O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Sistemi imun

23.064 visualizações

Publicada em

Publicada em: Saúde e medicina
  • Entre para ver os comentários

Sistemi imun

  1. 1. Sistemi ImunProf. Dr Elsa Kone
  2. 2. Sistemi limfoid dhe imun Limfoid – e pershkruan sistemin nga ana strukturore. (meqe limfociti eshte qeliza krysore)Qeliza te organizuara ne formacione te kufizuara qarte ose te shperndara neper mukoza, te cilat mbrojne organizmin tone nga agjentet e huaj ose transformime malinjeImun – i njejti sistem por e pershkruan ate nga ana funksionale.Indi limfoid – indi qe nderton organet limfoide ose indin limfoid difuz (shih me poshte)
  3. 3. Indi Limfoid Quhet perqendrimi i limfociteve dhe qelizave te tjera te sistemit imun ne zona te vecanta neper organe limfoide ose mukoza. Keshtu indi limfoid  Formon organet sekondare te imunitetit si shpretka dhe nyja imfatike  Formon perqendrime te medha ne tonsila dhe apendiks  Perqendrohet ne mukoza ku njihet me emrin M.A.L.T. (mucose associated lymphatic tissue)
  4. 4. Forma e organizimit Indi limfoid mund te organizohet ne formacione qe quhen folikj limfoide (tonsila, shpretke, nyje limfatike, pllaka te Payer) Mund te gjendet ne forme shiritash qelizore (nyje limfatike, shpretke) Mund te gjendet ne forme grumbujsh qelizore pa forme te caktuar Mund te gjendet ne forme qelizash te lira (ILFSH)
  5. 5. Folikuj limfoid
  6. 6. Folikuli limfoid Eshte formacion sferik i cili perbehet nga limfocite, kryesisht limfocite B, qeliza plazmatike dhe qeliza prezantuese te antigjenit qe quhen qeliza dentridike folikulare. Folikuli mund te jete primar ose sekondar Primar- limfocitet nuk kane rene ne kontakt me antigjenin Sekondar – limfocitet kane rene ne kontakt me antigjenin, ka filluar proliferimi limfoblastik dhe folikuli paraqitet i zbehte ne qender dhe i erret ne periferi (qendra gjerminative)
  7. 7. Folikul ne mukozen e traktit tretes
  8. 8. Organizimi qelizor Sistemi Imun eshte i organizuar ne qeliza te specializuara per te njohur, luftuar dhe azgjesuar faktoret patogjene qe futen ne organizem. Keto qeliza formohen, diferencohen, seleksionohen dhe maturohen ne organet paresore te imunitetit si Timusi dhe palca e kuqe e kockave. Te gjitha keto qeliza e marrin origjinen nga qeliza burimore e palces se kuqe te kockave dhe pas maturimit qarkullojne ne gjak nga ku vendosen ne zona te caktuara te indit limfoid.
  9. 9. Qelizat e sistemit imun Qelizat qe marrin pjese ne pergjigjen imune jane 1. Limfocitet T 2. Limfocitet B 3. Limfoicet NK (natural killer) 4. Qelizat plazmatike 5. Qelizat prezantuese te antigjenit pjese e SMF
  10. 10. Mekanizmat e mbrojtjes imune Pergjigjia imune mund te jete  Qelizore apo humorale  Specifike apo jospecifike  E menjehereshme ose e vonuar  E lindur apo e fituar
  11. 11. C’jane antigjenet Pjeseza te baktereve, viruseve ose lendeve inerte te afta te shkaktojne nje pergjigje imune ne organizmin tone. Ne nje qelize bakteriale mund te kete shume pjese qe sherbejne si antigjen (psh muri i qelizes, ADN etj) Antigjenet kur futen ne organizem bien ne kontakt me limfocitet, i stimulojne ato dhe nis pergjigjia imune qelizore ose humorale ne vartesi te llojit te antigjenit (shih me poshte pergjigjen imune)
  12. 12. Antitrupat (Imunoglobulinat) Jane proteina qe sintetizohen dhe sekretohen nga qelizat plazmatike. Kane nje strukture me kater vargje polipeptidike. Dy vargje te lehte dhe dy vargje te rende. Kane dy pjese kryesore 1. Pjesen e pandryshueshme (konstante) 2. Pjesen e ndryshueshme (variabel)
  13. 13. Pjesa endryshueshm e ka aftesi te lidhet me antigjenin specifik. Kjopjese kodohetne menyre te tille qe ti pershtatet antigjenit si celsi braves.
