O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.
•    ભિૂ િ,જળ,વનસપિિ      અને  ખિનજોનાસવરપિાં         આપણને િળે લ ી બિિસને કૃ દ રિિસંસ ાધનો કહે   છે .• સંસ ાધનો રાષટના અથ...
• સંસ ાધનોના પકાર•    ૧ કુદ રિિસંસ ાધનો•    ૨ િાનવ િનિિિ િ સંસ ાધનો•   કૃ દ રિિ સંસ ાધનો પકૃ િ િદત છે .•   ભિૂ િ,જળ ,ખનીજો...
• કુદ રિિ સંસ ાધનના બે પકારો                    ં• જિવક સંસ ાધન - જગ લો અને પણીઓ• અજિવક સંસ ાધનો - ભિૂ િ,જળ અને જિીન
• િાનવ સિિિ સંસ ાધનો –• િાનવે સ જથ લ ા સંસ ાધનો• ઇજને ર ી,પૌધોિગકરણ, યંત ો, ઇિારિોો,સિારકો,  િિતકળા, અને સાિાિજક સંસ થાનોિ...
• નવીનીકરણીય સંસ ાધન –  િોકસ સિયિાં આપ િે ળે િનિાથ ણપાિિા  સંસ ાધનો    દા.િ.વનો અને વનયજવન,સૌર ઊજ થવગે રે••અનવીનીકરણીય સંસ...
• સંસ ાધનોનુ ં આયોજન• સંસ ાધનોનુ ં આયોજન શાિાટે જરરી છે ?            સંસ ાધનો િયાથ િદિ છે . દે શ િાંિે ન ુિં વિરણ         ...
• સંસ ાધનના આયોજનના તણિબકા• ૧ સંસ ાધનના અનવે શ ણની િૈ ય ારી           સંસ ાધનોનુ ં સવે િ ણ,નકશાિનિાથ ણ   અને• 2 િવકાસ િાટે...
• ભિૂ િ સંસ ાધનનો સદ ઉપયોગ કૃ િ િ પવિૃ િ પર    િનભથ ય છે .• પિરવહન,સંિ ાર અને વયાપાર વગે રેસંસ ાધનના    િવકાસિાં િહતવનો ભા...
• કૃ િ િ ઉતપાદન વધારવા જત ન ાસક  ં ુદવાઓના     ઉપયોગથી પદુિ ણનો પશ ઉભો થયોછે .• ખનીજોના ઉતખનનથી ધળ અને       ૂધુિ ાડોવધુ  ...
િાનવ        દારા થિા     સંસ ાધનોનાવયવસથાપન ને   સંર િણ કહે છે .• કૃ દ રિી સંસ ાધનોનો નયાયસંગ િ અનેસુય ોિજિ   ઉપયોગ એટલે સ...
• સંસ ાધનના દુર ઉપયોગથી પયાથ વરનેહાની    થાય છે .• અનવીનીકરણીય સંસ ાધનનો ઉપયોગિાં    કાળજ આવશકય છે .• કારણ કે િે ન ુપ ુન :...
• ભૂ - આવરણીય પિરિસથિિને ભૌગોિલકઅથવા   કૃ દ રિિ પિરિસથિિ કહે છે .•      આિથિ ક    પવિૃ િના    પાયાિાં  ભિૂ િિહતવનોભાગ   ભજ...
• ભારિની આબોહવા િોસિી છે . િે થ ી કૃ િ િપાકો    િાટે વધુ અનુકુળ છે .• ભારિિાં વિાથ ઋત ું િવશે િ િહતવ છે .                 ...
• જિીન      ૃ• પથ વીના ઉપરના પોપડા ને જિીન કહેછે .• જિીન –એ ખે િણ નુ ં કૃ દ રિી િાિયિ છે .     જિીન િનિાથ ી• જિીન એ ખડકોના...
• ખડકોના ભક ા દારા ભ ૂ – આવરણ બને છે .          ૂિે િ ા િાં ટ ી,    કાં ક રા, રજ વગે રે હોય છે .• આ ભૂ -આવરણને રે ગ ોિલથ ક...
