D-G(16)-D-GElikagaien oinarri biokimikoak 17
  17. 17. Bioelementuak eta Biomolekulak1.- Aldopentosa, zetohexosa, aldohexosa eta zetohexosa bat irudikatu. Esan zer isomero mota diren, D edo L.2.- Ondorengo azukreen formula sinplifikatua idatz ezazu.D-TREOSA D- RIBOSA D- ARABINOSA D- MANOSA * Irudikatu L isomeroak.3.- Ondorengo molekulen formula osoa idatz ezazu. ERITROSA RIBULOSA SORBOSA MANOSA* Izenda itzazau karbono kopurua, eta aldehido edo zetonak diren arabera.* Denak dira erreduktoreak? Zergatik?4.- Zergatik dihidroxiazetonak ez du isomero optikorik?5.- L-Glukosaren ziklazioa pausoka burutu.Elikagaien oinarri biokimikoak 18
  18. 18. Bioelementuak eta Biomolekulak6.- Irudikatu zuzenean D-Manosaren formula ziklikoa.7.- Ondorengo formula sinplifikatua osoan bihurtu. * Zer da  edo ? * Nola ezagutu duzu?8.- Zergatik izendatzen dira formula ziklikoak hemiazetalikoak? * Zer talde erreakzionatzen dute hemiazetal bat sortzeko?9.- Zer molekula da ondorengoa? * Nola sortu da? * Zer izen hartzen du lotura berriak? * Molekula honen polimerizazioz zer molekula sortzen da? * Zer funtzio betetzen du?10.- Lot itzazu ondoko bi zutabeak: 1.- Galaktosa A.- PolisakaridoaElikagaien oinarri biokimikoak 19
  19. 19. Bioelementuak eta Biomolekulak 2.- Maltosa B.- Disakaridoa 3.- Kitina D.- Monosakaridoa 4.- Zelulosa E.- Azukre erreduktorea 5.- Fruktosa F.- F. energetikoa 6.- Sakarosa G.- Erreserba F. 7.- Almidoia H.- Egitura F. J.- Glukosa bere osagaia bakarra K.- Glukosa eta beste monosakarido bat L.- Aldosa M.- ZetohexosaElikagaien oinarri biokimikoak 20
  20. 20. Bioelementuak eta Biomolekulak LIPIDOAKUgaztun batek zeluletan dituen osagai molekularren pisuaren %5 lipidoei zor die.Lipidoek organismoak behar duen energiaren %42 ematen digute.Lipido ezagunenen artean alioa, gantza eta gurina ditugu. Naturan ikusi ohi ditugunkolore gorri, hori eta laranjatu gehienak ere, karotenoide deritzen lipidoek ematendituzte.Lipidoen taldea oso heterogeneoa da, hala ere, badute ezaugarri komunik: ura bezalakodisolbatzaile polarretan oso gutxi edo bat ere ez dira disolbatzen, C-H gisako loturaapolar ugari dituztelako. Horrezgain, oso ondo disolbatzen dira disolbatzaileorganikoetan, hala nola, bentzeno, eter, kloroformo, hexano, eta abarretan.Lipidoak osatzen dituzten elementu kimikoen artean karbonoa, hidrogenoa eta oxigenoaditugu. Batzuek nitrogenoa eta fosforoa ere badituzte. Lipidoen sailkapena1.- Gantz-azidoak2.- Gantz-azidoak dituzten lipidoak (saponifikagarriak) Azilglizeridoak edo gantzak Ezkoak Glierofosfolipidoak Esfingolipidoak Glikoesfingolipidoak3.- Gantz-azidorik ez duten lipidoak (saponifikaezinak) Esteroideak TerpenoakElikagaien oinarri biokimikoak 21
  21. 21. Bioelementuak eta Biomolekulak * Uretan disolbaezinak (edo gutxi) Terpenoak * Disolbatzaile organikoetan bai * Dentsitate gutxi * 2..8 isopreno * Ukimen gantzutsua edo koipetsua * Limoneno, geraniol, mentol, karotenoak * Usain eta kolorea * E eta K bitamina Ezaugarri orokorrak Esteroideak * Egitura ziklikoa * Zklo pentano-perhidro- fenantreno  Esterolak LIPIDOAK Gantz azidoekin erlaziorik ez dutenak Kolesterola Hormona sexuala Gantz Azidoak Sailkapena Gantz Azidoak dituztenak Ezaugarriak Gantzak Ezkoak Fosfolipidoak* C eta H kate luzea etamuturrean karboxiloa Sailkapena * C, O, eta H * Gantz azidoa + alkohol luzea * Glizerina + 2gantz azido + PO4H3 * Glizerina + gantz azidoak * Uretan disolbaezinak * Egitura funtzioa Saturatuak Ez saturatuak * Estereak - Esterifikazioa * Babes funtzioa * Az.palmtikoa(16) * Az. oleikoa(18) Saponifikazioa * Az. estearikoa(18) * Az. linoleikoa(18) * Erreserba energetikoa * Isolapen termikoaElikagaien oinarri biokimikoak 22
  22. 22. Bioelementuak eta BiomolekulakMK8 mapa kontzeptualean oinarrituz eta konposatu kimiko hauei dagokiona garatunodoren, saia zaitez ondoko galdekizuna erantzuten;1.- Zer disolbatzaile mota erabiliko zenuke hormona sexual arra gramo bat disolbatzeko? Gantzak, fosfolipidoak edo A bitaminakin disolbatzaile berbera erabiliko al zenuke? Zergatik?2.- Triolina oliba olioan oso ugaria da eta hiru az. oleiko eta glizerinaren esterifikazioz sortzen da. Idatzi erreakzioa.3.- Zergatik Triolina aurkitzen dugu egoera likidoan inguruneko tenperaturan, eta Tripalmitina (az. palmitikoaren esterra) egoera solidoan?4.- Gantzak eta olioak molekula apolarrak dira, eta fosfolipidoak? Arrazonatu erantzuna.5.- Zer motatako gantz azidoa izango du txerriaren urdaiak?6.- Zer dute amankomunean ain desberdinak diren mentola eta A bitaminak? Eta honek Kolesterolakin?7.- Zer motatako lipidoa da ondorengoa? Seinalati bere polo hidrofilo eta hidrofoboa, eta azpian irudikatu bere adierazpen eskematikoa. O H2 C O C C H3 O O H C O C C H3HO P O C H2 OHElikagaien oinarri biokimikoak 23
  23. 23. Bioelementuak eta Biomolekulak PROTEINAKProteinak zeluletan ditugun molekula organikoetan ugarienak dira, zelularen pisulehorraren %50etik gora hartzen baitute. Mota askotakoak dira: entzimak, hormonak,erreserba-proteinak (hegazti eta narrastien arrautzetan eta hazietan), inmunoglobulinak(antigorputzak), mintzetako proteinak, proteina estruktural desberdinak, etab. Beraz,funtzio aldetik ikaragarri proteina pila dugu; kimikoki ordea, ez dira horren konplexuak.Proteinak -aminoazidoz osatutako polimero linealak dira, eta egitura desberdin ugariizan ditzakete. Aminoazidoak lotura peptidikoz daude elkarrekin lotuta. Elkartutakoaminoazido-kopurua ehunetik gorakoa ez bada, polimeroari peptido esaten zaio.Elikagaien oinarri biokimikoak 24
  24. 24. Bioelementuak eta Biomolekulak* C, O, H eta N osaturik * Proteina sinpleak * Proteina konjugatuak * Erreserba: Ovoalbuminaia beti S, eta batzutan P (Holoproteinak) (Heteroproteinak) * Garraioa: Hemoglobina - Glikoproteinak * Egitura: Kolagenoa - Lipoproteinak * Uzkurtzailea: Aktina - Hemoproteinak * Hormona: Insulina - Nukleoproteinak * Antigorputzak - Metaloproteinak * Toxikoak: Toxina botulinika Izakera Kimikoa Sailkapena Funtzioak PROTEINAK Zerez daude osatuak AMINOAZIDOAK PEPTIDOAK Elkartuz .... Lotura Peptidikoa Egiturak Ezaugarriak Sailkapena* Karboxilo eta Aminoa * Polarra 1. Mailakoa 2. Mailakoa 3. Mailakoa 4. Mailakoa* D eta L esteroisomeroa -Kargagabea * Sekuentzia *  edo  * Proteina globularrak * Kate bat baino gehiago - Kargaduna * H Zubiak *  eta  * Ez-polarrak * H. zubiak Elektrostatikoa * Uretan diolbagarriak Talde ez-polarrak * Anfotereoa Van der Waals Disulfuro zubiak * DesnaturalketaElikagaien oinarri biokimikoak 25
  25. 25. Bioelementuak eta Biomolekulak1.- Proteina guztiak aminoazido berdinez osaturik egonik, nola edo zergatik agertzen dira multzo honetako hainbeste sustantzia desberdin izaki bizidunetan?2.- Aukera itzazu hiru aminoazido eta tripeptido bat eratzeko bete behar den erreakzioa idatzi. Lotura peptidikoak seinalatu eta azpimarratu lehenengo aminoazidoa.3.- Zergatik glizina aminoazidoak ez du isomerorik eta beste aminoazido guztiak ez?4.- Zisteina aminoazido asko duen proteina baten egitura tertziarioan zer nolako loturak sortuko dira?5.- Zer erlazio dago proteina baten lehenengo eta hirugarren mailako egituren artean?6.- Ondorengo proteinen funtzioan edo kokapenean oinarrituz esango al zenuke zeintzuk diren globularrak eta zeintzuk firukarak?  Elastina (ehun konjuntiboa)  Laktasa (entzima)  Fibrina (seta)  Hemoglobina (oxigeno garraioa)  KeratinaElikagaien oinarri biokimikoak 26
  26. 26. Bioelementuak eta BiomolekulakAZIDO NUKLEIKOAKAzido nukleikoak funtsezkoak dira bizitzarako. Izaki bizidun guztien material genetikoaosatzen dute. Organismoek dituzten proteina ugari eta desberdinak sintetizatzeko informazioaazido nukleikoetan dago kodifikatuta, eta beraiek dira informazioa itzultzen dutenak. Azidonukleikoen funtzioa zehaztea oso eraza zaigu gaur egun, baina zientziaren historiazdakigunagatik, gauden lekura iristea ez da batere erraza izan. Azido nukleikoak nukleotidoenpolimeroak dira. Bi mota ditugu: azido desoxirribonukleikoa (DNA) eta azido erribonukleikoa(RNA)Elikagaien oinarri biokimikoak 27
  27. 27. Bioelementuak eta Biomolekulak* Base Nitrogenatuak: A, G, C, T eta U Nukleosidoa Nukleotidoa* Pentosa: Ribosa eta desoxiribosa Elkartuz * B.N. + Pentosa Elkartuz * B.N. + Pentosa + PO4H3* PO4H3 Lotura N-Glukosidikoa Lotura Esterra Osagai Kimikoak Elkartuz * Informazio genetikoa *Transkrip.eta itzulpenean parte hartzea Funtzioa * Erribosomen osagai AZIDO NUKLEIKOAK Motak ADN ARN Osagaiak Egiturak Osagaiak Motak Egitura * A, G, C, T 1. Mailakoa 2. Mailakoa 3. Mailakoa * A, G, C, U ARNm * Kate bakarrekoa * Desoxiribosa Nukleot. sekuentzia 2 kate-helize bikoitza ADN zirkularra * Ribosa ARNt * PO4H3 Lotura fosfodiesterra Kate antiparaleloak Superbiribilkatua * PO4H3 ARNr Watson eta Crick Eukariotetan histonekin Chargaff eta Davidson = Nukleosomak A=T lotura bikoitza Perla idunekoa G eta C HirukoitzaElikagaien oinarri biokimikoak 28
  28. 28. Bioelementuak eta Biomolekulak1.- Ondorengo base sekuentzia ADN zati batena da; T A C C A A C G G C A T .- Idatzi bere osagarria2.- Ondorengo adierazpen eskematikoa polinukleotido kate bati dagokio; * Zer molekulari dagokio sinbolo bakoitza? * Nola desberdintzen dira ADN eta ARNa? * Nukleotido bat errepresentatu. polinukleotido kate batetik abiatuz nukleotidoak ematen dituena? * Zer molekulak hartuko du parte erreakzio horretan? * Zer entzima motak katalizatzen du? polinukleotido kate batetik abiatuz nukleotidoak ematen dituena? * Zer molekulak hartuko du parte erreakzio horretan? * Zer entzima motak katalizatzen du?Elikagaien oinarri biokimikoak 29

×