  14. 14. Vendi ipandryshueshem i antitrupi mund te lidhet me qeliza fagocituese, mekomplementin, ose me qeliza te tjera.
  15. 15. Pergjigjia humorale Ralizohet nepermjet antitrupave Antitrupat jane proteina te prodhuara nga qelizat plazmatike te cilat kane si qellim te neutralizojne antigjene specifike jashteqelizore. Realizohet nga Limfocitet B te cilet pas stimulimit (nga antigjeni dhe Limfociti T helper) diferencohen ne qeliza plazmatike te cilat sintetizojne dhe sekretojne antitrupa specifike. Antitrupi e vret bakterin duke e lidhur direkt ose duke e obsonizuar ose duke sherbyer si vend lidhes per komplementin
  16. 16. Si e vret antitrupi bakterin?
  17. 17. Lidhja e imunoglobulinave me antigjenin
  18. 18. Komplementi Eshte nje sistem proteinash plazmatike te prodhuara ne hepar te cilat nese aktivizohen nisin nje kaskade te ngjashme me ate te koagulimit te gjakut e cila perfundon me carjen e murit te qelizes bakteriale. Aktivizimi i komplementit behet nga lidhja e tij me pjesen konstante te antitrupit.
  19. 19. Si e vret antitrupi bakterin?
  20. 20. Pergjigjia qelizore Eshte specifike per antigjene brendaqelizore te cilet mund te jene viruse ose qeliza tumorale. Realizohet nga qelizat (Limfocitet T citotoksike ose Natural Killer) prandaj quhet qelizore.
  21. 21. Pergjigjia jospecifike Ralizohet kunder nje agjenti te paidentifikuar Pergjigjia eshte e njejte per te gjithe Realizohet nga neutrofilet dhe makrofaget te cilet mblidhen ne vatren e inflamacionit prej lendeve kemiotaktikte te cliruara nga bakteret ose qelizat e tjera si mastocitet dhe bazofilet. Fenomeni quhet inflamacion
  22. 22. Pergjigjia specifike Eshte pergjigje inteligjente dhe behet pasi agjenti infeksioz identifikohet prej qelizave te imunitetit. Pergjigjia eshte specifike ne kuptimin qe i pershtatet vetem nje agjenti specifik Mund te jete pergjigje humorale (me limfocite B)ose qelizore (me limfocite T).
  23. 23.  Si pergjigjia humorale ashtu dhe ajo qelizore ndermjetesohen nga limfocitet T helper roli i te cileve eshte krucial ne pergjigjen imune.
  24. 24. Sistemi Imun Ka aftesi te njohe veten nga jo vetja Ka aftesi te vrase agjentet infeksioze si bakteret, qelizat qe infektohen nga viruse dhe qelizat qe mund te kthehen ne qeliza tumorale. Ka tolerance. Dmth toleron ato substanca qe jane te huaja, por jo te demshme per organizmin tone. Ka memorie per antigjene specifike.
  25. 25. LIMFOCITET T Limfocitet T formohen ne palcen e kuqe te kockave dhe vazhdojne te piqen ne Timus. Nga timusi dalin ne gjak dhe qarkullojne per nje kohe te shkurter. Nga gjaku migrojne ne organe te caktuara (shpretke dhe nyje limfatike) te cilat quhen organe efektore te imunitetit. Pervec organeve imunitare limfocitet i gjejme te perqendruar ne zona te caktuara te mukozave gastrointestinale, respiratore, urinare ose te vendosur ne indin lidhor fijeshkrifet.
  26. 26.  Ndahen ne T helper dhe T citotoksike. T Helper ka si detyre te stimuloje Limfocitin B te diferencohet ne plazmocit si dhe te stimuloje limfocitin T citotoksik te vrase qelizat e infektuara me viruse ose qelizat tumorale. Eshte pergjegjese per fenomene te nderlikuara dhe te panjohura mire si psh. toleranca imune. Ne pergjithesi mund te themi se eshte qeliza kryesore qe kontrollon dhe koordinon pergjigjen imune. T citotoksik ka si funksion te vrase qelizat e infektuara nga viruse ose qelizat tumorale.
