SlideShare uma empresa Scribd logo
1 de 23
Մթնոլորտը Երկրագունդը շրջապատող օդի շերտն է՝ մի
հսկայական գազային օվկիանոս, որի հատակը Երկրի
մակերևույթն է:

Մթնոլորտը հունարենից թարգմանաբար նշանակում
է «ατμός - գոլորշի» և «σφαῖρα - ոլորտ»։երկնային
մարմին գազային ծածկ է, որը նրա շուրջը պահպանվում է
ձգողականության շնորհիվ:
Երկիր մոլորակի մթնոլորտը ներառում է թթվածին, որն
  օգտագործվում է կենդանի օրգանիզմների շնչառության համար, և
  ածխածնի երկօքսիդ, որն օգտագործում են բույսերը, ջրիմուռները,
  բակտերիաները ֆոտոսինթեզի համար: Մթնոլորտը հանդես է
  գալիս նաև որպես մոլորակը արևի ուլտրամանուշակագույն
  ճառագայթներ ից պաշտպանող շերտ:
Երկրի մթնոլորտային օդի մոտավոր
 բաղադրությունը. ազոտ` 78,08%,թթվածին`
 20,95%, արգոն` 0,93%, ածխածնի երկօքսիդ`
 0,038%, ջրային գոլորշի` մոտ 1%: Բացի այս
 չնչին քանակությամբ պարունակվում է
 նաև ջրածին, հելիում, մի շարք այլ ՙազնիվ
 գազեր՚ և աղտոտիչներ:
Ենթադրվում է, որ ժամանակակից մթնոլորտն ունի
 երկրորդային ծագում, այսինքն՝ այն առաջացել է Երկիր
 մոլորակի կազմավորումից հետո՝ նրա կարծր կեղևից
 անջատված գազերից: Ժամանակի ընթացքում
 մթնոլորտը մի քանի գործոնների ազդեցության
 հետևանքով կրել է զգալի փոփոխություններ:
 Մթնոլորտի զարգացումը սերտորեն կապված է
 երկրաբանական և երկրաքիմիական շարժընթացների,
 կենդանի օրգանիզմների գործունեության հետ:
.Մարդկանց համար մեծ կարևորություն ունի հատկապես մթնոլորտի ստորին շերտը՝
  ներքնոլորտը (տրոպոսֆերա), որի բարձրությունը Երկրի մակերևույթից 8–17 կմ է:
  Այստեղ են կուտակված մթնոլորտի զանգվածի 80%-ը և ջրային գոլորշիները, այս
  շերտում են առաջանում ամպերը, ծնվում ամպրոպները, անձրևներն ու ձյունը:
  Ներքնոլորտում, որպես օրինաչափություն, ըստ բարձրության` յուրաքանչյուր 1 կմ-ի
  վրա ջերմաստիճանը նվազում է 5–6օC-ով:

. Մթնոլորտի հաջորդ շերտը՝ վերնոլորտը (ստրատոսֆերա), հասնում է մինչև 50–55 կմ
   բարձրության: Օդն այնտեղ խիստ նոսր է, իսկ երկինքը՝ մուգ մանուշակագույնից մինչև
   գրեթե սև:

. Հաջորդ շերտը՝ միջնոլորտը (մեզոսֆերա), հասնում է մինչև 80 կմ բարձրության: Այդ
   շերտում երբեմն առաջանում են փայլուն, նուրբ ամպեր: Դրանք կոչվում են արծաթափայլ
   ամպեր և կազմված են սառցի բյուրեղիկներից ու տիեզերական մանրագույն փոշու
   մասնիկներից:

. Ջերմոլորտը (թերմոսֆերա) կամ իոնոլորտը (իոնոսֆերա) հասնում է մինչև 1000 կմ
   բարձրության: Այնտեղ օդը չափազանց նոսր է, շատ են գազի առանձին լիցքավորված
   մասնիկները՝ իոնները: Այդ բարձրությունում են առաջանում բևեռափայլերը, որի
   աղեղները ձգվում են արևելքից արևմուտք և երբեմն անցնում 5 հզ. կմ-ից, իսկ երկնքում
   փայփլում են մի քանի ժամ շարունակ:

. Մթնոլորտի ամենավերին շերտն արտաքին ոլորտն է (էկզոսֆերա): Այնտեղ գրեթե օդ չկա:
   Գիտնականները ենթադրում են, որ այդ շերտի ջերմաստիճանը հասնում է մոտ 2000օC-ի:
Մթնոլորտը Երկրագնդի և նրա աշխարհագրական թաղանթի
 ջերմության կարգավորիչն է: Դրա շնորհիվ է, որ Երկրի
 մակերևույթն Արեգակի ճառագայթներից ցերեկն ուժեղ չի
 տաքանում, գիշերն էլ շուտ չի սառչում: Դրա համար էլ մթնոլորտը
 հաճախ անվանում են Երկրագնդի վերմակ:
Մթնոլորտը Երկրագունդը պաշտպանում է
երկնաքարերից, որոնք, անցնելով մթնոլորտի
միջով, շփումից շիկանում են, այրվում և միայն
մանր քարերի ու փոշու ձևով թափվում Երկրի
վրա՝ չվնասելով նրան (միայն առանձին
դեպքերում են ընկնում մեծ երկնաքարեր, որոնք
մեծ զանգվածի պատճառով չեն հասցնում լրիվ
այրվել, և Երկրագնդի վրա առաջանում են մեծ
խառնարաններ):
Մթնոլորտի շնորհիվ է, որ տեղի է ունենում ջրի
շրջապտույտ, իրականացվում է կենդանի
օրգանիզմների գազափոխանակություն և լուսասինթեզ:
Մթնոլորտի գրեթե բոլոր բաղադրիչ գազերն անարգել
թողանցում են արեգակնային ճառագայթումը, սակայն,
բարեբախտաբար, 24–30 կմ բարձրության վրա ոչ մեծ
քանակությամբ կենտրոնացված է օզոն կոչվող գազի
շերտը, որը և կասեցնում է Արեգակի` կյանքի համար
կործանարար անդրամանուշակագույն ճառագայթների
մեծ մասը:
Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով փոխվում է նաև մթնոլորտի
գազային կազմը: Պարզվել է, որ ածխաթթվական գազի պարունակությունն
անընդհատ ավելանում է (վերջին 100 տարում՝ 3–15%-ով), ինչի հետևանքով
ուժեղանում է մթնոլորտի ջերմոցային էֆեկտը, և տեղի է ունենում կլիմայի
տաքացում: Ներկայումս դա համամոլորակային լուրջ վտանգ է, հետևաբար
չափազանց կարևոր են արտանետվող գազերի զտումն ու քանակների
սահմանափակումը:
Շրջակա միջավայրի աղտոտումը մարդկանց,
բույսերի և կենդանիների
կենսագործունեության վրա բացասաբար
ազդող նյութերի թույլատրելի քանակի
գերազանցումն է միջավայրում: Տարբերում են
շրջակա միջավայրի բնածին և մարդահարույց
աղտոտիչներ:


Բնածին աղտոտիչներն առաջանում են բնական երևույթների, օրինակ`
հրաբուխների, երկրաշարժերի, ջրհեղեղների, հրդեհների պատճառով,
իսկ մարդահարույցները՝ մարդու գործունեության հետևանքով:
Մարդահարույց աղտոտիչների թվին են դասվում արդյունաբերական,
գյուղատնտեսական, տրանսպորտային և կենցաղային թափոնները,
էներգիայի տարածումը ջերմության (ջերմային աղտոտում), աղմուկի
(աղմկային աղտոտում), ճառագայթման (ճառագայթաակտիվ
աղտոտում) և այլ ձևերով:
Տարբերում են շրջակա միջավայրի աղտոտման մեխանիկական,
ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական տեսակներ:
Մեխանիկական աղտոտումը կապված է քաղաքաշինության,
ճանապարհաշինության, ծառահատումների և բնական
լանդշաֆտների վրա ազդող այլ միջոցառումների հետ:
Ֆիզիկական աղտոտումը պայմանավորված է միջավայրի
ֆիզիկական հատկությունների՝ լույսի, աղմուկի, ջերմության,
խոնավության, ճառագայթման, էլեկտրամագնիսական դաշտի
փոփոխություններով:
Քիմիական աղտոտումը պեստիցիդների, հանքային
պարարտանյութերի, թունավոր գազերի, ծանր մետաղների (սնդիկ,
կապար, կադմիում և այլն), տարատեսակ աղերի,
ճառագայթաակտիվ տարրերի, սինթետիկ լվացամիջոցների
ներգործության հետևանք է:
Կենսաբանական աղտոտումն առաջանում է հիվանդածին
միկրոօրգանիզմների՝ բակտերիաների, վիրուսների, սնկիկների
տարածման միջոցով:
Մթնոլորտն աղտոտում են քիմիական նյութերը, զանազան ֆիզիկական ազդակներ և
միկրոօրգանիզմները, երբ դրանց արտանետվող քանակները գերազանցում են
թույլատրելի կոնցենտրացիաները: Մթնոլորտն աղտոտող հիմնական նյութերից են
ածխաթթվական (CO2) ու շմոլ (CO) գազերը, ծծմբի և ազոտի օքսիդները, ֆրեոնները և
այլն: Դրանց քանակի ավելացման գլխավոր պատճառը նավթի, գազի, քարածխի,
կենցաղային և արդյունաբերական թափոնների ու փայտի այրումն է: CO և
CO2 գազերի արտանետումների ամենամեծ բաժինն ընկնում է հատկապես
ավտոմոբիլային տրանսպորտին:
Ծծմբային գազի՝ ծծմբի երկօքսիդի (SO2) առաջացման աղբյուրը մինչև 5–7% ծծումբ
պարունակող ածխի և մազութի այրումն է: Մթնոլորտում ծծմբի երկօքսիդը
փոխարկվում է ծծմբի եռօքսիդի (SO3), որը օդում վերածվում է ծծմբական թթվի և
թթվային անձրևների ձևով թափվում է գետին:
Ազոտի մոնօքսիդի (NO) և ազոտի երկօքսիդի (NO2) առաջացման հիմնական
աղբյուրը բենզինով ու դիզելային վառելիքով աշխատող ներքին այրման շարժիչներն
են, ազոտական թթվի արտադրությունը: NO2-ը դեղին գույնի կայուն գազ է և
մթնոլորտում պահպանվում է երկար ժամանակ: Հաճախ քաղաքների օդն այդ գազից
ստանում է շագանակագույն երանգ:
Ավտոտրանսպորտի արտանետած ածխաջրածինները,
հատկապես` քաղցկեղածին, շատ են նավթամթերքների
թերայրումից առաջացող մրի ու գուդրոնի մեջ:
Չափազանց վնասակար նյութեր են ֆրեոնները՝ մի շարք
ածխաջրածինների հալոգեն ածանցյալները, որոնք
հանգեցնում են օզոնային շերտի քայքայման, ինչի
հետևանքով մեծանում է մարդկանց մաշկի քաղցկեղի
առաջացման վտանգը:
Գազից բացի, մթնոլորտ են թափանցում և կախույթի
ձևով պահպանվում պինդ ածխածինը (մուր) և ծանր
մետաղները:
Որոշակի կլիմայական պայմաններում
անդրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությամբ
տեղի է ունենում օդի երկրորդային աղտոտում՝
լուսաքիմիական սմոգ, երբ առաջնային աղտոտող նյութերը
քայքայվում են՝ գոյացնելով աղտոտող նոր նյութեր: Ջէկերը,
արդյունաբերական ձեռնարկությունները և տրանսպորտը
մթնոլորտ են արտանետում ոչ միայն վտանգավոր նյութեր,
այլև մեծ քանակությամբ ջերմություն, ինչի հետևանքով
մթնոլորտը տաքանում է, փոխվում են օդի խոնավությունն ու
շարժունությունը՝ հանգեցնելով ջերմային աղտոտման:
Բույսերի և կենդանիների նեխման հետևանքով օդ են
թափանցում նաև բազմաթիվ ախտածին մանրէներ:
ՄԹՆՈԼՈՐՏԸ մեր մոլորակի և
 նրա օրգանական աշխարհի
 համար ունի չափազանց կարևոր
 նշանակություն: Երկրի վրա
 առանց մթնոլորտի կյանքը չէր
 առաջանա:
Մթնոլորտ

Mais conteúdo relacionado

Mais procurados

նախագծային աշխատանք
նախագծային աշխատանքնախագծային աշխատանք
նախագծային աշխատանքastghikp
 
մթնոլորտի աղտոտումը հհ ում
մթնոլորտի աղտոտումը հհ ումմթնոլորտի աղտոտումը հհ ում
մթնոլորտի աղտոտումը հհ ում67gayane
 
մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները
մթնոլորտի աղտոտման խնդիրներըմթնոլորտի աղտոտման խնդիրները
մթնոլորտի աղտոտման խնդիրներըSatenik Soghoyan
 
Globalno zagrevanje
Globalno zagrevanjeGlobalno zagrevanje
Globalno zagrevanjeplavaplaneta
 
Природни Загадувачи На Почвата
Природни Загадувачи На ПочватаПриродни Загадувачи На Почвата
Природни Загадувачи На ПочватаMitko06
 
Globalno zagrevanje
Globalno zagrevanjeGlobalno zagrevanje
Globalno zagrevanjePogimnazija
 
Атмосфера- састав, структура, значај
Атмосфера-  састав, структура, значајАтмосфера-  састав, структура, значај
Атмосфера- састав, структура, значајprijicsolar
 
նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս
նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիսնպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս
նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիսԵրևանի N198 ավագ դպրոց
 
Регионалне економске групације и тржишта
Регионалне економске групације и тржиштаРегионалне економске групације и тржишта
Регионалне економске групације и тржиштаprijicsolar
 
I-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski proces
I-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski procesI-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski proces
I-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski procesTeacherDN
 
շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանությունշրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն67gayane
 
Արդյունաբերություն
ԱրդյունաբերությունԱրդյունաբերություն
ԱրդյունաբերությունMarta Asatryan
 
Klimatske promene
Klimatske promeneKlimatske promene
Klimatske promenedr Šarac
 

Mais procurados (20)

նախագծային աշխատանք
նախագծային աշխատանքնախագծային աշխատանք
նախագծային աշխատանք
 
մթնոլորտ
մթնոլորտմթնոլորտ
մթնոլորտ
 
Mtnolort
MtnolortMtnolort
Mtnolort
 
մթնոլորտի աղտոտումը հհ ում
մթնոլորտի աղտոտումը հհ ումմթնոլորտի աղտոտումը հհ ում
մթնոլորտի աղտոտումը հհ ում
 
մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները
մթնոլորտի աղտոտման խնդիրներըմթնոլորտի աղտոտման խնդիրները
մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները
 
Globalno zagrevanje
Globalno zagrevanjeGlobalno zagrevanje
Globalno zagrevanje
 
Klima srbije2017
Klima srbije2017Klima srbije2017
Klima srbije2017
 
Природни Загадувачи На Почвата
Природни Загадувачи На ПочватаПриродни Загадувачи На Почвата
Природни Загадувачи На Почвата
 
Kлима Србије
Kлима СрбијеKлима Србије
Kлима Србије
 
Globalno zagrevanje
Globalno zagrevanjeGlobalno zagrevanje
Globalno zagrevanje
 
Атмосфера- састав, структура, значај
Атмосфера-  састав, структура, значајАтмосфера-  састав, структура, значај
Атмосфера- састав, структура, значај
 
Դասի պլան
Դասի պլանԴասի պլան
Դասի պլան
 
Atmosfera
AtmosferaAtmosfera
Atmosfera
 
Covek i klima
Covek i klimaCovek i klima
Covek i klima
 
նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս
նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիսնպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս
նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս
 
Регионалне економске групације и тржишта
Регионалне економске групације и тржиштаРегионалне економске групације и тржишта
Регионалне економске групације и тржишта
 
I-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski proces
I-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski procesI-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski proces
I-4-66 68.str-Urbanizacija kao svetski proces
 
շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանությունշրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
 
Արդյունաբերություն
ԱրդյունաբերությունԱրդյունաբերություն
Արդյունաբերություն
 
Klimatske promene
Klimatske promeneKlimatske promene
Klimatske promene
 

Destaque

շրջակա միջավայր
շրջակա միջավայրշրջակա միջավայր
շրջակա միջավայրArthur Mkrtchyan
 
մթնոլորտի աղտոտում
մթնոլորտի աղտոտումմթնոլորտի աղտոտում
մթնոլորտի աղտոտումArthur Mkrtchyan
 
Օդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիր
Օդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիրՕդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիր
Օդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիրGevSon
 
Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանությունՇրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանությունQnarik98
 
Mtnolort
MtnolortMtnolort
Mtnolort957528
 
Կենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Կենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներԿենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Կենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներSusanna Gevorgyan
 
խմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրը
խմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրըխմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրը
խմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրըmarineapresyan78
 
մթնոլորտ
մթնոլորտմթնոլորտ
մթնոլորտvahe2000
 
Գլոբալ Տաքացում
 Գլոբալ Տաքացում  Գլոբալ Տաքացում
Գլոբալ Տաքացում Van Papikyan
 
Անապատացում
ԱնապատացումԱնապատացում
ԱնապատացումAnnagspoyan
 

Destaque (20)

Mtnolorti axtotum
Mtnolorti axtotumMtnolorti axtotum
Mtnolorti axtotum
 
շրջակա միջավայր
շրջակա միջավայրշրջակա միջավայր
շրջակա միջավայր
 
մթնոլորտ
մթնոլորտմթնոլորտ
մթնոլորտ
 
մթնոլորտի աղտոտում
մթնոլորտի աղտոտումմթնոլորտի աղտոտում
մթնոլորտի աղտոտում
 
Օդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիր
Օդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիրՕդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիր
Օդի աղտոտվածությունը, որպեսզ գլոբալ խնդիր
 
Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանությունՇրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն
 
Mtnolort
MtnolortMtnolort
Mtnolort
 
Mtnolort
MtnolortMtnolort
Mtnolort
 
Բնություն
ԲնությունԲնություն
Բնություն
 
Shrjaka mijavayr
Shrjaka mijavayrShrjaka mijavayr
Shrjaka mijavayr
 
Mtnolort
MtnolortMtnolort
Mtnolort
 
Կենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Կենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներԿենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Կենսաբազմազանության պահպանման համամոլորակային հիմնախնդիրներ
 
խմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրը
խմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրըխմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրը
խմելու ջրի համամոլորակային հիմնախնդիրը
 
մթնոլորտ
մթնոլորտմթնոլորտ
մթնոլորտ
 
օզոն
օզոնօզոն
օզոն
 
Գլոբալ Տաքացում
 Գլոբալ Տաքացում  Գլոբալ Տաքացում
Գլոբալ Տաքացում
 
Գլոբալ տաքացում
Գլոբալ տաքացումԳլոբալ տաքացում
Գլոբալ տաքացում
 
Mtnolort ekologia
Mtnolort ekologiaMtnolort ekologia
Mtnolort ekologia
 
մթնոլորտ
մթնոլորտ մթնոլորտ
մթնոլորտ
 
Անապատացում
ԱնապատացումԱնապատացում
Անապատացում
 

Semelhante a Մթնոլորտ

Մթնոլորտ
ՄթնոլորտՄթնոլորտ
ՄթնոլորտQnarik98
 
մթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունը
մթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունըմթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունը
մթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունըHasmik2002
 
մթնոլորտի դերը երկրագնդի վրա
մթնոլորտի դերը երկրագնդի վրամթնոլորտի դերը երկրագնդի վրա
մթնոլորտի դերը երկրագնդի վրաSmbat Poxosyan
 
ԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄ
ԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄ
ԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄSvetlanaHambardzumyan
 
Օզոնի մասին
Օզոնի մասինՕզոնի մասին
Օզոնի մասինgexarvest
 
Այրումը և էկոլոգիան
Այրումը և էկոլոգիանԱյրումը և էկոլոգիան
Այրումը և էկոլոգիանBnagetnet
 
Օզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառները
Օզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառներըՕզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառները
Օզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառներըManeMkrtchyan10
 
օդի աղտոտվացությունը
օդի  աղտոտվացությունըօդի  աղտոտվացությունը
օդի աղտոտվացությունըMichael Mikaelson
 

Semelhante a Մթնոլորտ (20)

Մթնոլորտ
ՄթնոլորտՄթնոլորտ
Մթնոլորտ
 
մթնոլորտ
մթնոլորտմթնոլորտ
մթնոլորտ
 
Մթնոլորտ
ՄթնոլորտՄթնոլորտ
Մթնոլորտ
 
մթնոլորտ
մթնոլորտմթնոլորտ
մթնոլորտ
 
մթնոլորտ
մթնոլորտմթնոլորտ
մթնոլորտ
 
Bn
BnBn
Bn
 
մթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունը
մթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունըմթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունը
մթնոլորտի շերտերը և բաղադրությունը
 
Ekologia
EkologiaEkologia
Ekologia
 
մթնոլորտի դերը երկրագնդի վրա
մթնոլորտի դերը երկրագնդի վրամթնոլորտի դերը երկրագնդի վրա
մթնոլորտի դերը երկրագնդի վրա
 
ԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄ
ԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄ
ԹՈՒՆԱՎՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՕԴՈՒՄ: ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԱՂՏՈՏՈՒՄ
 
Ջրածին
ՋրածինՋրածին
Ջրածին
 
Օզոնի մասին
Օզոնի մասինՕզոնի մասին
Օզոնի մասին
 
Այրումը և էկոլոգիան
Այրումը և էկոլոգիանԱյրումը և էկոլոգիան
Այրումը և էկոլոգիան
 
Օզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառները
Օզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառներըՕզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառները
Օզոն, օզոնային շերտ, օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը և առաջացման պատճառները
 
Թթվածին
ԹթվածինԹթվածին
Թթվածին
 
օդի աղտոտվացությունը
օդի  աղտոտվացությունըօդի  աղտոտվացությունը
օդի աղտոտվացությունը
 
Օզոն
ՕզոնՕզոն
Օզոն
 
Օզոն
ՕզոնՕզոն
Օզոն
 
Օզոն
ՕզոնՕզոն
Օզոն
 
օզոն
օզոնօզոն
օզոն
 

Mais de Annagspoyan

Teenagers problems
Teenagers problemsTeenagers problems
Teenagers problemsAnnagspoyan
 
