O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Διδακτικές προτάσεις Οικιακής Οικονομίας

Προτάσεις, συμβουλές και εκπαιδευτικό υλικό χρήσιμο για την διδασκαλία της Οικιακής Οικονομίας στα ελληνικά σχολεία.

  • Entre para ver os comentários

  • Seja a primeira pessoa a gostar disto

Διδακτικές προτάσεις Οικιακής Οικονομίας

  1. 1. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΚΡΟΚΙΔΗ 1
  2. 2. ΣΚΟΠΟΣ Με το βιβλίο αυτό θα ήθελα να βάλω ένα μικρό λιθαράκι στην επιστήμη που ονομάζεται Οικιακή Οικονομία . Θα ήθελα να βοηθήσω όσο μπορώ μέσα από την θέση της Σχολικής Συμβούλου που έχω και από την εμπειρία που απόκτησα τα τελευταία 22 χρόνια που διδάσκω και υπηρετώ το μάθημα αυτό .Θα προσπαθήσω να προσθέσω βιωματικά σημεία μια και μέσα από το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας δεν επιτυγχάνεται μόνο η βελτίωση της ποιότητας της ζωής αλλά και η αναβάθμιση της συναισθηματικής νοημοσύνης των μαθητών και των οικογενειών τους. Οι νέες παιδαγωγικές μέθοδοι αναφέρονται και στην συναισθηματική νοημοσύνη ταυτόχρονα με την εξυπνάδα των μαθητών που είναι απαραίτητο να αναπτύσσεται μέσα από τα μαθήματα των αναλυτικών προγραμμάτων του σχολείου. Έχουμε καθήκον ως καθηγητές που διδάσκουμε Οικιακή Οικονομία, μαζί με τις σημαντικές γνώσεις που προσφέρουμε στους μαθητές μας, να τους αναπτύξουμε και την μεγαλύτερη συναισθηματική νοημοσύνη που μπορούμε προκειμένου να τους δείξουμε ότι η αγάπη για το περιβάλλον, η αειφορία αλλά και η σωστή χρήση των ανθρώπινων και υλικών πόρων για να γίνει η ζωή όλων καλύτερη και ομορφότερη χωρίς δυσάρεστες επιπτώσεις, μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ουσιαστικότερη έκφραση συναισθημάτων και την δύναμη που αυτά που μπορεί να έχουν στην καθημερινή πράξη της επιστήμης της Οικιακής Οικονομίας την οποία υπηρετούμε. Ελπίζω αυτό το εγχειρίδιο να γίνει ένα χρήσιμο βοήθημα κάθε καθηγητή Οικιακής Οικονομίας όπως επίσης να βοηθήσει στην ανάπτυξη της εκπαιδευτικής προσωπικότητας όποιου δάσκαλου το μελετήσει. Ευαγγελία Κροκίδη Σχολική Σύμβουλος ΠΕ15, Καθηγητών Οικιακής Οικονομίας 2
  3. 3. Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝΤο εκπαιδευτικό σύστημα, σήμερα περισσότερο από ποτέ, οφείλει να αποτελεί βασικόστοιχείο διαμόρφωσης της προσωπικότητας του ατόμου αλλά και της αρμονικής τουένταξης στην κοινωνία. Ταυτόχρονα, και με την ραγδαία αύξηση των γνώσεων και τωνπληροφοριών που παρέχονται, υπάρχει η ανάγκη ανάπτυξης της αντιληπτικής ικανότηταςτων μαθητών. Αυτό αφορά στη δόμηση της γνώσης μέσα από το πρίσμα της ολιστικήςπροσέγγισης και της διασύνδεσης με την καθημερινή ζωή.Στην πράξη αυτό μπορεί να συμβεί με την αποδοχή της αναγκαιότητας της διασύνδεσηςτων μαθημάτων που διδάσκονται σε κάθε τάξη μέσα από την επισήμανση διαθεματικώνζητημάτων, καταστάσεων και προβλημάτων. Έτσι, η ενασχόληση με ένα συγκεκριμένοθέμα , που περιλαμβάνεται στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών και τη διδακτέα ύλη ενόςμαθήματος μπορεί να συνδεθεί και με άλλα σχετικά θέματα που αποτελούν αντικείμενοάλλων μαθημάτων αλλά και με καταστάσεις της καθημερινής ζωής.Η Οικιακή Οικονομία είναι από τη φύση του μάθημα διεπιστημονικότητας. Είναιεπομένως το καλύτερο παράδειγμα διαθεματικότητας αφού τα περισσότερα θέματα τουαναλυτικού προγράμματος σπουδών του μπορούν να επεξεργαστούν μέσα από ταπλαίσια των αρχών της διαθεματικότητας.Οι βασικές έννοιες της διαθεματικότητας , το σύστημα, η αλληλεπίδραση, το σύνολο, ημονάδα , ο πολιτισμός βρίσκουν πλαίσια ανάπτυξης και σύνδεσης του μαθήματος τηςΟικιακής Οικονομίας με όλα τα υπόλοιπα μαθήματα του Γυμνασίου. Ταυτόχρονα, είναιαναγκαία η κατανόηση της διαθεματικότητας και της σύνδεσης των άλλων μαθημάτωνμε το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας ώστε να επιτευχθούν με επιτυχία οι στόχοι τηςπολιτείας που αφορούν στην ολιστική θεώρηση της γνώσης μέσω της διαθεματικότητας. Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ«ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ». Για να γίνει περισσότερο κατανοητή η έννοια της διαθεματικότητας πάνω στην οποίαγράφτηκαν και τα νέα σχολικά διδακτικά πακέτα (ΦΕΚ 303 & 304 - 13-3-03, ΦΕΚ 1196. 26-8-03, Ιστοσελίδα Π.Ι.) πρέπει να γίνει μια αναφορά στο εισαγωγικό κείμενο του Σ.Αλαχιώτη που διετέλεσε εκείνο το διάστημα πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.Μέσα από αυτό , φαίνονται καθαρά οι στόχοι της έννοιας της διαθεματικότητας και πωςμπορεί να βοηθήσει στην δημιουργία ενός καλύτερου σχολείου. 3
  4. 4. Γράφει λοιπόν ο κ. Σ. Αλαχιώτης μεταξύ άλλων στο εισαγωγικό σημείωμα: «Το γενικό πλαίσιο χαρακτηρίζεται από δύο κυρίως παραµέτρους. Την ισόρροπη κάθετηκατανοµή της διδακτέας ύλης από τάξη σε τάξη, ένα νέο δηλαδή ενιαίο πλαίσιοπρογραµµάτων σπουδών χωρίς άχρηστες επικαλύψεις και πρωθύστερα, και την εφικτήοριζόντια διασύνδεση των Αναλυτικών Προγραµµάτων Σπουδών (Α.Π.Σ.) τωνεπιµέρους γνωστικών αντικειµένων, παράµετρος που τιτλοδοτήθηκε ως «διαθεµατικήπροσέγγιση». Πρέπει να υπογραµµισθεί ότι στην περίπτωση της εν λόγω διαθεµατικήςπροσέγγισης δεν καταργείται η αυτονοµία των µαθηµάτων (πλην της περίπτωσης τηςΕυέλικτης Ζώνης), τα οποία ωστόσο δικτυώνονται µε βασικές διαθεµατικές έννοιες καιδραστηριότητες µε τέτοιο τρόπο ώστε να προβάλλεται η «παράµετρος τηςδιαθεµατικότητας» στη σχολική πράξη (Π.Ι., 2003α, Αλαχιώτης 2002δ, Ματσαγγούρας2002β, Καρατζιά . Σταυλιώτη, 2002, Θεοφιλίδης, 1997).»… … «Με τη διαθεµατικότητα λοιπόν αναπροσαρµόζονται στόχοι και µέθοδοιδιδασκαλίας, ενώ δοµείται ανάλογα και το περιεχόµενο των µαθηµάτων στη βάση µιαςισόρροπης κάθετης και οριζόντιας κατανοµής της διδασκόµενης ύλης. Η διαδικασίααυτή ενισχύει την επιδιωκόµενη ουσιαστική γενική παιδεία και την ποιότητα τηςεκπαίδευσης, την ενιαία οργάνωση του περιεχοµένου των γνωστικών αντικειµένων καιτις διερευνητικές προσεγγίσεις διδασκαλίας.Και τούτο διότι η προσπάθεια της ολιστικής προσέγγισης της γνώσης προκαλεί τοενδιαφέρον και, ταυτόχρονα, ανταποκρίνεται στην πολύπλευρη κοινωνικήπραγµατικότητα, στις συµπεριφορές και στις εµπειρίες του µαθητή (CIDREE, 1999,Frey, 1998). Για να επιτευχθεί ο στόχος της διαθεµατικής προσέγγισης της γνώσηςθεωρείται απαραίτητη µια µετατόπιση του «επίκεντρου» των Α.Π.Σ. και της διδασκαλίαςαπό τη διδασκαλία του θέµατος (η χρήση θεµάτων προκειµένου οι σχετικέςδραστηριότητες να µην είναι επιφανειακές ) για να προσεγγίζεται βαθύτερα ηεννοιολογική κατανόηση, στο βαθµό που είναι εφικτό για κάθε θεµατική ενότητα τωναυτοτελών µαθηµάτων (Erickson, 1998).Η Διαθεµατική Προσέγγιση, δηλαδή, η ολιστική κατάκτηση της γνώσης δίνει τηδυνατότητα στο µαθητή να συγκροτήσει ένα ενιαίο σύνολο γνώσεων και δεξιοτήτων πουθα του επιτρέπει να αναπτύσσει προσωπική άποψη για θέµατα που σχετίζονται µεταξύτους, µε ζητήµατα της καθηµερινής ζωής και να διαµορφώσει το δικό του κοσµοείδωλο,τη δική του κοσµοθεωρία και κοσµοαντίληψη (Αλαχιώτης, 2002δ, Lawton et al,2000)»…Και συνεχίζει… «Η διαθεµατική προσέγγιση δεν µπορεί παρά να υποστηρίζεται από µεθόδουςενεργητικής απόκτησης της γνώσης, οι οποίες εφαρµόζονται κατά τη διδασκαλία κάθεγνωστικού αντικειµένου και εξειδικεύονται στις διαθεµατικές δραστηριότητες και σχέδιαεργασίας, στο τέλος κάθε θεµατικής ενότητας. Η επιλογή µιας διαθεµατικής δραστηριότητας και η εκτίλυξη µιας συζήτησης κατάτη διδασκαλία µε συστηµατοποιηµένες προεκτάσεις σε άλλα θέµατα (µαθήµατα)διευκολύνεται από τη διάχυση της διαθεµατικότητας στο κείµενο του βιβλίου (όπου είναιεφικτό) µέσα από τις λεγόµενες θεµελιώδεις διαθεµατικές έννοιες. Ένα σύνολο απόδιαθεµατικές έννοιες διευκολύνει την επικαιροποιηµένη γνώση καθώς οι µαθητές 4
  5. 5. µπορούν να αντλήσουν από τη βάση γεγονότων και να αντιληφθούν καλύτερα ταδιάφορα µοντέλα και τις σχέσεις των επιστηµών και των θεµάτων. Οι µαθητές λ.χ.αρχίζουν να κατανοούν συγκεκριµένα θέµατα όχι ως ένα σύνολο γεγονότων προςαποµνηµόνευση αλλά ως αντιπροσωπευτικά δείγµατα µιας µεγαλύτερης και πιοαφηρηµένης ιδέας, µιας διαθεµατικής έννοιας (Erickson, 1998). Τέτοιες θεµελιώδεις διαθεµατικές έννοιες, κοινές σε πολλές επιστήµες, υπάρχουνπολλές (π.χ. σύστηµα, µεταβολή, αλληλεπίδραση, οµοιότητα-διαφορά κ.ά.). Αυτές οιέννοιες χρησιµοποιούνται τόσο µέσα στο κείµενο του βιβλίου όσο και στιςδραστηριότητες και τα σχέδια εργασίας για να γίνουν ευκολότερα οι απαιτούµενεςπροεκτάσεις του διδασκόµενου κάθε φορά µαθήµατος . θέµατος (Αλαχιώτης, 2002δ,Erickson, 1998). Λειτουργούν δηλαδή σαν ένα συνεκτικό δίκτυ πάνω στο οποίο δοµείταιη ολιστική γνώση.»…Σημ. Ο κ. Σταµάτης Αλαχιώτης ήταν Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου,Καθηγητής Γενετικής και πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών . 5
  6. 6. 6
  7. 7. ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ(Σύμφωνα με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ(ΑΠΣ) - ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΔΕΠΠΣ) ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Σκοπός της διδασκαλίας του μαθήματος Γενικός σκοπός διδασκαλίας της Οικιακής Οικονομίας είναι η ανάπτυξη του ανθρώπου στο οικιακό περιβάλλον, την οικογένεια και την κοινότητα, δηλαδή προσφέρει γνώση για τη δημιουργία ενός φυσικού, κοινωνικού, οικονομικού, πολιτισμικού αλλά και αισθητικού περιβάλλοντος για την οικογένεια και το άτομο, με απώτερο σκοπό την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και την ευημερία ατόμων, οικογενειών και κοινωνίας. Με άλλα λόγια, συμβάλλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών, ώστε, ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή, να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά. Γενικοί στόχοι ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τάξη Α Η οικογένεια και ο κοινωνικός περίγυρος Να κατανοήσουν το θεσμό της οικογένειας και τη σημασία του για τη δημοκρατία, την κοινωνία και το κράτος. Να γνωρίσουν τις ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά της ελληνικής οικογένειας. Να κατανοήσουν το ρόλο της οικογενειακής ανατροφής και διαπαιδαγώγησης και ακόμα να αναπτύξουν κοινωνικότητα, ικανότητα για συνεργασία και συλλογική προσπάθεια. Οικονομικά της οικογένειας Να αντιληφθούν τη σημασία των οικονομικών πόρων και τον οικονομικό ρόλο της οικογένειας. Διατροφή Να συνειδητοποιήσουν την σπουδαιότητα της διατροφής για επιβίωση, ανάπτυξη, υγεία και απόδοση στην εργασία. Να μάθουν για ποιους λόγους τρέφεται ο άνθρωπος και να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις σχετικά με τα τρόφιμα, την ομαδοποίησή τους και τις σωστές επιλογές τροφίμων για την καθημερινή τους διατροφή. Αγωγή Υγείας Να γνωρίσουν τον εαυτό τους και να προσπαθήσουν να τον βελτιώσουν με την ανάλογη φροντίδα και καθαριότητα. Να αποκτήσουν καθημερινές συνήθειες υγιεινής. Να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση και αυτοέλεγχο με σκοπό τη σωστή λήψη αποφάσεων. Πρόληψη Ατυχημάτων Να αποκτήσουν ειδικές επιστημονικές γνώσεις απαραίτητες για την αποφυγή, πρόληψη και αντιμετώπιση ατυχημάτων που μπορεί να συμβούν στο σπίτι, σε χώρους παιχνιδιού, εργασίας, στο δρόμο και αλλού. Να ασκηθούν στην κυκλοφοριακή αγωγή και να μάθουν να αποφεύγουν τη βία. 7
  8. 8. ΚατοικίαΝα συνειδητοποιήσουν τη σημασία της κατοικίας για τον άνθρωπο.Να κατανοήσουν την αξία της παράδοσης στον τομέα της κατοικίας και νακαλλιεργήσουν την καλαισθησία τους.Να αποκτήσουν γενικές γνώσεις σχετικά με τους κύριους τύπους και μορφέςκατοικίας, τη λειτουργικότητα και την αισθητική του χώρου, καθώς και τονεξοπλισμό και την υγιεινή της κατοικίας.ΕνδυμασίαΝα αποκτήσουν γενικές γνώσεις για την ενδυμασία, την ιστορική της εξέλιξη, γιατην ελληνική παραδοσιακή ενδυμασία, τους τύπους ενδυμασίας, τις πρώτες ύλες,καθώς και για τα κριτήρια επιλογής και την υγιεινή της ενδυμασίας.ΤΑΞΗ ΒΟικιακή Οικονομία και Ελληνικός ΠολιτισμόςΝα γνωρίσουν τον τρόπο ζωής των προγόνων μας.Να κατανοήσουν τη σημασία της Οικιακής Οικονομίας ως παράγοντα τουΕλληνικού Πολιτισμού.Οργάνωση της Οικογενειακής ζωήςΝα αντιληφθούν τη σημασία της οργάνωσης για την ποιότητα ζωής του κάθεανθρώπου και να κατανοήσουν ότι οικογένεια που δεν έχει οργανωτική δομήεμφανίζει ποικίλα προβλήματα (απώλεια χρόνου, χρήματος, άγχος, κ.ά.).Οικονομικά της ΟικογένειαςΝα αντιληφθούν τα χαρακτηριστικά των τριών οικονομικών μονάδων(καταναλωτής, επιχείρηση, κράτος) και την οικονομική τους συμπεριφορά σε μιαοικονομία. Να κατανοήσουν επίσης, τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς αγαθώνκαι υπηρεσιών.Διατροφή και ΔιαιτολογίαΝα αποκτήσουν συνήθειες που θα βοηθήσουν να βελτιωθεί η υγεία, η ανάπτυξηκαι γενικά η ευημερία τους.Να αντιληφθούν πώς είναι δυνατό να γίνει πρόληψη σοβαρών προβλημάτωνυγείας, που προκαλούν νοσηρότητα και θνησιμότητα στον πληθυσμόΟικολογία και ΚατοικίαΝα κατανοήσουν τις βασικές έννοιες του ανθρώπινου περιβάλλοντος και νασυνειδητοποιήσουν την αλλοίωση που υφίσταται το περιβάλλον από τονάνθρωπο.Σύγχρονη ΟικοτεχνολογίαΝα κατανοήσουν τη σημασία της σύγχρονης οικοτεχνολογίας για την ελληνικήοικογένεια και να διακρίνουν τις θετικές και αρνητικές της επιπτώσεις.Οικιακή Οικονομία - Αγωγή υγείαςΝα ενημερωθούν σχετικά με τα αίτια και τους τρόπους μετάδοσης και πρόληψηςτων συνηθέστερων νοσημάτων και ασθενειών.Να διαμορφώσουν θετικές στάσεις και συμπεριφορές προς τους πάσχοντες καιτους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες.Πρώτες βοήθειεςΝα αποκτήσουν γνώσεις απαραίτητες σχετικά με τα φάρμακα, τη σπουδαιότητάτους, αλλά και τις επιβλαβείς συνέπειές τους.Να αποκτήσουν γνώσεις και επιδεξιότητα για την άμεση αντιμετώπιση μερικώνατυχημάτων και την παροχή πρώτων βοηθειών.Προετοιμασία για το μέλλον 8
  9. 9. Να κατανοήσουν τη σημασία του θεσμού της οικογένειας, την ευθύνη και το ρόλο του κάθε ατόμου σε αυτή. Ειδικοί σκοποί Με τη διδασκαλία της Οικιακής Οικονομίας στο Γυμνάσιο επιδιώκονται οι παρακάτω επιμέρους ειδικοί σκοποί: Να κατανοήσουν οι μαθητές το θεσμό της οικογένειας, το ρόλο και τη σημασία του για το άτομο, τη δημοκρατία, την κοινωνία και το κράτος. Να ενημερωθούν και να κατανοήσουν το ρόλο των οικονομικών πόρων στην οικογένεια και να ευαισθητοποιηθούν για θέματα διατροφής και κατανάλωσης. Να γνωρίσουν τα χαρακτηριστικά των βασικών οικονομικών παραγόντων (καταναλωτής, παραγωγός, κράτος) και να μάθουν για την οικονομική τους συμπεριφορά σε μια οικονομία. Να κατανοήσουν τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς σήμερα. Να αναπτύξουν αυτογνωσία, αυτοπεποίθηση και αυτοέλεγχο με σκοπό την ορθή λήψη αποφάσεων αναφορικά με την προσωπική τους υγεία και την προστασία του εαυτού τους γενικότερα. Να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις για τα τρόφιμα, τη σωστή διατροφή, καθώς και τη σύνταξη απλών διαιτολογίων. Να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις για την αποφυγή, πρόληψη και αντιμετώπιση ατυχημάτων που μπορεί να συμβούν στο σπίτι, σε χώρους παιχνιδιού, εργασίας, στο δρόμο και αλλού. Να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις για την ενδυμασία και την ιστορική της εξέλιξη, με σκοπό την καλλιέργεια της προσωπικότητάς τους και τη διαμόρφωση σωστής καταναλωτικής συμπεριφοράς. Να γνωρίσουν τον τρόπο ζωής των προγόνων μας και να συνειδητοποιήσουν το ρόλο της οικιακής οικονομίας ως παράγοντα του Ελληνικού πολιτισμού. Να γνωρίσουν θέματα οικολογίας και να ευαισθητοποιηθούν στα προβλήματα υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και καταστροφής του περιβάλλοντος. Να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις για τη σύγχρονη οικοτεχνολογία και να διαμορφώσουν θετικές στάσεις για τη χρήση της στη ζωή. Να αποκτήσουν γνώσεις και δεξιότητες για την άμεση αντιμετώπιση μερικών ατυχημάτων και την παροχή πρώτων βοηθειών. Να γνωρίσουν τα βασικά χαρακτηριστικά του Ελληνικού Οικογενειακού δικαίου και να το συσχετίσουν με τις διάφορες μορφές ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δικαιώματα του παιδιού, της γυναίκας κ.ο.κ.). Να αποκτήσουν γνώσεις για την ατομική υγιεινή και την αποφυγή χρήσης εθιστικών ουσιών. Να πάρουν στοιχεία οικογενειακού προγραμματισμού για ένα επιτυχημένο μέλλον.Προτεινόμενα διαθεματικά σχέδια εργασίας Θέμα: Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Οργάνωση ατομικών και ομαδικών εργασιών με καθήκοντα τη συγκέντρωση θεμάτων από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τις εφημερίδες και τα περιοδικά, με σκοπό τη δημιουργία διαφημιστικών ‘σποτ’. Γίνονται συγκρίσεις μεταξύ νέων και παλιών θεμάτων, σύνθεση κειμένων, σκηνικών και ερμηνειών. Θεμελιώδεις διαθεματικές έννοιες: Διάσταση, Επικοινωνία, Αλληλεπίδραση, Ομοιότητα-Διαφορά, Μεταβολή κ.λπ. 9
  10. 10. Προεκτάσεις στην Αισθητική αγωγή, Γλώσσα, Τεχνολογία, Πληροφορική, ΞένεςΓλώσσες, Φυσική Αγωγή.Θέμα: Ομάδες Τροφίμων. Εκπόνηση ατομικών και ομαδικών εργασιών μεκαθήκοντα τη συγκέντρωση πληροφοριών για κάθε τρόφιμο, συλλογές εικόνωναπό αρχαία αγγεία, συλλογές κειμένων από αρχαίους συγγραφείς, σύνθεσηκατάλληλων σκηνικών και κοστουμιών, με σκοπό τη δημιουργία μιας θεατρικήςπαράστασης που να παρουσιάζει τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα τωνομάδων τροφίμων. Θεμελιώδεις διαθεματικές έννοιες: Διάσταση,Αλληλεπίδραση, Ομοιότητα-Διαφορά, Μεταβολή, Μονάδα-Σύνολο, κ.λπ.Προεκτάσεις στην Αισθητική Αγωγή, Τεχνολογία, Γλώσσα, Βιολογία, Χημεία.Θέμα: Ιστορική εξέλιξη της κατοικίας. Ανάληψη ατομικών και ομαδικώνεργασιών με καθήκοντα τη συγκέντρωση πληροφοριών από περιοδικά και βιβλία,συλλογή εικόνων, κατασκευές, συγκριτική παρουσίαση και ερμηνεία.Θεμελιώδεις διαθεματικές έννοιες: Διάσταση, Ομοιότητα-Διαφορά, Μεταβολή,Μονάδα-Σύνολο, Πολιτισμός κ.λπ. Προεκτάσεις στην Αισθητική Αγωγή, Ιστορία,Γλώσσα, Γεωγραφία, Τεχνολογία.Θέμα: Ιστορική εξέλιξη της ενδυμασίας. Οργάνωση ατομικών και ομαδικώνεργασιών με καθήκοντα τη συγκέντρωση στοιχείων από περιοδικά και βιβλία,συλλογή εικόνων από αρχαία αγγεία ή ανάγλυφα, συλλογή σύγχρονωνφωτογραφιών από τοπικές ενδυμασίες, με σκοπό τη δημιουργία ανάλογηςέκθεσης στο χώρο του σχολείου. Θεμελιώδεις διαθεματικές έννοιες: Διάσταση,Επικοινωνία, Ομοιότητα-Διαφορά, Μεταβολή, Μονάδα-Σύνολο, Πολιτισμός κ.λπ.Προεκτάσεις στην Αισθητική Αγωγή, Ιστορία, Γλώσσα, Γεωγραφία.Προτεινόμενα διαθεματικά σχέδια εργασίαςΘέμα: Ελληνική παραδοσιακή διατροφή – Ήθη, έθιμα, παραδόσεις τουΕλληνικού λαού: Οργάνωση ατομικών και ομαδικών εργασιών με καθήκοντα τησυγκέντρωση στοιχείων και εικόνων από περιοδικά και βιβλία, από αρχαίακείμενα, από προφορικές αφηγήσεις γεροντότερων, με σκοπό τη δημιουργίαέκθεσης με τοπικά εδέσματα και τοπικά έθιμα και παραδόσεις. Θεμελιώδειςδιαθεματικές έννοιες: Διάσταση, Αλληλεπίδραση, Επικοινωνία, Ομοιότητα-Διαφορά, Μεταβολή, Μονάδα-Σύνολο, Πολιτισμός κ.λπ. Προεκτάσεις στηνΑισθητική Αγωγή, Φυσική Αγωγή, Ιστορία, Γλώσσα, Γεωγραφία, Θρησκευτικά.Θέμα: Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος: Ανάληψη ατομικών και ομαδικώνεργασιών με καθήκοντα την καταγραφή της σημερινής κατάστασης τουπεριβάλλοντος, συλλογή εικόνων από περιοδικά, βιβλία, και εφημερίδες για τοπεριβάλλον πριν και μετά την έκρηξη της βιομηχανικής επανάστασης, συγκριτικήπαρουσίαση, συλλογή στοιχείων από Δημόσιους και Διεθνείς Οργανισμούς,προσωπικές μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής, μέτρα προστασίας. Θεμελιώδειςδιαθεματικές έννοιες: Διάσταση, Αλληλεπίδραση, Ομοιότητα-Διαφορά,Μεταβολή, Πολιτισμός, Σύστημα κ.λπ. Προεκτάσεις στην Αισθητική Αγωγή,Φυσική, Χημεία, Γλώσσα, Γεωγραφία, Τεχνολογία, Περιβαλλοντική Αγωγή,Πληροφορική. 10
  11. 11. Θέμα: Ανακύκλωση: Εκπόνηση ατομικών και ομαδικών εργασιών με καθήκοντατην κατασκευή αφισών, τη συγκέντρωση στοιχείων και εικόνων από περιοδικά,βιβλία και εφημερίδες για τη χρησιμότητα και τις τεχνικές ανακύκλησης, τα υλικάπου ανακυκλώνονται, τη διάθεση ανακυκλωμένων προϊόντων, με σκοπό τηνκαλύτερη διάθεση των αποβλήτων της οικογένειας και των ίδιων των μαθητώνστο σχολείο. Π.χ., κατασκευή κάδου περισυλλογής άδειων κουτιών αλουμινίουαπό αναψυκτικά, κάδου περισυλλογής άδειων μπαταριών κ.λπ. Θεμελιώδειςδιαθεματικές έννοιες: Διάσταση, Αλληλεπίδραση, Ομοιότητα-Διαφορά, Μονάδα-Σύνολο, Μεταβολή, Πολιτισμός, Σύστημα κ.λπ. Προεκτάσεις στην ΑισθητικήΑγωγή, Φυσική, Χημεία, Τεχνολογία, Περιβαλλοντική Αγωγή.Θέμα: Φαρμακείο σχολείου: Οργάνωση ατομικών και ομαδικών εργασιών μεκαθήκοντα την κατασκευή αφισών, συγκέντρωση στοιχείων για τη χρησιμότητατων φαρμάκων και τη σωστή χρήση τους σε χρόνιες ή επείγουσες καταστάσεις, μεσκοπό τη δημιουργία φαρμακείου στο σχολείο με τα απαραίτητα πράγματα γιαπαροχή πρώτων βοηθειών. Θεμελιώδεις διαθεματικές έννοιες: Αλληλεπίδραση,Μεταβολή, Μονάδα-Σύνολο, Σύστημα κ.λπ. Προεκτάσεις στην ΑισθητικήΑγωγή, Χημεία, Φυσική Αγωγή, Αγωγή Υγείας. 11
  12. 12. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Διδακτική μεθοδολογία (ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ) Σε γενικές γραμμές η μαθητοκεντρική διδασκαλία επιβάλλεται κατά τη διδασκαλία των διδακτικών ενοτήτων του γνωστικού αντικειμένου της Οικιακής Οικονομίας. Καλά θα είναι να συμμετέχουν οι μαθητές και οι μαθήτριες ενεργά. Η τάξη ανάλογα με τη διδακτική ενότητα μπορεί να χωρίζεται σε ομάδες εργασίας. Οι μαθητές μπορούν να καταγράφουν τις προσωπικές τους εμπειρίες και να ανταλλάσσονται απόψεις. Έτσι θα παροτρύνονται να μαθαίνουν από αυτές. Με παραδείγματα που αναφέρονται από τους ίδιους τους μαθητές είναι δυνατό να εντοπίζονται διάφορα προβλήματα και να προτείνονται λύσεις. Καλά θα είναι να γίνεται περιγραφή ρόλων και να εντοπίζονται λανθασμένες πρακτικές, τάσεις και συμπεριφορές. Με μικροέρευνες από μαθητές είναι δυνατό να βγουν συμπεράσματα και από αυτά να ξεκινήσει ή να διεξαχθεί η διδασκαλία μιας ή περισσοτέρων ενοτήτων. Οι μαθητές είναι δυνατό να ερμηνεύσουν ή και να υποδυθούν ρόλους. Έτσι μαθαίνουν ιδιότητες, χαρακτηριστικά, εκφράζουν τάσεις και δίνουν μηνύματα. Από την άλλη πλευρά καταγράφουν και φέρνουν προς κρίση μηνύματα από τα διάφορα Μ.Μ.Ε. Με τον τρόπο αυτό είναι δυνατό να βρεθούν τρόποι ελέγχου των επιθυμιών, λήψης αποφάσεων, ανάπτυξης κριτικής και δημιουργικής σκέψης, ανάπτυξης πρωτοβουλιών κ.ά. Με μικρές δημιουργικές – συνθετικές εργασίες, ομαδικές ή ατομικές αναπτύσσεται η προσωπικότητα των μαθητών (παρουσίαση στην τάξη) καθώς και η συνεργασία και άμιλλα μεταξύ τους. Ασκούνται με ειδικά λογισμικά πακέτα. Συμμετέχουν στις διάφορες δραστηριότητες του σχολείου και μαθαίνουν διαμέσου αυτών όπως π.χ. με την Αγωγή Υγείας, την Προστασία περιβάλλοντος, την ανακύκλωση, Προληπτικές ασκήσεις (ατυχημάτων, πυρκαγιάς, πλημμύρας, σεισμού κ.ά.) Ύστερα από συνεννόηση με το Διευθυντή του σχολείου και τις απαραίτητες ενέργειες και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, είναι δυνατό να γίνονται επισκέψεις (σε παιδικούς σταθμούς, λαϊκή ή κεντρική αγορά, εργοστάσια, συνεταιρισμούς εργαστήρια, μουσεία, τοπικές βιοτεχνίες και αλλού). Επίσης είναι δυνατό να προσκληθούν ειδικοί επιστήμονες όπως π.χ. Οδοντίατρος, Νοσηλευτής κ.ά. Τέλος συνιστάται να χρησιμοποιούνται ερωτήσεις κρίσης και με τις εφαρμογές κατά μάθημα, τις σχετικές κατασκευές και παρασκευές θα επιτυγχάνονται οι επί μέρους στόχοι του γνωστικού αντικειμένου ευχάριστα και αποτελεσματικά. 12
  13. 13. ΣΧΕΔΙΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣΗ πρόταση που ακολουθεί ως βοηθητικό υλικό για την επεξεργασία τουμαθήματος της Οικιακής Οικονομίας αποτελεί μόνο το έναυσμα για περαιτέρωσκέψη και επεξεργασία. Η διδασκαλία ενός μαθήματος τόσο «ζωντανού» όσο ηΟικ. Οικ. δεν μπορεί να έχει «συνταγές» παρά μόνο προτάσεις, τις οποίες ονοήμων εκπαιδευτικός θα μελετήσει , θα αξιολογήσει και θα εφαρμόσει με όποιοτρόπο ο ίδιος κρίνει ως πιο χρήσιμο για την δική του τάξη. Ο εκπαιδευτικός πρέπεινα προετοιμάζει τη ενότητα την οποία θα διδάξει προκειμένου να την προσαρμόζειστις εκάστοτε εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών του υπολογίζοντας τις ειδικέςεκπαιδευτικές και κοινωνικές συνθήκες στις οποίες βρίσκονται και οι μαθητέςαλλά και η σχολική κοινότητα.Σε κάθε περίπτωση κάθε μια διδακτική ώρα είναι τελείως διαφορετική απότην προηγούμενη ακόμη κι αν πρόκειται για την ίδια διδακτική ενότητα.Ένα γενικό πλάνο προετοιμασίας και επεξεργασίας ενός μαθήματος είναι τοπαρακάτω:1. Τίτλος μαθήματος. Προσδιορίζει το θέμα διδασκαλίας και δίνει την πρώτη ιδέαγια το μάθημα που θα ακολουθήσει.2. Γενικοί στόχοι- ειδικοί στόχοι. Είναι απαραίτητοι προκειμένου ναπροσδιορισθεί η μεθοδολογία που θα ακολουθηθεί. Οι γενικοί στόχοι είναι εκείνοιπου αναφέρονται στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών . Εκτός όμως από αυτούς,και σε κάθε περίπτωση εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σκόπιμο να θέτονται καιειδικότεροι εκπαιδευτικοί στόχοι οι οποίοι καθορίζονται από τις διαφορετικέςαπαιτήσεις της κάθε τάξης και του ανθρώπινου υλικού που υπάρχει εκεί, αλλά καιαπό πολλούς άλλους παράγοντες που γενικά επηρεάζουν την εκπαιδευτικήδιαδικασία. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε πάντα ότι έχουμε μια νέα τάξη κάθεφορά να διαχειριστούμε, νέους μαθητές- προσωπικότητες οι οποίοι έχουν πάνταδιαφορετικές προσλαμβάνουσες από την προηγούμενη τάξη που είχαμε διδάξει γιατελευταία φορά αυτό το μάθημα. Ακόμη και σε μια τάξη που έχει όμωςδιαφορετικά τμήματα το ανθρώπινο υλικό είναι διαφορετικό σε κάθε περίπτωσηκαι σε κάθε χρονική στιγμή. Έτσι, έχει πολύ μεγάλη σημασία η μελέτη τωνγενικών στόχων που ήδη υπάρχουν γραμμένοι στο βιβλίο του μαθητή και στοβιβλίο του καθηγητή αλλά και ο προσδιορισμός των δικών μας ειδικότερωνστόχων ανάλογα την τάξη, τις ειδικές ανάγκες των μαθητών και του σχολείου ήόποιων άλλων ειδικών συνθηκών διαγνωστούν. Είναι σκόπιμο να θυμόμαστεπάντα ότι « ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΕΜΨΥΧΟ ΥΛΙΚΟ, ΕΙΝΑΙ ΨΥΧΕΣ καιπεριμένουνε από μας το καλύτερο για την αναβάθμιση της ποιότητας της ζωήςτους, της ζωής των οικογενειών τους και της κοινότητας στην οποία ζουν,μεγαλώνουν και αναπτύσσονται.Σε καμιά πάντως περίπτωση δεν επιτρέπεται να ξεκινάει ο εκπαιδευτικός τομάθημα χωρίς να έχει θέσει από πριν τους στόχους του.3. Αφορμή επεξεργασίας. Η αφορμή για το νέο εκπαιδευτικό υλικό είναι πολύσημαντική μια και είναι το σημείο που θα δώσει στον εκπαιδευτικό την ευκαιρίανα κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών και εκείνοι με την σειρά τους να τονακολουθήσουν στο εκπαιδευτικό «ταξίδι» της γνώσης που θα του προσφέρει. Ηαφορμή μπορεί να είναι μια φωτογραφία, μια φράση, ένα ποίημα ή ένα άρθρο , μιατηλεοπτική εκπομπή, ένα θέμα που ενδιαφέρει την σχολική κοινότητα ή ότι άλλο 13
  14. 14. θεωρεί ο καθηγητής Οικιακής Οικονομίας ότι είναι χρήσιμο για το ξεκίνημα τουμαθήματος. Ακόμη και οι λέξεις κλειδιά που υπάρχουν στα νέα διδακτικάεγχειρίδια μπορεί να αποτελέσουν αφορμές επεξεργασίας του μαθήματος.Να σημειωθεί ότι ο καθηγητής ΔΕΝ σταματάει να είναι καθηγητής ότανφεύγει από την τάξη. Αντίθετα, πρέπει να έχει τις αισθήσεις του σε ετοιμότηταπροκειμένου να εντοπίζει πάντα εκείνα που θα του είναι χρήσιμα στηνεκπαιδευτική διαδικασία.4. Μεθοδολογία. Η μεθοδολογία είναι ο τρόπος με τον οποίο ο καθηγητής Οικ.Οικ θα αναπτύξει και θα επεξεργαστεί το μάθημα. Τα εποπτικά μέσα εδώ είναιπολύ χρήσιμα και επιβάλλονται. Το πιο απλό είναι ο πίνακας, που με την χρήσηχρωματιστών κιμωλιών μπορεί να μετατραπεί σε πολύ σημαντικό εποπτικό μέσο.Με πολύπλοκα σχέδια, σχήματα, βελάκια, πολύχρωμα ανθρωπάκια ή ότι άλλοφανταστεί ο καθηγητής το μάθημα αποκτάει ενδιαφέρον για τους μαθητές καιγίνεται ευκολότερη η κατανόηση και η απορρόφηση του.Έχοντας βέβαια υπόψη την ανάπτυξη της τεχνολογίας πρέπει να αναφερθούν ωςαπαραίτητες η προβολή ταινιών ή ντοκιμαντέρ, η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστήμε την χρήση διαφανειών, παρουσιάσεων και του διαδικτύου ως συμπληρωματικέςενισχυτικές ενέργειες σε όποια μεθοδολογία αποφασιστεί να ακολουθηθεί.Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει πάντα σαφής στόχος ειδικά όταν χρησιμοποιηθείκάτι από τα παραπάνω. Σε αυτές τις περιπτώσεις επιβάλλεται να υπάρχει φύλλοεργασίας προκειμένου η εργασία που θα πραγματοποιηθεί να είναι ενεργητικήκαι όχι μια παθητική παρακολούθηση στην οποία οι μαθητές θα βαρεθούν καιδεν θα δραστηριοποιηθούν ουσιαστικά.Φυσικά υπάρχουν πολλές μεθοδολογίες που ένας εκπαιδευτικός μπορεί ναχρησιμοποιήσει , για το μάθημα όμως της Οικιακής Οικονομίας προτείνεται ωςγενικότερη μορφή μεθοδολογίας η βιωματική μέθοδος, στην οποία περικλείονταικαι η μέθοδος Project ή σχεδίων εργασίας και η ομαδοσυνεργατική μέθοδος.5. Συνεχής αξιολόγηση- έλεγχος-αυτοαξιολόγηση- πιθανές διορθωτικέςκινήσεις. Σε όλη την διάρκεια του μαθήματος ο καθηγητής οφείλει να ελέγχει ανοι μαθητές κατανοούν το εκπαιδευτικό υλικό που επεξεργάζονται, να αξιολογείτην διαδικασία και κατά συνέπεια να κάνει και αυτοαξιολόγηση. Έτσι θα μπορέσεινα κάνει τις διορθωτικές κινήσεις που ίσως είναι σκόπιμες να γίνουν αν οι μαθητέςδυσκολεύονται να απορροφήσουν το προσφερόμενο υλικό, αλλάζονταςμεθοδολογία ή απλοποιώντας το λόγο και τις ερωτήσεις του προς τους μαθητές.6. Ανακεφαλαίωση. Είναι απαραίτητη προκειμένου να δοθεί μια τελικήολοκληρωμένη εικόνα του προσφερόμενου διδακτικού υλικού. 14
  15. 15. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η Οικιακή Οικονομία είναι ένα από τα μαθήματα από εκείνα που θεωρούνται«δευτερεύοντα» στο Γυμνάσιο. Παρόλα αυτά είναι ένα μάθημα που προσφέρει πολλάστην ανάπτυξη της προσωπικότητας των μαθητών και που αν διδαχθεί με βιωματικότρόπο σίγουρα έχει περισσότερο ουσιαστικά αποτελέσματα. Η Οικιακή Οικονομία είναι ένα από τα μαθήματα που διδάσκονται στην Πρώτη και Δευτέρα τάξη του Γυμνασίου. Ας θυμηθούμε τι είναι η Οικιακή Οικονομία. Ο ορισμός που ακολουθεί είναι εκείνος που συντάχθηκε από την ΔιεθνήΟμοσπονδία Οικιακής Οικονομίας στην Ιρλανδία , το 1973. Όμως, η πρώτεςπαρουσίες της επιστήμης της Οικιακής Οικονομίας βρίσκονται στην Αρχαία Ελλάδα.Έτσι, το βιβλίο του Ξενοφώντα «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ» αναφέρεται στις αρχές τηςεπιστήμης της Οικιακής Οικονομίας, μέσα από τις συμβουλές που δίνει ο Σωκράτηςστον Ισχόμαχο για την διαπαιδαγώγηση της συζύγου του στο ξεκίνημα του γάμουτους. Μπορεί λοιπόν ο «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ» να θεωρηθεί το «ευαγγέλιο» τηςΟικιακής Οικονομίας κάνοντας και πάλι εμάς τους Έλληνες περήφανους για τηνκαταγωγή μας. Η Οικιακή Οικονομία είναι η επιστήμη που αξιοποιεί, αναπτύσσει καιοργανώνει τις ανθρώπινες ικανότητες και τα υλικά αγαθά για την παρούσα καιτην μελλοντική ευημερία του ατόμου, της οικογένειας της κοινότητας και τωνκοινωνικών ιδρυμάτων. Είναι φανερό ότι η Οικιακή Οικονομία στοχεύει στην καλύτερη αξιοποίηση τωνδιαθέσιμων σε κάθε περίπτωση πόρων, είτε υλικοί είτε ανθρώπινοι αυτοί είναι , ώστενα υπάρχει η δυνατότητα αναβάθμισης της ποιότητας της καθημερινής ζωής τουανθρώπου. Η σύγχρονη καταναλωτική καθημερινότητα έχει οδηγήσει τους ανθρώπουςσε υπερβολή όσο αφορά στην συμπεριφορά τους και κατά συνέπεια στους γνωστούςπροβληματισμούς για το μέλλον και τη στάση του ανθρώπου και των κοινωνιών στηνπιθανότητα ανεπάρκειας και στέρησης νέων πόρων. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι ένας από τους σύγχρονους κλάδους της επιστήμηςτης Οικιακής Οικονομίας αναφέρεται με τον όρο Ανθρωποοικολογία, ένας όρος πουσαφώς εμπεριέχει όλους τους προβληματισμούς για το μέλλον του ανθρώπου. Με τοίδιο ακριβώς σκεπτικό, η επιστήμη της Οικιακής Οικονομίας ενδιαφέρεται ιδιαίτερα μετον τομέα των οικονομικών και σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδομακροοικονομίας στοχεύοντας έτσι στην καλύτερη διαχείριση των οικονομικών τουκαταναλωτή ατομικά , αλλά και της οικογένειας σε ομαδικό επίπεδο. Η διδασκαλία επομένως του μαθήματος της Οικιακής Οικονομίας στοχεύειστην εκμάθηση όλων εκείνων των μεθόδων που οδηγούν στην βελτίωση τηςποιότητας της καθημερινής ζωής των μαθητών αλλά και των οικογενειών τους ώστενα ελαχιστοποιηθούν τα προβλήματα που μπορεί να παρουσιαστούν στο άμεσο ή καιέμμεσο μέλλον από την απουσία ή έλλειψη πόρων , αναγκαίων για την επιβίωση τουανθρώπου και της οικογένειας σε αποδεκτό και σαφώς υψηλό επίπεδο. Τα θέματα με τα οποία ασχολείται το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας καιστις δυο τάξεις του Γυμνασίου είναι η διατροφή, τα οικονομικά καταναλωτή αλλά καιτης οικογένειας, οι κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις , η κατοικία γενικά αλλά 15
  16. 16. και το περιβάλλον και η προστασία του. Υπάρχουν ακόμη θέματα Αγωγής Υγείας ,υγιεινής και πρώτων βοηθειών αλλά και σεξουαλικής αγωγής. Είναι φανερό ότι όλα αυτά είναι θέματα που άπτονται της καθημερινής ζωήςτων μαθητών-εφήβων και μελλοντικών ενηλίκων και προσπαθούν κάθε λεπτόδιδασκαλίας να προσδώσουν στους μαθητές όλα εκείνα τα εφόδια και τις γνώσεις γιανα μπορέσουν εκείνοι να βοηθηθούν και να κάνουν τις σωστές επιλογές. Ένας από τους βασικούς στόχους της διδασκαλίας της Οικιακής Οικονομίαςείναι η ενίσχυση της προσωπικότητας των μαθητών και η αλλαγή στάσεων καισυμπεριφορών ώστε οι ίδιοι οι μαθητές να μπορούν να επιλέγουν και νααποφασίζουν. Ακριβώς γι αυτό το λόγο είναι σκόπιμο η διδασκαλία του μαθήματος ναγίνεται με βιωματικό τρόπο στοχεύοντας στην άμεση ανάμειξη του συναισθήματοςστην όλη διαδικασία. Έχει αποδειχθεί ότι μόνο όταν οι μαθητές εμπλέκονται άμεσα οιίδιοι στην εκπαιδευτική διαδικασία και με συνεχείς αυτενέργειες τους στα θέματα πουδιδάσκονται μπορεί να υπάρχει η μεγαλύτερη δυνατότητα απόκτησης των γνώσεωνπου διδάσκονται. Το συγκεκριμένο μάθημα θεωρείται από τους μαθητές «εύκολο». Ο λόγοςείναι ότι ασχολείται με θέματα στα οποία οι μαθητές έχουν πρόσβαση στηνκαθημερινότητα τους και δεν εμπεριέχουν δύσκολους όρους και ασάφειες. Έτσι, είναιευκολότερο να εντρυφήσει ο διδάσκων με βιωματικές μεθόδους προσπαθώντας ναεμπλέξει τους μαθητές του σε συζητήσεις. Η μεθοδολογία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί περιλαμβάνει : Χωρισμό σε υποομάδες εργασίας Αυτό μπορεί να γίνει σε μεγάλες ενότητες αλλά και στο καθημερινό μάθημα. Ναδοθούν απλά στοιχεία και οι ομάδες εργασίας που θα δημιουργηθούν να ασχοληθούνμε ένα επιμέρους θέμα. Ένα παράδειγμα είναι η σύνταξη διαιτολογίου. Σε κάθευποομάδα μπορεί να δοθεί μια διαφορετική ομάδα ηλικιών για την οποία οι μαθητέςθα συντάξουν ένα απλό διαιτολόγιο. ΣυζήτησηΘεωρείται ο βασικότερος τρόπος βιωματικής διδασκαλίας. Ο διδάσκων εμπλέκει τουςμαθητές σε συζητήσεις ξεκινώντας από τα βιώματα που οι ίδιοι έχουν στα θέματαπου ασχολούνται κάθε φορά. Μια τέτοια βιωματικού τρόπου συζήτηση μπορεί ναείναι η αφορμή για το ξεκίνημα μιας νέας διδακτικής ενότητας αλλά και η σύνδεσημε τα προηγούμενα μαθήματα που έχουν διδαχθεί. Επίσης, μπορεί να αποτελεί καιτην αξιολόγηση και τον έλεγχο της αλλαγής στάσης και συμπεριφοράς που έχειεπιτευχθεί κατά την διάρκεια της διδασκαλίας του μαθήματος της ΟικιακήςΟικονομίας. Καταιγισμό εννοιώνΌλες οι έννοιες από εκείνες που είναι απαραίτητο να διδαχθούν μπορεί ναοριοθετηθούν και να αποδοθούν από τους ίδιους τους μαθητές με τον καταιγισμό. Οκαταιγισμός βοηθά τους μαθητές στην άμεση απόδοση της σκέψης τους, στηνκατηγοριοποίηση των εννοιών και τελικά στην δυνατότητα όλων να συμμετάσχουνστην συζήτηση. Επιτυγχάνεται έτσι η αύξηση αυτοεκτίμησης μια και ο καταιγισμόςεννοιών δεν απαιτεί από τους μαθητές το μέγιστο της απόδοσης τους αλλά απλά τηνσυμμετοχή τους στη διαδικασία. Ο διδάσκων είναι εκείνος που θα αναλάβει να 16
  17. 17. βοηθήσει τους μαθητές να ξεχωρίσουν τις έννοιες και να εξάγουν μόνοι τους τουςσωστότερους ορισμούς. Έρευνες- καταγραφή στοιχείων και συνηθειώνΕίναι πολύ σημαντικό και ουσιαστικό να γίνεται μόνο από τους μαθητές και γιαολόκληρη την τάξη. Η καταγραφή στοιχείων και συνηθειών βοηθά στην αναγνώρισηαξιών, αρχών και ιδεών της ελληνικής κοινωνίας. Βοηθά πολύ έτσι, στηνσυνειδητοποίηση της ατομικότητας αλλά και των ιδιαίτερων στοιχείων πουαναγνωρίζονται και αποτελούν ειδικά στοιχεία της κάθε οικογένεια και της κάθεελληνική κοινότητα. ΣυνεντεύξειςΑυτή η διαδικασία μπορεί να γίνει σε ατομικό αλλά και σε ομαδικό επίπεδο. Συντελείστην προσπάθεια συνειδητοποίησης των βασικών αρχών της ελληνικής παράδοσηςόταν συνδυάζεται με συνεντεύξεις των ηλικιωμένων ατόμων των οικογενειών καιερευνάται με αυτό τον τρόπο η αλληλεπίδραση των γενεών στους τομείς που εξετάζειη Οικιακή Οικονομία. Είναι πολύ ευκολότερο να διαπιστωθούν με αυτό τον τρόπο οιαλληλεπιδράσεις στην κοινωνία και στους χώρους που οι άνθρωποι κινούνται αλλάκαι να διαπιστωθούν ευκολότερα οι αλλαγές που μπορεί να επέλθουν στις στάσεις καιστις συμπεριφορές. Γενικότερα αποκτάει μεγαλύτερη αξία η έννοια της παράδοσηςκαι της διατήρησης ενώ γίνεται η όλη διαδικασία πολύ διασκεδαστική για τουςμαθητές. Προσωπική εμπλοκή με συζήτηση όλων των μερών διδασκαλίαςΣε όλες τις μεθόδους βιωματικής μάθησης είναι απαραίτητη η προσωπική εμπλοκήόλων των μερών διδασκαλίας. Κρίνεται σκόπιμο ο διδάσκων να είναι ο πρώτος πουθα εμπλακεί παρασύροντας έτσι και τους μαθητές του στην πορεία της συζήτησης καιτης καταγραφής βιωματικών καταστάσεων και αφηγήσεων. Καταγραφή προσωπικών συναισθημάτωνΕίναι πολύ σημαντικό για όλα τα μέρη της διδασκαλίας να υπάρξει θετικόσυναίσθημα. Μόνο έτσι η διδασκαλία θα έχει την καλύτερη επιτυχία των στόχων τηςκαι είναι σίγουρο ότι θα επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή επικοινωνία. Εξάλλου, ηαύξηση της συναισθηματικής νοημοσύνης οδηγεί σε αποδεδειγμένα αύξηση τηςνοημοσύνης των μαθητών. Η προσωπική συναισθηματική εμπλοκή, η διήγησηπροσωπικών καταστάσεων και βιωμάτων που οδηγούν σε αύξηση του θετικούσυναισθήματος είναι σκόπιμη και αναγκαία. Καταγραφή συμπεριφορών και στάσεωνΗ συνεχής καταγραφή συνηθειών, συμπεριφορών και στάσεων σε όλους τους τομείςπου αναφέρονται τα θέματα της Οικιακής Οικονομίας αποτελεί βασικό σημείοαπόκτησης γνώσεων και προσδοκίας αλλαγής λανθασμένων συνηθειών. Σεσυνδυασμένο με τη λήψη του γνωστικού αντικειμένου είναι περισσότερο πιθανό ναυπάρξουν οι επιθυμητές και προσδοκώμενες αλλαγές. Χρήση διαδικτύου- ηλεκτρονικών υπολογιστώνΟι νέες μέθοδοι που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην διδασκαλία καιχρησιμοποιούνται με τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και του διαδικτύουαποκτάει ιδιαίτερη σημασία ειδικά όταν το κοινό του εκπαιδευτικού είναι έφηβοι πουέχουν μεγάλη σχέση και οικειότητα με την σύγχρονη τεχνολογία. Μέσα από το 17
  18. 18. διαδίκτυο μπορεί να αναπτυχθεί περισσότερο ο χώρος της επιστήμης και ναερευνηθούν τα παγκόσμια δεδομένα σε θέματα που απασχολούν τους μαθητές μέσααπό το μάθημα. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα ανταλλαγής γνώσεων και απόψεων μεάλλους εφήβους στην χώρα ή και στο εξωτερικό με αντίστοιχα ΕυρωπαϊκάΠρογράμματα όπως π.χ. το e-twinning. Ενισχύεται έτσι η ιδιαιτερότητα τωνελληνικών συνηθειών και μπορεί για άλλη μια φορά να συνειδητοποιηθεί η αξία τουςκαι η αναγκαιότητα τους για την ελληνική κοινωνία. Χρήση διαφανειών –παρουσιάσεων (power point)– φωτογραφιών- dvd- videoΑποτελεί έναν απλό τρόπο αφορμής εισαγωγής σε θεματική ενότητα διδασκαλίας.Αποκτάει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν αποτελεί προσωπικό αρχείο κάποιου απότους εμπλεκόμενους στη διαδικασία της διδασκαλίας και αν επίσης συνδυάζεται μεκάποια ιστορία βιωματικού επιπέδου που αναφέρεται σε ενίσχυση συναισθηματικούβιώματος με σκοπό την αύξηση των γνώσεων και της πιθανής αλλαγής στάσης ήσυμπεριφοράς. Οι διαφάνειες αποτελούν αντικατάσταση του μαυροπίνακα καιβοηθούν στην καλύτερη συγκέντρωση και αφοσίωση των μαθητών στο μάθημαειδικά αν είναι σχεδιασμένες με χιούμορ και με κίνηση. Καταγραφή διαφημίσεων και σχετικών καταχωρήσεων από τα ΜΜΕΑποτελεί σύνδεση του μαθήματος με την καθημερινότητα και την επικαιρότητα.Μπορεί να αποτελέσει αφορμή για διάλογο με σημαντικά αποτελέσματα. Μπορεί ναχρησιμοποιηθούν αρνητικές ή θετικές καταχωρήσεις ή διαφημίσεις και είναι εύκολοκάποτε να υπάρξουν και πάλι συναισθηματική εμπλοκή ή και συνειδητοποίησηαλλαγής συνηθειών. Η γνώση στην περίπτωση αυτή μπορεί να συναντήσει τηνπραγματικότητα που υπάρχει γύρω και αυτό αποτελεί συνειδητοποίηση τηςπροσέγγισης της Οικιακής Οικονομίας στην καθημερινή ζωή των εφήβων και τωνπολιτών γενικά. Με όλους αυτούς τους τρόπους η διδασκαλία του μαθήματος μπορεί να γίνειπερισσότερο ελκυστική στους μαθητές αλλά και πιο κατανοητή. Οι μαθητές μπορούννα εκφραστούν με μεγαλύτερη ευκολία , να ξεπεράσουν πιθανά αισθήματα ντροπήςκαι μειονεξίας, να συνδεθούν συναισθηματικά μεταξύ τους αλλά και με τουςκαθηγητές , να νιώσουν την ιδιαιτερότητα τους και να αυξηθεί η αυτοεκτίμηση τουςαλλά και η συναισθηματική τους νοημοσύνη. Η βιωματική μάθηση στην διδασκαλία του μαθήματος της ΟικιακήςΟικονομίας είναι ο ιδανικός τρόπος διδασκαλίας του συγκεκριμένου μαθήματος. Οι στόχοι του μαθήματος επιτυγχάνονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και ηαπόκτηση γνώσεων γίνεται με μεγαλύτερη ευκολία. Ταυτόχρονα όμως βελτιώνονταιοι αλλαγή στάσεων και συμπεριφοράς βασικός επίσης σκοπός του μαθήματος.Τελικά, η αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής των ανθρώπων και ειδικά τωνμελλοντικών ενηλίκων μπορεί να αναπτυχθεί μέσα από το μάθημα της ΟικιακήςΟικονομίας. 18
  19. 19. Καινοτόμες Δράσεις και Οικιακή ΟικονομίαΑυτές οι δράσεις υλοποιούνται στο σχολείο με εθελοντική βάση και περιέχουν μιασειρά από προγράμματα στα οποία ειδικά ο εκπαιδευτικός Οικιακής Οικονομίαςμπορεί να βρει το έδαφος και το χρόνο που του είναι απαραίτητος προκειμένου ναμπορέσει να επεξεργαστεί κάποια θέματα του μαθήματος με μεγαλύτερη χρονικήάνεση. Το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας ως διαθεματικό και διεπιστημονικόμπορεί να έχει πρόσβαση σε όλα σχεδόν τα θέματα αυτών των δράσεων.Οι Δράσεις αυτές είναι: • Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Είναι φανερό ότι το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας μπορεί να είναι συμπληρωματικό της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης μια και στο Αναλυτικό μας πρόγραμμα περιέχεται Θεματική ενότητα με θέμα την Οικολογία και την Προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι ο καθηγητής Οικιακής Οικονομίας που θα ασχοληθεί με μια ομάδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης θα μπορέσει να προωθήσει και τα οικολογικά θέματα που αναφέρονται στο γνωστικό αντικείμενο της Οικιακής Οικονομίας με μεγαλύτερη άνεση. Φυσικά , σε αυτές τις δράσεις περιέχονται και θέματα όπως της Ισότητας των δυο φύλων που και πάλι περιέχονται σε θεματικές ενότητες της Οικιακής Οικονομίας. • Η Αγωγή Υγείας. Τα θέματα της Αγωγής Υγείας είναι συνήθως τα θέματα της διατροφής, της Αγωγής Καταναλωτή και άλλα. Είναι αυτονόητο ότι και πάλι οι πρωτοπόροι καθηγητές που θα πρέπει να ηγούνται αυτών των προγραμμάτων οφείλουν να είναι εκείνοι της Οικιακής Οικονομίας. Είναι κρίμα, να αναλαμβάνουν αυτά τα προγράμματα καθηγητές άλλων ειδικοτήτων που δεν έχουν καμιά σχέση με το γνωστικό αντικείμενο της διατροφής και να χάνεται η ευκαιρία από τους καθηγητές Οικιακής Οικονομίας οι οποίοι και τις γνώσεις έχουν αλλά και την δυνατότητα που τους δίνεται να αναδείξουν και να αναβαθμίσουν ακόμη περισσότερο το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας. • Τα Πολιτιστικά Προγράμματα. Και εδώ οι καθηγητές Οικιακής Οικονομίας μπορούν να αναπτύξουν πρωτοβουλίες και να αναδείξουν μέσα από σχετικές δράσεις το μάθημά τους. Ένα παράδειγμα μπορεί να είναι το θέμα της Τοπικής Ιστορίας το οποίο μπορεί να συμπληρώσει με θέματα τοπικής παράδοσης, παραδοσιακής τοπικής διατροφής, κατοικίας και περιβάλλοντος τα θέματα της ιστορίας και της τοπικής ταυτότητας που μπορεί να είναι οι βασικοί στόχοι μιας τέτοιας δράσης. • Ευρωπαϊκά Προγράμματα. Εδώ ανήκουν προγράμματα όπως το Σωκράτης- Comenius, το E-twinning και άλλα τα οποία μπορούν επίσης να βοηθήσουν πολύ το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας. Είναι χρήσιμο να αναφερθεί ότι σε αυτές τις δράσεις εμπλέκονται και άλλοι φορείς όπως η τοπική κοινωνία, οι σύλλογοι γονέων, η τοπική αυτοδιοίκηση κ.λ.π. Είναι λοιπόν, η καλύτερη ευκαιρία για τον καθηγητή της Οικιακής Οικονομίας να βοηθήσει και να αναβαθμίσει το μάθημα του μέσα από την γνωριμία του που θα επιτευχθεί στην κοινωνία. 19
  20. 20. • Άλλες δράσεις. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν και άλλες δράσεις που αναπτύσσονται τοπικά ή και περιφερειακά και οι οποίες έχουν στόχους σχετικούς με εκείνους του μαθήματος της Οικιακής Οικονομίας. Τέτοιο παράδειγμα είναι η οργάνωση «ΦΑΟΣ» που δραστηριοποιείται στην Δ. Ελλάδα με θέμα την ασφάλεια στο χώρο του σχολείου. Στοχεύουν δηλαδή στην βελτίωση της ποιότητας της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Είναι λοιπόν, καθήκον μας , ως εκπαιδευτικοί Οικιακής Οικονομίας να είμαστε οι πρωτοπόροι αυτών των δράσεων.Ας μην ξεχνάμε ότι ο μοναδικός τρόπος να αναδείξουμε και νααναβαθμίσουμε το μάθημά μας, είναι να το κάνουμε γνωστό, να μάθουν οιοικογένειες των μαθητών μας και η κοινωνία ποιοι είναι οι σκοποί του ώστενα επιτύχουμε την γενική αποδοχή που έχει παρατηρηθεί να επιτυγχάνεται σεπαρόμοιες καταστάσεις. 20
  21. 21. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Στην συνέχεια ακολουθεί μια σειρά από σχέδια μαθημάτων. Το κάθε ένα από αυτά αντιπροσωπεύει μια διδακτική ενότητα, και μπορεί να προσαρμοστεί και σε οποιαδήποτε άλλη ενότητα ανταποκρίνεται στο κεφάλαιο αυτό. Στόχος κάθε σχεδίου είναι να δώσει στους καθηγητές Οικιακής Οικονομίας όλες εκείνες τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες ώστε να σχεδιάσει ο ίδιος το δικό του μάθημα με τις ειδικές συνθήκες που αντιμετωπίζει και να θέσει έτσι τους ιδιαίτερους ειδικούς στόχους του. Αναφέρονται οι γενικοί και ειδικοί στόχοι, προσφέρονται μεθοδολογικές ιδέες, ενδεικτικές δραστηριότητες, τρόποι επεξεργασίας του μαθήματος, διαθεματικές προσεγγίσεις, και γενικά σχόλια που σκοπεύουν να χρησιμεύσουν στην δημιουργία ιδεών και πλάνων επεξεργασίας του μαθήματος προκειμένου να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις του ΑΠΣ και του ΔΕΠΠΣ. Επίσης υπάρχουν μια σειρά από βοηθητικές ερωτήσεις οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε σε φύλλο εργασίας. Είναι χρήσιμο να αναφερθεί ότι οι διαθεματικές έννοιες μπορούν να αποτελέσουν για το καθηγητή Οικιακής Οικονομίας χρήσιμο υλικό για την στοχοθεσία αλλά και για την επεξεργασία του μαθήματος . Ας μην ξεχνάμε ότι το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας ήταν και είναι κατεξοχήν διαθεματικό- διεπιστημονικό. Έτσι η διαθεματικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι νέο αλλά ως φορέας που μπορεί να μας βοηθήσει ακόμη περισσότερο στην επεξεργασία του και στην καλύτερη πρόσληψη από τους μαθητές. 21
  22. 22. Λίγα λόγια για την Α΄ Τάξη του Γυμνασίου και τις ειδικές συνθήκες των μαθητών της.Πριν ξεκινήσουμε με την επεξεργασία του υλικού της Α΄ Τάξης και του σχεδιασμούτων διδακτικών ενοτήτων θα θέλαμε να εκφράσουμε μερικές σκέψεις.Οι μαθητές μας της Α΄ τάξης του Γυμνασίου έρχονται από το Δημοτικό καιαντιμετωπίζουν το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας για πρώτη φορά. Ίσως να μην τοέχουν ακούσει ξανά. Επομένως το κεφάλαιο της Οικογένειας , η πρώτη διδακτικήενότητα είναι και το ξεκίνημα του μαθήματος της Οικιακής Οικονομίας. Είναι πολύσημαντικό ως αρχή και πολύ καλό για να γίνει η πρώτη γνωριμία των μαθητών μαςμε το μάθημα που θα διδαχθούν από μας. Έχουν όμως μια εικόνα από το μάθημα της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής πουδιδάσκονταν στο Δημοτικό. Φυσικά πριν από αυτό θα ήθελα να επισημάνω την μεγάλη ανάγκη της γνωριμίαςμας μαζί τους. Είναι σημαντικό να τους κάνουμε να νιώσουν ασφάλεια και σιγουριάμια και ο χώρος είναι καινούριος για τα παιδικά τους μάτια. Μην ξεχνάμε ποτέ, τοδικό μας μάθημα και ειδικά ο τίτλος που βλέπουν μπροστά τους και αναφέρεται στηνοικογένεια είναι το πρώτο ερέθισμα που θα τους κάνει να νιώσουν οικεία με μας καιμε το μάθημα. Δώστε τους χρόνο να σας γνωρίσουν αλλά και να συζητήσουν για τουςεαυτούς τους. Τα ονόματα τους, ο τόπος καταγωγής των γονιών τους αλλά και ταονόματα των αδελφών τους είναι σημαντικά στοιχεία γνωριμίας τους μαζί σας.Εννοείται ότι το ίδιο θα κάνετε και σεις.Έτσι το πρώτο βήμα πριν περάσουμε στο γνωστικό αντικείμενο έχει γίνει. Ηοικογένεια δεν βρίσκεται μόνο στο σπίτι τους αλλά και στο χώρο που θα περνούνπολύ χρόνο της ζωής τους. Ολόκληρο αυτό το πρώτο κεφάλαιο είναι πολύ σημαντικόκαι αποτελεί την γνωριμία σας μαζί τους. Εξάλλου ξέρουμε όλοι πολύ καλά πόσοδύσκολο είναι να γνωρίσουμε αρκετά τους μαθητές μας με διδασκαλία μόνο μιαςδιδακτικής ώρας. Παρόλα αυτά, η συναισθηματική ασφάλεια στο χώρο του σχολείουκαι ειδικά την ώρα του δικού μας μαθήματος είναι τελικά ο στόχος αυτού του πρώτουκεφαλαίου. 22
  23. 23. ΣΧΕΔΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επικοινωνία και προβλήματα-Μέσα ΜαζικήςΕπικοινωνίαςΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: «Οικογένεια»ΤΑΞΗ: Α΄ ΓυμνασίουΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 διδακτική ώρα ( ίσως χρειαστεί και δεύτερη διδακτική ώρα)Διδακτικοί ΣτόχοιΜε τη διδασκαλία της συγκεκριμένης θεματικής ενότητας επιδιώκεται οι μαθητές:• Να αντιληφθούν την αξία της επικοινωνίας στις διαπροσωπικές σχέσεις• Να αναγνωρίσουν ότι ο διάλογος μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα και να ασκηθούν σ’ αυτόν• Να γνωρίσουν τα ΜΜΕ και να αναγνωρίσουν την θετική και αρνητική επίδραση που έχουν στο κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον• Να αναγνωρίσουν την επίδραση της διαφήμισης και να αποκτήσουν την δεξιότητα να κρίνουν τις καταναλωτικές τους ανάγκες ανεπηρέαστοι .• Να αποκτήσουν κριτική σκέψη.Επιμέρους – Ειδικοί Διδακτικοί ΣτόχοιΟ τόπος στον οποίο ζουν οι μαθητές που πρόκειται να επεξεργαστούν αυτή τηδιδακτική ενότητα παίζει πολύ σημαντική ρόλο στους ειδικούς στόχους που θαμπουν. Ειδικά όσο αφορά στην κατανάλωση και στον επηρεασμό από τις διαφημίσειςαλλά και από τον τρόπο που αντιμετωπίζουν τα ΜΜΕ στις αγροτικές ήαπομακρυσμένες περιοχές της χώρας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την διαφορετικότηταστην ειδικότερη στοχοθεσία και πρέπει να ληφθεί υπόψη στην μεθοδολογία τηςεπεξεργασίας του μαθήματος.Προαπαιτούμενες γνώσεις Οι μαθητές χρησιμοποιούν τις καθημερινές τους εμπειρίες. Είναι σημαντικό ναγίνουν πλήρως κατανοητές οι λέξεις- κλειδιά του μαθήματος, που ίσως να είναιδύσκολο να κατανοηθούν.Καθορισμός κύριων θεμάτων ενότηταςΚύρια θέματα της ενότητας είναι: επικοινωνία- διάλογος- τρόποι επικοινωνίας-ΜΜΕ-πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά τους- διαφήμιση και επίδρασή της στηνοικογενειακή ζωή.ΜεθοδολογίαΣτην συγκεκριμένη ενότητα είναι σκόπιμο να χρησιμοποιηθούν άφθονα εποπτικάμέσα ταυτόχρονα με την χρήση συζήτησης και αφήγησης εμπειριών καισυναισθηματικών καταστάσεων στις οποίες έχουν βρεθεί οι μαθητές.Είναι πολύ σημαντικό ο καθηγητής να είναι πλήρως ενημερωμένος για όλες τιςμορφές επικοινωνίας που παρουσιάζονται σήμερα και φυσικά εκείνες πουαναπτύσσονται στο διαδίκτυο ή στην κινητή τηλεφωνία, όπως π.χ. η χρήση 23
  24. 24. γραμμάτων ή σημείων στίξης ως έκφραση συναισθημάτων. Είναι επίσης σημαντικόνα γίνει ιστορική αναδρομή στις μορφές έκφρασης προκειμένου να γίνει πλήρωςκατανοητή η πρόοδος που έχει υπάρξει.Μεγάλη σημασία και έμφαση πρέπει επίσης να δοθεί στο θέμα της διαφήμισης και οτρόπος με τον οποίο επηρεάζει τις επιθυμίες και τροποποιεί τις ανάγκες τουκαταναλωτή. Είναι σκόπιμο να υπάρξουν αναφορές με συγκεκριμένα παραδείγματαστοιχείων marketing που χρησιμοποιούν οι διαφημιστές προκειμένου οι μαθητές νακαταλάβουν τον τρόπο επηρεασμού τους στην καταναλωτική συμπεριφορά, στηνπροσωπικότητά τους γενικότερα και μέσα από αυτό να αποκτήσουν ή να ασκηθούνστην απόκτηση κριτικής σκέψης και συνειδητοποιημένης απόφασης. Είναι επίσηςπολύ σημαντικό να καταλάβουν τον τρόπο και τον λόγο επικοινωνίας των ανθρώπωνκαι να βιώσουν την αξία του διαλόγου ως επίλυση προβλημάτων.Αν αποφασιστεί η διδασκαλία του μαθήματος σε δυο διδακτικές ενότητες μπορεί ναγίνει χωρισμός σε δυο μέρη και να δοθεί έμφαση πρώτα στο θέμα της επικοινωνίαςκαι του διαλόγου και στην συνέχεια στα ΜΜΕ και στη διαφήμιση που προκύπτουνως αποτέλεσμα και χρήσης των τρόπων επικοινωνίας για άλλους σκοπούς.Πορεία διδασκαλίας Προτεινόμενες διδακτικές ενέργειεςΑ. Καταιγισμός ιδεών με την χρήση των λέξεων κλειδιών μπορεί να φανεί χρήσιμοςστην επεξεργασία του μαθήματος.Β. Μια περιήγηση στο διαδίκτυο που αφορά στα ΜΜΕ ή και στην διαφήμιση ήαποθήκευση τέτοιας περιήγησης σε ένα Η.Υ. μπορεί να προσφέρει την βασικήυπόθεση για συζήτηση. Στην περίπτωση αυτή είναι απαραίτητο φύλλο εργασίας γιατους μαθητές. Το ίδιο θα γίνει και στην περίπτωση που προβληθούν μια σειρά απότηλεοπτικές διαφημίσεις ώστε να γίνει πιο δημιουργικό και παραγωγικό τοπροσφερόμενο υλικό.Γ. Φωτογραφίες με πολεμικές σκηνές μπορούν να ξεκινήσουν συζήτηση για το ρόλοτου διαλόγου στην αποφυγή προβλημάτων που παράγονται από την έλλειψη του στηνεπίλυση προβλημάτων. Οι ειρηνευτικοί οργανισμοί (ΟΗΕ κ.λ.π.) και η ιστορία τουςείναι να αποτελέσουν εκπαιδευτικό υλικό παρουσίασης παγκόσμιου διαλόγου για τηνεπίλυση προβλημάτων.Δ. Δραματοποιήσεις ή παίξιμο ρόλων μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση τηςεπικοινωνίας και του διαλόγου ως επίλυσης προβλημάτων στην καθημερινή ζωή.Ε. Θα μπορούσε επίσης να υπάρξει μια ακρόαση από ένα ραδιοφωνικό παραμύθι ήθεατρικό έργο . Επίσης θα μπορούσε να υπάρξει ύστερα από την ραδιοφωνικήπαρουσίαση μια αντίστοιχη τηλεοπτική παρουσίαση του ίδιου θέματος. Ένα φύλλοεργασίας μπορεί να βοηθήσει την συνειδητοποίηση της αξίας του ραδιόφωνου ωςΜΜΕ και σε πιθανές αλλαγές στάσης. Ερωτήσεις που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην επεξεργασία του μαθήματοςαλλά και σε φύλλο εργασίας. • Ποιος είναι ο ρόλος της επικοινωνίας την ζωή μας; Συζήτηση, παραδείγματα, εμπειρίες. • Ποια είναι τα συναισθήματα που νιώθετε όταν επικοινωνείτε με κάποιον; Όταν λέτε κάτι που σας βασανίζει; Όταν λύνετε μια διαφωνία με συζήτηση και διάλογο; Συζήτηση, παραδείγματα, εμπειρίες. • Πότε δυσκολεύεσθε να κάνετε διάλογο; Γιατί; Συζήτηση, παραδείγματα, εμπειρίες. 24

×