  27. 27.  Limfocitet maturohen ne korteksin timik Ato vijne si pre T te cilat jane pa receptore siperfaqesore dhe quhen “double negative” Me pas gjate procesit te seleksonimit ato pajisen se pari me receptorin TCR dhe me pas me kooreceptoret CD4 e CD8(te dyja se bashku) – ne kete moment quhen “double positive” Qelizat qe ne kete moment nuk arrijne te shprehin TCR vdesin Pas seleksionimit limfocitet mbeten ose CD4+ ose CD8+ dhe ne kete rast quhen “single positive” TCR mbetet ne te dyja kategorite e limfociteve Limfocitet qe nuk kane as CD4 as CD8 jane NK
  28. 28. Maturimi ilimfotive T ne Timus behetnen influencen e hormoneve timike dhe faktoreve te rrijtjes qeprodhohen ne timus
  29. 29.  Ne Timus limfocitet T kalojne testin e seleksionimit pozitiv dhe negativ Seleksionimi negativ:Limfocitet qe reagojne me teper sec duhet ndaj antigjeneve te vete organizmit (autoantigjene) vdesin me apoptoze Seleksionimi pozitiv:Limfocitet qe reagojne lehtesisht pas kontaktit me autoantigjenet avancojne me tej ne linjen e maturimit dhe kalojne ne qeliza efektore
  30. 30. Procesi imaturimit te LB ne korteksin timik
  31. 31. Limfocitet T Helper Dallohen nga receptoret siperfaqesore te cilet quhen edhe CD ( nga Cluster of Differentition) te cilet jane Glikoproteina integrale te membranes qelizore. T-Heper kane ne siperfaqe receptorin e limfocitit T i cili quhet TCR si dhe CD-4
  32. 32. Limfocitet T-Citotoksike T-Citotoksike kane ne siperfaqe receptorin e limfocitit T i cili quhet TCR si dhe CD-8 T-citotoksike
  33. 33. Limfocitet B Formohen dhe piqen ne palcen e kuqe te kockave. Dalin ne gjak ku qarkullojne per pak kohe Nga gjaku migrojne ne organet efektore te imunitetit ( nyja limfatike dhe shpretka), ne indin limfoid te shperndare neper mukozat e traktit tretes, respirator ose ne indin lidhor fijeshkrifet. Kur stimulohen diferencohen ne qeliza plazmatike te cilat prodhojne antitrupa.
  34. 34. Maturimi i limfocitit B ne PKK
  35. 35.  Ka ne siperfaqe receptorin limfocita BCR i cili eshte nje kompleks proteinik i perbere nga IgM dhe IgD dhe dy proteina te tjera te quajtura Igα dhe Igβ
  36. 36. Qelizat prezantuese te antigjenit (QPA) Jane qeliza qe i perkasin sistemi Mononuklear Fagocitues. Jane makrofage me prejardhje nga monocitet. Kane veti te prezantojne antigjenin ne siperfaqe nepermjet disa molekulave qe jane specifike per cdo person. Keto molekula quhen Kompleksi Madhor i pajtueshmerise indore ose MHC (Major Histocopatibility Complex) Njihen dy lloje MHC (I dhe II)
  37. 37. MHC Jane molekula siperfaqesore karakteristike dhe specifike per qelizat e cdo individi MHC I ndodhet ne te gjitha qelizat me berthame te organizmit tone MHC II ndodhet vetem ne qelizat prezantuese te antigjenit Te dyja kane aftesi te lidhin dhe paraqesin antigjenet ne siperfaqe te qelizave perkatese si dhe te lidhen me limfocitet T duke shkaktuar aktivizimin e tyre. (shih me poshte) MHC I prezanton antigjenet brendaqelizore, ndersa MHC II antigjenet jashteqelizore MHC I njeh CD8 qe ndodhet ne limfocitet T Citotoksike MHC II njeh CD4 qe ndodhet ne limfocitet T helper.
  38. 38.  QPA te cilat mbartin MHC-II kane aftesi te lidhen me limfocitet T Helper Qelizat e tjera te organizmit tone mbartin molekulen MHC-I e cila ka aftesi te lidhet me Limfocitet T citotoksike.
  39. 39. Ku funksionojne limfocitet T dhe B ? Te dy llojet e limfociteve kryejne funksionin e tyre ne indin limfoid ose ne indin lidhor. Funksioni i lifociteve T eshte i ndryshem nga ai i limfociteve B. Pasi aktivizohen nga kontakti me antigjenin ato mund te qarkullojne ne gjak perseri ne formen e qelizave kujtese. Nga gjaku mund te shkojne ne indin limfoid dhe keshtu disa prej tyre qarkullojne deri ne fund te jetes.
  40. 40. Si rrjedhin ngjarjet gjate pergjigjes imune ? Qeliza prezantuese e antigjenit (makrofag) fagoziton antigjenin ne mukoze ose ne organe limfoide dhe e prezanton ate per limfocitin T helper. T Helper aktivizohet nga lidhja e MHC-II me CD-4 dhe me TCR. Pasi aktivizohet ai proliferon dhe sintetizon limfokina (lende sinjalizuese) te cilat veprojne mbi limfocitet B ose mbi limfocitet T Citotoksike.