Սևանա լճի հիմնախնդիրները
Սևանա լճի հիմնախնդիրներըՍևանա լճի հիմնախնդիրները
Սևանա լճի հիմնախնդիրներըAnnagspoyan
 
Կենսոլորտ
ԿենսոլորտԿենսոլորտ
ԿենսոլորտAnnagspoyan
 
Ամեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասինԱմեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասինAnnagspoyan
 
Ամեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասինԱմեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասինAnnagspoyan
 
Մթնոլորտ
ՄթնոլորտՄթնոլորտ
ՄթնոլորտAnnagspoyan
 

Mais de Annagspoyan (7)

Teenagers problems
Teenagers problemsTeenagers problems
Teenagers problems
 
Սևանա լճի հիմնախնդիրները
Սևանա լճի հիմնախնդիրներըՍևանա լճի հիմնախնդիրները
Սևանա լճի հիմնախնդիրները
 
Կենսոլորտ
ԿենսոլորտԿենսոլորտ
Կենսոլորտ
 
Ամեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասինԱմեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասին
 
Ամեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասինԱմեն ինչ գրքի մասին
Ամեն ինչ գրքի մասին
 
Jrolort
JrolortJrolort
Jrolort
 
Մթնոլորտ
ՄթնոլորտՄթնոլորտ
Մթնոլորտ
 

Մթնոլորտ

  • 1.
  • 2. Մթնոլորտը Երկրագունդը շրջապատող օդի շերտն է՝ մի հսկայական գազային օվկիանոս, որի հատակը Երկրի մակերևույթն է: Մթնոլորտը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է «ατμός - գոլորշի» և «σφαῖρα - ոլորտ»։երկնային մարմին գազային ծածկ է, որը նրա շուրջը պահպանվում է ձգողականության շնորհիվ:
  • 3. Երկիր մոլորակի մթնոլորտը ներառում է թթվածին, որն օգտագործվում է կենդանի օրգանիզմների շնչառության համար, և ածխածնի երկօքսիդ, որն օգտագործում են բույսերը, ջրիմուռները, բակտերիաները ֆոտոսինթեզի համար: Մթնոլորտը հանդես է գալիս նաև որպես մոլորակը արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ ից պաշտպանող շերտ:
  • 4. Երկրի մթնոլորտային օդի մոտավոր բաղադրությունը. ազոտ` 78,08%,թթվածին` 20,95%, արգոն` 0,93%, ածխածնի երկօքսիդ` 0,038%, ջրային գոլորշի` մոտ 1%: Բացի այս չնչին քանակությամբ պարունակվում է նաև ջրածին, հելիում, մի շարք այլ ՙազնիվ գազեր՚ և աղտոտիչներ:
  • 5. Ենթադրվում է, որ ժամանակակից մթնոլորտն ունի երկրորդային ծագում, այսինքն՝ այն առաջացել է Երկիր մոլորակի կազմավորումից հետո՝ նրա կարծր կեղևից անջատված գազերից: Ժամանակի ընթացքում մթնոլորտը մի քանի գործոնների ազդեցության հետևանքով կրել է զգալի փոփոխություններ: Մթնոլորտի զարգացումը սերտորեն կապված է երկրաբանական և երկրաքիմիական շարժընթացների, կենդանի օրգանիզմների գործունեության հետ:
  • 6. .Մարդկանց համար մեծ կարևորություն ունի հատկապես մթնոլորտի ստորին շերտը՝ ներքնոլորտը (տրոպոսֆերա), որի բարձրությունը Երկրի մակերևույթից 8–17 կմ է: Այստեղ են կուտակված մթնոլորտի զանգվածի 80%-ը և ջրային գոլորշիները, այս շերտում են առաջանում ամպերը, ծնվում ամպրոպները, անձրևներն ու ձյունը: Ներքնոլորտում, որպես օրինաչափություն, ըստ բարձրության` յուրաքանչյուր 1 կմ-ի վրա ջերմաստիճանը նվազում է 5–6օC-ով: . Մթնոլորտի հաջորդ շերտը՝ վերնոլորտը (ստրատոսֆերա), հասնում է մինչև 50–55 կմ բարձրության: Օդն այնտեղ խիստ նոսր է, իսկ երկինքը՝ մուգ մանուշակագույնից մինչև գրեթե սև: . Հաջորդ շերտը՝ միջնոլորտը (մեզոսֆերա), հասնում