• જિીન િનિાથ ણ અને િે ન ી ફળદપ િાના                             ુિવકાસનો   આધાર કે ટ લાક પિરબળો િહતવનો ભાગભજવે છે• જિ કે િ...
• આ પિરબળો એક જટીલ આિર સંબ ધોથી એક     સંય ુક િ અસર ઉભી કરે છે .• ખવાણ અને ધોવાણની િિયાથી િવખંડ ન અનેિવઘટન     થાય છે .• આ...
• ભિૂ િના ઢોળાવ િાટી- કણોના કદને નકી કરેછે• સિયગાળો જિીનની પિરપિવિા નકીકરે કરેછે• કોઇ પણ દે શ નો આિથિ ક િવકાસ ખે િ ીના સંદ...
• ભારિિાં જિીન િવસિાર વધુ હોવાછિાપિિિ  નાં દે શ ો કરિા હે ક ટર દીઠ ઉતપાદનઓછ છે .• કે ટ લાક સાિાજક કારણો , િસં િ ાઇનીઅપર િી...
• ભારિિાં જિીનના પકારો• પાિીન સિયિાં જિીનની ફદપિાને આધારેપકારો  પડિા હિા ઉપજઉ જિીન અને  બીન ઉપજઉ જિીન•   રં ગ ોના આધારે•  ...
• ભારિિાં નીિે પકારે જિીનના પકારોપાડવાિાં   આવે છે .• કાં પ ની જિીન• ભારિિાં િોટાભાગે ઉતરનાં િે દ ાન પદે શ િાં ,  િકનારાના...
• કાળી જિીન• િહારાષટ્ ,પિિિ િિય પદે શ , ગુજ રાિિાં જોવાિળે છે .• ગુજ રાિિાં આ જિીન કસદાર અને િીકણીહોય છે
• કાળી જિીન લાંબ ાસિય સુધ ી ભે જ સંગ હકરવાની     િિિાધરાવે છે .• કાળી જિીન કપાસના પાક િાટે વધુ અનુકૂ ળઆવે     છે .        ...
• રાિી જિીન• રાિી જિીન આગને ય અને રપાંિ િરિ ખડકોનાં   પદે શ િાં જોવા િળે છે .• રાિી જિીનિાં લોહિતવો અને સે િ નદય િતવોનેકાર...
• પડખાઉ જિીન વધુ વરસાદના કારણે િીવધોવાણના     પિરણાિ સવરપે પડખાઉ જિીન િૈ ય ાર થાયછે .• વધુ વરસાદના કારણે જિીનના ઉપરનાપોપડા...
પથથરોિાં લોહ      અને ઍલયુિ િિનયિના િતવો વધુ હોયછે .• પડખાઉ           જિીન     દખખણના   પહાડીપદે શ િાં ,      કણાથ ટક, કે ...
• ભારિિાં પહાડી જિીન િે ઘ ાલય, અરુ ણ ાિલ ,  ૂપવથ ન ી     પવથ િ ીય શે ણ ી, ઉિંર ાિલ, િહિાિલ પદે શજમમુ અને• જગ લોના કારણે પહ...
• 6 રણ પકારની જિીન• રણ પકારની જિીન         શુ ષ ક  અનેઅધથ શ ુ ષ ક   િવસિારિાં જોવા િળે છે• ભારિિાં ગુ જ રાિ,રાજસથાન, પંજ બ...
• જિીન – ધોવાણ• કૃ દ રિી પિરબળો દારા જિીનકણોનુ ં એકજગયાયએથી   બીજ જગયાએ દૂર હડસે લ ાઇ જવુ ં િે ને જિીનધોવાણ   કહે છે• જિીન...
જિીન – ધોવાણ
• ખરાબાની ભિૂ િ• ધોવાણ દારા જિીન કૃ િ િિાટે બીનઉપયોગીબને છે   િે ને ખરાબાની ભિૂ િ કહે છે .• િંબ લની ખીણિાં આ પકારની જિીનને...
• જિીન ધોવાણ અટકાવવા િાટે ન ીપિધિીઓ• જળ વહે ણ ની િિવિાને ઘટાડવા નાનાનાનાબંધ ો   બાંધ વા   ૃ• વિ ા રોપણ કરવુ ં     ૃ• વિ ા ...
• ભારિનો ભિૂ િ ઉપયોગ• ભારિનુ ં કુલ િે ત ફળ 32.8 લાખ િો.િકિી છે .• કુલ ભિૂ િનાં 93% નો ઉપયોગ થાય છે .• િે ન ા 46% ભિૂ િ િાં...
• ભારિિાં જુદ ા જુદ ા રાજયોિાં કૃ િ િ ભિૂ િનુંપિાણ જુદુ   જુદુ છે .• પંજ બ અને હિરયાણાિાં 80% કૃ િ િ ભિૂ િ છે .• અરુ ણ ાિલ...
• ભારિિાં જગ લનું પિાણ કુલ િે ત ફળના તીજ           ંભાગ     કરિા ઓછ છે• ભારિના કે ટ લાક ભિૂ િ ભાગને ઉજજડ ભિૂ િભાગિા     િવ...
• િાનવી દારા િનવથ ન ીકરણ,• પશુ ઓ થકી અિિિરાણ,• વનીલ િે ત ના વયવસથાપન સંદ ભે લાપરવાહી• ખનન અને ઉધોગ એ મુખ ય િાનવી પવિ ીઓ  ૃ...
• ભારિિાં લગભગ 13 કરોડ ભિૂ િ ભાગિાંજિીન   ધોવાણ થઇ ચક ું છે .                ૂ              ં• િે ન ા 28% જગ લોના ધોવાણથી ...
કોિર ધોવણ અટકાવવા નાના બંધ કે બ ંધ ારાબાં ધ વા     ૃ• વિ ોની રિક િે ખ લા બનાવી પશુ ન ાંઅિિિરાણ ને    અટકાવી શકાય• રણને આગળ...
ધોરણ - 10  પ્રકરણ 8 ભારત - કુદરતી સંસાધનો
ધોરણ - 10  પ્રકરણ 8 ભારત - કુદરતી સંસાધનો
ધોરણ - 10  પ્રકરણ 8 ભારત - કુદરતી સંસાધનો
Próximos SlideShares
Carregando em…5
×

ધોરણ - 10 પ્રકરણ 8 ભારત - કુદરતી સંસાધનો

1.912 visualizações

Publicada em

કુદરતી સંસાધનો ધોરણ - 10 પ્રકરણ 8

Publicada em: Educação
  • Seja o primeiro a comentar

ધોરણ - 10 પ્રકરણ 8 ભારત - કુદરતી સંસાધનો

  1. 1. • ભિૂ િ,જળ,વનસપિિ અને ખિનજોનાસવરપિાં આપણને િળે લ ી બિિસને કૃ દ રિિસંસ ાધનો કહે છે .• સંસ ાધનો રાષટના અથથ િ ંત નીકરોડરજજુ છેઅને લોકોનીિ આિથિ ક શિિિને સમિૃં ?• િાનવ િનિિિ સંસ ાધનો એટલે શુ િધનોઆધાર િાનિવએ કૃ દ રિિ સંસ ાધનનો ઉપયોગ સસિંભ છે .કરીને િકાનો, ઇિારિો, સડકો, રે લ િાગો ,નગરો,યંત ો
  2. 2. • સંસ ાધનોના પકાર• ૧ કુદ રિિસંસ ાધનો• ૨ િાનવ િનિિિ િ સંસ ાધનો• કૃ દ રિિ સંસ ાધનો પકૃ િ િદત છે .• ભિૂ િ,જળ ,ખનીજો અને જગ લોનો કુદ રિિ ં સંસ ાધનોિાં સિાવે શ થા
  3. 3. • કુદ રિિ સંસ ાધનના બે પકારો ં• જિવક સંસ ાધન - જગ લો અને પણીઓ• અજિવક સંસ ાધનો - ભિૂ િ,જળ અને જિીન
  4. 4. • િાનવ સિિિ સંસ ાધનો –• િાનવે સ જથ લ ા સંસ ાધનો• ઇજને ર ી,પૌધોિગકરણ, યંત ો, ઇિારિોો,સિારકો, િિતકળા, અને સાિાિજક સંસ થાનોિાનવ િનિિિ િ સંસ ાધનો છે .• િાનવિાં રહે લ બુિ ધિો,જાન,કૌશલય,સવાસથય નો પણ સિાવે શ થાય છે .
  5. 5. • નવીનીકરણીય સંસ ાધન – િોકસ સિયિાં આપ િે ળે િનિાથ ણપાિિા સંસ ાધનો દા.િ.વનો અને વનયજવન,સૌર ઊજ થવગે રે••અનવીનીકરણીય સંસ ાધનો – એક વખિ ઉપયો કયાથ પછીફરીવખિિે ન ો ઉપયો કરીશકાિો નથી.
  6. 6. • સંસ ાધનોનુ ં આયોજન• સંસ ાધનોનુ ં આયોજન શાિાટે જરરી છે ? સંસ ાધનો િયાથ િદિ છે . દે શ િાંિે ન ુિં વિરણ અસિાં રીિે થયે લ છે .ભિવષયિાંખુટ ીજવાની શકયિાઓ છે . િાટે
  7. 7. • સંસ ાધનના આયોજનના તણિબકા• ૧ સંસ ાધનના અનવે શ ણની િૈ ય ારી સંસ ાધનોનુ ં સવે િ ણ,નકશાિનિાથ ણ અને• 2 િવકાસ િાટે સંસ ાધનોના લાિિણિિાઓનુ ં િાપન ઉપલબધાિાનુ ં મલ યાકાં ન પૌધોિગકી ૂઅથથ િ ંત અને જરરીયાિના આધાર મલ યાં કં ન ૂ• 3 સંસ ાધનોના વપરાશનુ ં આયોજન િિયાલિી આયોજન સંસ ાધનોનાઉપયોગ અને પુન :ઉપયોગનો સિાવે શ થાયછે .
  8. 8. • ભિૂ િ સંસ ાધનનો સદ ઉપયોગ કૃ િ િ પવિૃ િ પર િનભથ ય છે .• પિરવહન,સંિ ાર અને વયાપાર વગે રેસંસ ાધનના િવકાસિાં િહતવનો ભાગ ભજવે છે .• દે શ ના આિથિ ક િવકાસનો આધાર સંસ ાધનોની સમિૃ િધ,િવકાસ,અને વયવસથાપનિાં રહે લ ો છે .• વસિી વધારના દબાણના કારણે સંસ ાધનનોઅિિશય ઉપયોગ વિયો છે .પિરણિે પદૂિ ણના પશઉદભવયો છે .
  9. 9. • કૃ િ િ ઉતપાદન વધારવા જત ન ાસક ં ુદવાઓના ઉપયોગથી પદુિ ણનો પશ ઉભો થયોછે .• ખનીજોના ઉતખનનથી ધળ અને ૂધુિ ાડોવધુ પે દ ાથાય છે . િે થ ી ભિૂ િ પદુિ ણ થાય છે .અને ભિૂ િને િબન ઉપયોગી બનાવે છે .
  10. 10. િાનવ દારા થિા સંસ ાધનોનાવયવસથાપન ને સંર િણ કહે છે .• કૃ દ રિી સંસ ાધનોનો નયાયસંગ િ અનેસુય ોિજિ ઉપયોગ એટલે સંસ ાધનનુ ં સંર િણ• રાજસથાનની િબશોઇ જિિના લોકો ઉપયો• કે ટ લાક લોકો સંસ ાધનોનો બે ફ ાિ વિ ૃઅને ે .કરે છ િે િ ા કે ટ લાકર િણા િનયિોનુ ં પાલન કરે પાણીના સં અપવાદો છે .છે• સંસ ાધનો આપણા પયાથ વરણનાઘટકોછે .િે ન ા ૂ િવવે ક પણથ ઉપયોગથી પયાથ વરને
  11. 11. • સંસ ાધનના દુર ઉપયોગથી પયાથ વરનેહાની થાય છે .• અનવીનીકરણીય સંસ ાધનનો ઉપયોગિાં કાળજ આવશકય છે .• કારણ કે િે ન ુપ ુન :િનિાથ ણ થઇ શકત ું•ભૂ - આવરણ ંનથી.• જળ,સથળ,વાયુ ,વનસપિિ અને પાણીઓિથા િાનવી પણ ભિૂ િ પરનાં િતવ છે .જનેસંય ુક િ રીિે . ભ ૂ –આવરણ કહે છે .
  12. 12. • ભૂ - આવરણીય પિરિસથિિને ભૌગોિલકઅથવા કૃ દ રિિ પિરિસથિિ કહે છે .• આિથિ ક પવિૃ િના પાયાિાં ભિૂ િિહતવનોભાગ ભજવે છે .• •િાનવ ઉતપાદક એટલે ઉપભોકિા પણ છે . પાકૃ િ િક રિના અને શુ ં ? • િે દ ાનો,પવથ િ ો અને ઉચિ પદે શ ો વગે રે િવિવધ ભિૂ િ આકારો • ભારિિાં િે દ ાનો 43 ટકા, પવથ િ ો 30 ટકા અને ઉચિપદે શ ો 27 ટકા છે .
  13. 13. • ભારિની આબોહવા િોસિી છે . િે થ ી કૃ િ િપાકો િાટે વધુ અનુકુળ છે .• ભારિિાં વિાથ ઋત ું િવશે િ િહતવ છે . ું• ભારિિાં વિાથ ઋતિ ાં જ જળ પિિિ વધુ થાયછે .વરસાદના િવિરણિાં દે શ ના એકભાગથી•બીજ ભાગિાં િભનિા છે .• વરસાદના અસિાંન િવિરણના કારણે દે શ િાં િસં િ ાઇની આવશયકિા ઉભી થાય છે .• ભારિિાં પંજ બ, હિરયાણા, ઉતર પદે શ િાં વધુ િસં િ ાઇ થાય છે .
  14. 14. • જિીન ૃ• પથ વીના ઉપરના પોપડા ને જિીન કહેછે .• જિીન –એ ખે િણ નુ ં કૃ દ રિી િાિયિ છે . જિીન િનિાથ ી• જિીન એ ખડકોના ખવાણની ફિલિપે દ ાશ છે .• ખડકોની ઉપર િાપિાન, વરસાદ, િહિ, ં ુ વનસપિિ અને જવજત ઓ વગે રે દારાખવાણ થાય છે .
  15. 15. • ખડકોના ભક ા દારા ભ ૂ – આવરણ બને છે . ૂિે િ ા િાં ટ ી, કાં ક રા, રજ વગે રે હોય છે .• આ ભૂ -આવરણને રે ગ ોિલથ કહે છે . જિાં કે વ ળખનીજ દવયો હોય છે .• આ ભૂ -આવરણિાં આબોહવાની અસરને કારણે વનસપિિ- પાણીજ અવશે િ ોના સડવાથી જિવકદવયો ભળે છે . અને જિીન િનિાથ ણ થાય છે .
  16. 16. • જિીન િનિાથ ણ અને િે ન ી ફળદપ િાના ુિવકાસનો આધાર કે ટ લાક પિરબળો િહતવનો ભાગભજવે છે• જિ કે િળ ખડકો વનસપિિપાણીજવન,આબોહવા, પદે શ નો ઢોળાવ અને સિયગાળો
  17. 17. • આ પિરબળો એક જટીલ આિર સંબ ધોથી એક સંય ુક િ અસર ઉભી કરે છે .• ખવાણ અને ધોવાણની િિયાથી િવખંડ ન અનેિવઘટન થાય છે .• આબોહવા ખવાણનો દર અને વનસપિિનાપકાર નકી કરે છે .• ભિૂ િના ઢોળાવ િાટી- કણોના કદને નકી કરેછે .• સિયગાળો જિીનની પિરપિવિા નકીકરે કરેછે
  18. 18. • ભિૂ િના ઢોળાવ િાટી- કણોના કદને નકી કરેછે• સિયગાળો જિીનની પિરપિવિા નકીકરે કરેછે• કોઇ પણ દે શ નો આિથિ ક િવકાસ ખે િ ીના સંદથ ભેિે દે શ ની જિીનને ગુણ વિા પરઅને પકાર પરરહે લ ો છે
  19. 19. • ભારિિાં જિીન િવસિાર વધુ હોવાછિાપિિિ નાં દે શ ો કરિા હે ક ટર દીઠ ઉતપાદનઓછ છે .• કે ટ લાક સાિાજક કારણો , િસં િ ાઇનીઅપર િીૂ સગવડો, વૈ જ ાનીક અિભગિ ઓછો છે . ૂ ૃ• આપણા દે શ િાં ભપ ષ ઠની િવિવધિાનેલીધે જિીનનુ ં વૈ િ વિય વધુ જોવા િળે છે
  20. 20. • ભારિિાં જિીનના પકારો• પાિીન સિયિાં જિીનની ફદપિાને આધારેપકારો પડિા હિા ઉપજઉ જિીન અને બીન ઉપજઉ જિીન• રં ગ ોના આધારે• રાિી ,પીળી, કાળી, રાખોડી જિીનો• જિીનની કણ રિનાને આધારે• રે િ ાળ , કાંપ ની, િાટીયાળ વગે રે
  21. 21. • ભારિિાં નીિે પકારે જિીનના પકારોપાડવાિાં આવે છે .• કાં પ ની જિીન• ભારિિાં િોટાભાગે ઉતરનાં િે દ ાન પદે શ િાં , િકનારાના િે દ ાની પદે શ િાં છિીસગઢ - બે સ ીન• કાં પ ની જિીન જિીનના બે પકારો છે .• ખદર- પર નાં િે દ ાની પદે શ િાં નવાકાંપ ની ૂજિીનને ખદર કહે છે• બાંગ ર – નદી ખીણોિાં આવે લ ઉપરવાસનીજૂ ન ા કાંપ ની જિીનને બાંગ ર કહે છે .
  22. 22. • કાળી જિીન• િહારાષટ્ ,પિિિ િિય પદે શ , ગુજ રાિિાં જોવાિળે છે .• ગુજ રાિિાં આ જિીન કસદાર અને િીકણીહોય છે
  23. 23. • કાળી જિીન લાંબ ાસિય સુધ ી ભે જ સંગ હકરવાની િિિાધરાવે છે .• કાળી જિીન કપાસના પાક િાટે વધુ અનુકૂ ળઆવે છે . ુ• કાળી જિીનિા ં સક ી ઋતિ ાં જિીનનુ ં ઉપરનુ ં ૂપડ સક ાઇ જય છે અને િે િ ં િીરા અને ફાડ પડે ૂછે .• કાળી જિીન ને રે ગ ુર અથવા કપાસની કાળીજિીન િરીકે પણ ઓળખવાિાં આવે છે .
  24. 24. • રાિી જિીન• રાિી જિીન આગને ય અને રપાંિ િરિ ખડકોનાં પદે શ િાં જોવા િળે છે .• રાિી જિીનિાં લોહિતવો અને સે િ નદય િતવોનેકારણે જિીનો રં ગ રાિો દે ખ ાય છે .• ભારિિા ં રાિી જિીન ગોવા, િિિલનાડુ , કણાથ ટક, આધપદે શ , ઓિરસસા અને ઝારખંડ િાં જોવાિળે છે .
  25. 25. • પડખાઉ જિીન વધુ વરસાદના કારણે િીવધોવાણના પિરણાિ સવરપે પડખાઉ જિીન િૈ ય ાર થાયછે .• વધુ વરસાદના કારણે જિીનના ઉપરનાપોપડાનાં પોિક િતવો જિીનની અદર ઉિરી જય છે .િે થ ી જિીનિાં જિવક દવયોનુ ં પિાણ ઓછ હોય છે .
  26. 26. પથથરોિાં લોહ અને ઍલયુિ િિનયિના િતવો વધુ હોયછે .• પડખાઉ જિીન દખખણના પહાડીપદે શ િાં , કણાથ ટક, કે રેલ , ઓિરસસા અને અસિિાંજોવા િળે છે
  27. 27. • ભારિિાં પહાડી જિીન િે ઘ ાલય, અરુ ણ ાિલ , ૂપવથ ન ી પવથ િ ીય શે ણ ી, ઉિંર ાિલ, િહિાિલ પદે શજમમુ અને• જગ લોના કારણે પહાડી જિીન િાં ં કશિીરિાં જોવા િળે છે .જિવકદવયોનુ ં પિાણ વધુ હોય છે .• િશવાલીક પવથ િ શે ણ ીિાં ઓછી કસવાળી અને•અપિરપિવ જિીન જોવા િળે છે• પહાડી જિીન રે િ ાળ , િછદાળ, અને જિવદવયોના અભાવ વાળી હોય છે .
  28. 28. • 6 રણ પકારની જિીન• રણ પકારની જિીન શુ ષ ક અનેઅધથ શ ુ ષ ક િવસિારિાં જોવા િળે છે• ભારિિાં ગુ જ રાિ,રાજસથાન, પંજ બ અને હિરયાણાિાં રણ પકારની જિીન જોવાિળે છે .• રણ પકારની જિીનિાં િારકણોનીઅિધકિા અને જિવક પદાથોની ઓછપ જોવા િળેછે .
  29. 29. • જિીન – ધોવાણ• કૃ દ રિી પિરબળો દારા જિીનકણોનુ ં એકજગયાયએથી બીજ જગયાએ દૂર હડસે લ ાઇ જવુ ં િે ને જિીનધોવાણ કહે છે• જિીન. ધોવાણ વહે િ ા જળ અને પવનો દારાથાય છે• જિિન ધોવાણ મુખ યતવે તણ પિધિિથી થાયછે .• કોિર ધોવાણ, પડ ધોવાણ અને પવન ધોવાણ
  30. 30. જિીન – ધોવાણ
  31. 31. • ખરાબાની ભિૂ િ• ધોવાણ દારા જિીન કૃ િ િિાટે બીનઉપયોગીબને છે િે ને ખરાબાની ભિૂ િ કહે છે .• િંબ લની ખીણિાં આ પકારની જિીનને કોિરની ભિૂ િ કહે છે .• રણપદે શ ોિાં પવનો દરા રે િ ીકણો એકજગયાથી બીજ જગયાએ િનિે પ ણ થાય છે . અને ભિૂ િ કૃ િ િિાટે બીનઉપયોગી બને છે .
  32. 32. • જિીન ધોવાણ અટકાવવા િાટે ન ીપિધિીઓ• જળ વહે ણ ની િિવિાને ઘટાડવા નાનાનાનાબંધ ો બાંધ વા ૃ• વિ ા રોપણ કરવુ ં ૃ• વિ ા રોપણના િાયથ િિિાં લોકોએ પણ સાથસહકાર આપવો
  33. 33. • ભારિનો ભિૂ િ ઉપયોગ• ભારિનુ ં કુલ િે ત ફળ 32.8 લાખ િો.િકિી છે .• કુલ ભિૂ િનાં 93% નો ઉપયોગ થાય છે .• િે ન ા 46% ભિૂ િ િાં વાવે િ ર• 22%ભિૂ િિાંજ ગ લો છે ં• 05%ભિૂ િ ઉજજડ છે• 8% ભિૂ િ પડિર છે• 4% ભિૂ િ કાયિીક ગૌિર છે• 14% ભિૂ િ કૃ િ િ િાટે ઉપલબધ નથી• 01% ભિૂ િ બાગિાં બાગ બગીિા છે• ભારિિાં વાવે િ ર િવસિાર હે ઠ ની 16% ભિૂ િિાં એક કરિા વધુ પાક લે વ ાિાં આવે છે .
  34. 34. • ભારિિાં જુદ ા જુદ ા રાજયોિાં કૃ િ િ ભિૂ િનુંપિાણ જુદુ જુદુ છે .• પંજ બ અને હિરયાણાિાં 80% કૃ િ િ ભિૂ િ છે .• અરુ ણ ાિલ , િિઝોરિ, અદાિાન િનકોબાર અને િિણપુર િાં 10% કૃ િ િ ભિૂ િ છે .
  35. 35. • ભારિિાં જગ લનું પિાણ કુલ િે ત ફળના તીજ ંભાગ કરિા ઓછ છે• ભારિના કે ટ લાક ભિૂ િ ભાગને ઉજજડ ભિૂ િભાગિા િવભાજિ કરવાિા આવયો છે .• ઉજજડ ભિૂ િ ભાગિા શુ ષ ક, પવથ િ ીય અને રણપદે શ નો• ભિૂ િ – શ થાય છે .અને ભિૂ િ સંર િણ સિાવે અવિિણ• કૃ દ રિી પિરબળો િસવાય િાનવીય પવિ ીઓ ૃદારા જિીન ધોવાણ થાય છે િે ને ભિૂ િ અવિિણકહે છે .
  36. 36. • િાનવી દારા િનવથ ન ીકરણ,• પશુ ઓ થકી અિિિરાણ,• વનીલ િે ત ના વયવસથાપન સંદ ભે લાપરવાહી• ખનન અને ઉધોગ એ મુખ ય િાનવી પવિ ીઓ ૃછે િસિે ન ટ ઉધોગ િાટે પથથર – ચન ોપીસવાનુ ં ,• ૂ• ખનન કયાથ પછી ભિૂ િ ખાલી પડીરહે છેપાકા પથથરો િોડવાનુ ં િથાિિનાઇ િાટીના વાસણો બનાવવાના ઉધોગિાંથ ી િોટા પિાણિાં રજઉડે છે .• આ રજ વાિાવરણિાં ભળે છે અને સિયજિાનીિી બે સે છે અને જિીન અને પ ાકને નુક સાન કરે છે .
  37. 37. • ભારિિાં લગભગ 13 કરોડ ભિૂ િ ભાગિાંજિીન ધોવાણ થઇ ચક ું છે . ૂ ં• િે ન ા 28% જગ લોના ધોવાણથી ,• 57% પાણીથી અને• 10% પવનથી• ભિૂ િ ધોવાણ અટકાવવાની કે ટ લીકપિધિીઓ• પવથ િ ીય િવસિારિાં સીડી દાર ખે િ રોબનાવવા ૃ• ઢોળાવવાળા િવસિારિાં વિ ારોપણ કરવું
  38. 38. કોિર ધોવણ અટકાવવા નાના બંધ કે બ ંધ ારાબાં ધ વા ૃ• વિ ોની રિક િે ખ લા બનાવી પશુ ન ાંઅિિિરાણ ને અટકાવી શકાય• રણને આગળ વધત ુ અટકાવવા કાં ટ ાળીવનસપિિ • કૃ િ િ – ભિૂ િિાં ભે જ સંગ હ, ઉગાડી અટકાવી શકાય • યોગય િનયિિિ પશુ િ રાણ, • ઉજજડ ભિૂ િિાટે યોગય વયવસથાપન • ખનન પવિૃ િ પર િનયંત ણ વગે રે પગલા ભરી શકાય

×