  41. 41. Proliferimi monoklonal
  42. 42.  Nese antigjeni qe eshte futur eshte jashteqelizor (psh bakter) limfociti T heper ndihmon Limfocitin B i cili, pasi lidhet vete me antigjenin, proliferon dhe diferencohet ne qelize plazmatike e cila sintetizon dhe sekreton antitrupa specifike per antigjenin qe ka hyre. Proliferimi i limfociteve T dhe B eshte specifik per nje grup qelizash dhe quhet monoklonal.Ky proliferim ka si qellim te amplifikoje pergjigjen imune ndaj nje antigjeni te caktuar Antitrupat e sekretuar nga qeliza plazmatike neutralizojne antigjenet qe qarkullojne ne organizem. Nje pjese e limfociteve qe proliferuan qarkullojne si limfocite kujtese T ose B.Ne rast se antigjeni futet peseri ne organizem qelizat e njohin direkt dhe sekretojne antitrupa menjehere.
  43. 43.  Nese antigjeni qe eshte futur eshte brendaqelizor (psh nje virus), atehere Limfociti T helper stimulon T citotoksik i cili aktivizohet dhe prodhon lende qe vrasin qelizat e infektuara me viruse ose qelizat qe kthehen ne qeliza tumorale.
  44. 44. Ku zhvillohen nderveprimet e qelizave te sistemi imun? Antigjenet qe vijne nga limfa bieni ne kontakt me limfocitet ne NYJEN LIMFATIKE Antigjenet qe vijne nga gjaku bien ne kontakt me limfocitet ne SHPRETKE Antigjenet qe futen nga mukozat bien ne kontakt me limfocitet ne MALT Antigjenet qe futen me rruge respiratore zakonisht bien ne kontakt me limfocitet ne TONSILA
  45. 45. Nyja Limfatike Organ parenkimatoz i veshur me kapsul fibroze Ka korteks dhe medule Ne korteks ka folikuj limfoide me limfocite B Poshte folikujve, ne zonen parakortikale (korteks i thelle) gjenden limfocite T Medula ka shirita qelizore te perbere kryesisht nga qeliza plazmatike (limfocite B te diferencuara) dhe hapesira ku kalon limfa.
  46. 46. Venula me endotel te larteEna limfatike aferente vene Sinusi trabekular arterie Sinusi subkapsular KapsulaFolikul limfoid nekorteksin e jashtemQender gjerminative Sinusi(Zone B-vartese) medular Korteksi i thelle (zone T-vartese) Kordat medulare
  47. 47. Stroma elimfonodulit perbehet nga rrjet fijesh retikulare
  48. 48. Funksioni i nyjes limfatike Limfa vjen me enet limfatike hyrese te cilat depertojne kapsulen ku limfa derdhet dhe bie ne kontakt me qelizat Pasi limfa kontrollohet per antigjene, ajo kalon ne zonat B dhe T vartese, me pas ne sinusin medular nga ku del me enet limfatike dalese. Gjaku futet ne nyje me arterie, shkon ne korteks ku formon rrjeten kapilare dhe kthehet pseri ne medule, vena, jashte. Gjaku sjell me vete limfocite nga qarkullimi te cilat dalin nga kapilaret dhe popullojne folikujt ose zonen T vartese ne korteksin e thelle. Ne kete menyre limfocitet qarkullojne nga gjaku ne limfe dhe nga limfa kalojne perseri ne gjak.
  49. 49. Qarkullimi nyje limfatike - gjak
  50. 50. medulakorteksi
  51. 51. kapsula Folikul limfoid ne korteks Zone B-vartese◄ Sinusi tabekular
  52. 52. Korteksi i thellemedula korteksi ◄ Sinusi medular ▼ kapsula► ▲◄Korda medulare ▼ trabekula ▼
  53. 53. Qendergjerminative
  54. 54.  Folikuli i NL eshte folikul klasik me limfocite, qeliza prezantuese te antigjenit(ketu njihen edhe si qeliza dentridike folikulare), makrofage dhe qeliza plazmatike. Zona T-vartese gjendet ne korteksin e thelle Zona B vartese gjendet ne folikuj (korteks) Nderveprimi i qelizave eshte si ne figure:
  55. 55. Nderveprimiqelizave ne folikulin limfoid te nyjes limfatike
  56. 56. SHPRETKA Organe parenkimatoz i rrethuar me kapsul prej indi lidhor dhe shume e vaskularizuar Kapsula eshte shume e trashe dhe permban ene gjaku Kapsula deperton ne brendesi duke formuar trabekula te cilat permbajne gjithashtu ene gjaku Ne parenkimen e shpretkes dallohen pulpa e bardhe dhe pulpa e kuqe. Pulpa e bardhe permban limfocite B dhe T Pulpa e kuqe permban kapilare sinusoidale, makrofage, eritrocite, fibra retikulare dhe eshte vendi ku shkaterrohen eritrocitet e plakura
  57. 57.  Shpretka ka si funksion te monitoroje gjakun per antigjene dhe te nise nje pergjigje imune ndaj tyre (gjithnje per antigjene qe vijne nga gjaku, jo nga limfa) Funskoni tjeter eshte shkaterrimi i eritrociteve te plakura dhe riciklimi i hemit Indi limfoid ne shprekte gjendet vetem ne pulpen e bardhe  Zona B vartese ( si gjithnje ne folikuj limfoide)  Zona T vartese - ne kellefin periarteriolar limfocitar (PALS)
  58. 58. shpretka
  59. 59. Qarkullimi i gjakut ne shpretke Arteria kapsulare  arteria trabekulare  arteria centrale  arteriola  kapilare sinusoidal Arteria centrale rrethohet nga ind limfoid qe formon nje kellef rreth saj si dhe zgjerohet me teper duke formuar folikuj. Kellefi ka limfocite T kurse folikujt limfocite B. Kellefi limfocitar eshte zona T vartese Pasi kalon ne kapilaret sinusoidale gjaku kthehet me venat splenike
  60. 60. PULPA E BARDHE DHE E KUQE
  61. 61. Pulpa e kuqe Permban kapilare shume te gjere dhe me hapesira te medha qe quhen kapilare sinusoidale ose sinusoida Ne muret e kapilareve vendosen makrofage qe fagocitojne eritrocitet e vjeteruara Eritrocitet ne kapilare vendosen ne rrjesht njera pas tjetres duke formuar kordat splenike Stroma e shpretkes perbehet nga fije retikulare
  62. 62. Kapilari sinusoidal
  63. 63.  Kapilari sinusoidal me fibra retikulare, makrofage, eritrocite, qeliza plazmatike
  64. 64. Shpreka me pulpen e bardhe dhe pulpen e kuqe
  65. 65. Qarkullimi igjakut teshpretka
  66. 66. Fijet retikulare te shpretka
  67. 67. Indi limfoid difuz
  68. 68. Tonsila
  69. 69. Pllakat e Payerne traktin tretes Ind limfoid difuz
  70. 70. Timusi Eshte organ limfoid primar. Ka si detyre maturimin, seleksionimin dhe hedhjen ne gjak te limfociteve T te cilat pasi dalin prej tij kane fituar imunokopetencen. Perbehet nga korteksi dhe medula Ka strome te ndertuar nga qeliza retikuloepiteliale dhe jo nga fije retikulare si organet e tjera. Timusi si organ eshte i zhvilluar te i porsalinduri dhe involuon ne adoleshence. (mbaron funksionin)
  71. 71. Timusi me korteksin dhe medulen. Nga jashtembeshtillet me kapsul qe formon septaduke u futur ne brendesi
  72. 72. Stroma e Timusit
  73. 73. Timusi
  74. 74.  Parenkima e Timusit sintetizon ormone ose faktore lokale qe ndikojne ne maturimin e limfociteve Disa prej tyre jane Timozina alfa, Timolina, Tmopoetina, faktori timik humoral
  75. 75.  Ne korteks maturohen dhe seleksionohen limfocitet T Ne medule limfocitet e maturuara kalojne ne gjak Ne korteks limfocitet pajisen me receptore membranore duke kaluar ne tre stade maturimi. Pas shfaqjes se receptoreve limfocitet kalojne dy prova ku 95% e tyre nuk e kalojne dot klasen dhe vdesin me apoptoze. Limfocitet qe kalojne zbresin ne medule dhe hidhen ne qarkullim si qeliza imunokopetente. Ne korteksin e timusit limfocitet qe maturohen nuk duhet te bien ne kontakt me gjakun, prandaj ne kete zone formohet bariera gjak-timus.
  76. 76. Bariera gjak- timus formohet nga kapilaret e vazhduar si dhe nga qelizatretikuloepiteliale qe jane te lidhura me desmozoma. Ajo gjendet vetem ne zonen kortikale
  77. 77. Procesi i maturimit telimfociteve T ne korteksin timik
  78. 78. Vaskulari zimi iTimusit

×