է մինչև 80 կմ բարձրության: Այդ շերտում երբեմն առաջանում են փայլուն, նուրբ ամպեր: Դրանք կոչվում են արծաթափայլ ամպեր և կազմված են սառցի բյուրեղիկներից ու տիեզերական մանրագույն փոշու մասնիկներից: . Ջերմոլորտը (թերմոսֆերա) կամ իոնոլորտը (իոնոսֆերա) հասնում է մինչև 1000 կմ բարձրության: Այնտեղ օդը չափազանց նոսր է, շատ են գազի առանձին լիցքավորված մասնիկները՝ իոնները: Այդ բարձրությունում են առաջանում բևեռափայլերը, որի աղեղները ձգվում են արևելքից արևմուտք և երբեմն անցնում 5 հզ. կմ-ից, իսկ երկնքում փայփլում են մի քանի ժամ շարունակ: . Մթնոլորտի ամենավերին շերտն արտաքին ոլորտն է (էկզոսֆերա): Այնտեղ գրեթե օդ չկա: Գիտնականները ենթադրում են, որ այդ շերտի ջերմաստիճանը հասնում է մոտ 2000օC-ի:
  • 7.
  • 8. Մթնոլորտը Երկրագնդի և նրա աշխարհագրական թաղանթի ջերմության կարգավորիչն է: Դրա շնորհիվ է, որ Երկրի մակերևույթն Արեգակի ճառագայթներից ցերեկն ուժեղ չի տաքանում, գիշերն էլ շուտ չի սառչում: Դրա համար էլ մթնոլորտը հաճախ անվանում են Երկրագնդի վերմակ:
  • 9.
  • 10. Մթնոլորտը Երկրագունդը պաշտպանում է երկնաքարերից, որոնք, անցնելով մթնոլորտի միջով, շփումից շիկանում են, այրվում և միայն մանր քարերի ու փոշու ձևով թափվում Երկրի վրա՝ չվնասելով նրան (միայն առանձին դեպքերում են ընկնում մեծ երկնաքարեր, որոնք մեծ զանգվածի պատճառով չեն հասցնում լրիվ այրվել, և Երկրագնդի վրա առաջանում են մեծ խառնարաններ):
  • 11. Մթնոլորտի շնորհիվ է, որ տեղի է ունենում ջրի շրջապտույտ, իրականացվում է կենդանի օրգանիզմների գազափոխանակություն և լուսասինթեզ: Մթնոլորտի գրեթե բոլոր բաղադրիչ գազերն անարգել թողանցում են արեգակնային ճառագայթումը, սակայն, բարեբախտաբար, 24–30 կմ բարձրության վրա ոչ մեծ քանակությամբ կենտրոնացված է օզոն կոչվող գազի շերտը, որը և կասեցնում է Արեգակի` կյանքի համար կործանարար անդրամանուշակագույն ճառագայթների մեծ մասը:
  • 12. Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով փոխվում է նաև մթնոլորտի գազային կազմը: Պարզվել է, որ ածխաթթվական գազի պարունակությունն անընդհատ ավելանում է (վերջին 100 տարում՝ 3–15%-ով), ինչի հետևանքով ուժեղանում է մթնոլորտի ջերմոցային էֆեկտը, և տեղի է ունենում կլիմայի տաքացում: Ներկայումս դա համամոլորակային լուրջ վտանգ է, հետևաբար չափազանց կարևոր են արտանետվող գազերի զտումն ու քանակների սահմանափակումը:
  • 13.
  • 14.
  • 15.
  • 16. Շրջակա միջավայրի աղտոտումը մարդկանց, բույսերի և կենդանիների կենսագործունեության վրա բացասաբար ազդող նյութերի թույլատրելի քանակի գերազանցումն է միջավայրում: Տարբերում են շրջակա միջավայրի բնածին և մարդահարույց աղտոտիչներ: Բնածին աղտոտիչներն առաջանում են բնական երևույթների, օրինակ` հրաբուխների, երկրաշարժերի, ջրհեղեղների, հրդեհների պատճառով, իսկ մարդահարույցները՝ մարդու գործունեության հետևանքով: Մարդահարույց աղտոտիչների թվին են դասվում արդյունաբերական, գյուղատնտեսական, տրանսպորտային և կենցաղային թափոնները, էներգիայի տարածումը ջերմության (ջերմային աղտոտում), աղմուկի (աղմկային աղտոտում), ճառագայթման (ճառագայթաակտիվ աղտոտում) և այլ ձևերով:
  • 17. Տարբերում են շրջակա միջավայրի աղտոտման մեխանիկական, ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական տեսակներ: Մեխանիկական աղտոտումը կապված է քաղաքաշինության, ճանապարհաշինության, ծառահատումների և բնական լանդշաֆտների վրա ազդող այլ միջոցառումների հետ: Ֆիզիկական աղտոտումը պայմանավորված է միջավայրի ֆիզիկական հատկությունների՝ լույսի, աղմուկի, ջերմության, խոնավության, ճառագայթման, էլեկտրամագնիսական դաշտի փոփոխություններով: Քիմիական աղտոտումը պեստիցիդների, հանքային պարարտանյութերի, թունավոր գազերի, ծանր մետաղների (սնդիկ, կապար, կադմիում և այլն), տարատեսակ աղերի, ճառագայթաակտիվ տարրերի, սինթետիկ լվացամիջոցների ներգործության հետևանք է: Կենսաբանական աղտոտումն առաջանում է հիվանդածին միկրոօրգանիզմների՝ բակտերիաների, վիրուսների, սնկիկների տարածման միջոցով:
  • 18. Մթնոլորտն աղտոտում են քիմիական նյութերը, զանազան ֆիզիկական ազդակներ և միկրոօրգանիզմները, երբ դրանց արտանետվող քանակները գերազանցում են թույլատրելի կոնցենտրացիաները: Մթնոլորտն աղտոտող հիմնական նյութերից են ածխաթթվական (CO2) ու շմոլ (CO) գազերը, ծծմբի և ազոտի օքսիդները, ֆրեոնները և այլն: Դրանց քանակի ավելացման գլխավոր պատճառը նավթի, գազի, քարածխի, կենցաղային և արդյունաբերական թափոնների ու փայտի այրումն է: CO և CO2 գազերի արտանետումների ամենամեծ բաժինն ընկնում է հատկապես ավտոմոբիլային տրանսպորտին: Ծծմբային գազի՝ ծծմբի երկօքսիդի (SO2) առաջացման աղբյուրը մինչև 5–7% ծծումբ պարունակող ածխի և մազութի այրումն է: Մթնոլորտում ծծմբի երկօքսիդը փոխարկվում է ծծմբի եռօքսիդի (SO3), որը օդում վերածվում է ծծմբական թթվի և թթվային անձրևների ձևով թափվում է գետին: Ազոտի մոնօքսիդի (NO) և ազոտի երկօքսիդի (NO2) առաջացման հիմնական աղբյուրը բենզինով ու դիզելային վառելիքով աշխատող ներքին այրման շարժիչներն են, ազոտական թթվի արտադրությունը: NO2-ը դեղին գույնի կայուն գազ է և մթնոլորտում պահպանվում է երկար ժամանակ: Հաճախ քաղաքների օդն այդ գազից ստանում է շագանակագույն երանգ:
  • 19. Ավտոտրանսպորտի արտանետած ածխաջրածինները, հատկապես` քաղցկեղածին, շատ են նավթամթերքների թերայրումից առաջացող մրի ու գուդրոնի մեջ: Չափազանց վնասակար նյութեր են ֆրեոնները՝ մի շարք ածխաջրածինների հալոգեն ածանցյալները, որոնք հանգեցնում են օզոնային շերտի քայքայման, ինչի հետևանքով մեծանում է մարդկանց մաշկի քաղցկեղի առաջացման վտանգը: Գազից բացի, մթնոլորտ են թափանցում և կախույթի ձևով պահպանվում պինդ ածխածինը (մուր) և ծանր մետաղները:
  • 20. Որոշակի կլիմայական պայմաններում անդրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությամբ տեղի է ունենում օդի երկրորդային աղտոտում՝ լուսաքիմիական սմոգ, երբ առաջնային աղտոտող նյութերը քայքայվում են՝ գոյացնելով աղտոտող նոր նյութեր: Ջէկերը, արդյունաբերական ձեռնարկությունները և տրանսպորտը մթնոլորտ են արտանետում ոչ միայն վտանգավոր նյութեր, այլև մեծ քանակությամբ ջերմություն, ինչի հետևանքով մթնոլորտը տաքանում է, փոխվում են օդի խոնավությունն ու շարժունությունը՝ հանգեցնելով ջերմային աղտոտման: Բույսերի և կենդանիների նեխման հետևանքով օդ են թափանցում նաև բազմաթիվ ախտածին մանրէներ:
  • 21.
  • 22. ՄԹՆՈԼՈՐՏԸ մեր մոլորակի և նրա օրգանական աշխարհի համար ունի չափազանց կարևոր նշանակություն: Երկրի վրա առանց մթնոլորտի կյանքը չէր առաջանա: