O slideshow foi denunciado.
Seu SlideShare está sendo baixado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.
  • Seja o primeiro a comentar

  • Seja a primeira pessoa a gostar disto

Dagmara Turska-Janeczek - Projekt romskiego osiedla

  1. 1. Dagmara Turska-JaneczekProjektromskiego osiedlaS ytuacja społeczna Romów i Polaków Czy da się zburzyć barierę społecznych maganych przepisami prawa, by taką pomoc funkcjonujących w środowisku wie- uprzedzeń, mur kulturowy i estetyczny? zdobyć. Taka rzeczywistość jest źródłem lonarodowościowym jest skompliko- A może znaczna część Romów nie chce pogłębiającego się konfliktu. Jak zatem wana. Wrogie postawy wobec siebie zmian? Objęci programami, chronieni przez zaszczepić, szczególnie w młodszych poko-nawzajem mają często długą historię, są silnie stowarzyszenia, ośrodki pomocy społecz- leniach, chęć współistnienia i kreowaniaumotywowane i nierzadko pociągają za sobą nej i parafie, mają zapewniony pewien wspólnej przestrzeni? Jak zachęcić cygań-rękoczyny. Zepchnięci na margines, zarówno poziom funkcjonowania. Uzyskanie przez skie dzieci do działania i angażowania sięspołeczny, jak i lokalny, Romowie są wyklucza- nich świadczeń nie wymaga podejmowania w życie lokalnej społeczności? Kto powinienni ze wspólnoty mieszkańców, a w skrajnych jakiegokolwiek wysiłku, podczas gdy wiele wykonać pierwszy krok, kto ma się do kogoprzypadkach – oddzielani murem. polskich rodzin nie spełnia warunków wy- dostosować? Jakie powinny być warunki początkowe dialogu, które każda ze stron powinna zaakceptować? Silne poczucie własnej tożsamości jest biją- cym źródłem „cygańskości”, jest też fila- rem kodeksu Romanipen, który wyznacza Romom jasne zasady i daje poczucie bezpie- czeństwa, precyzyjnie określa miejsce w hie- rarchii społeczności oraz dokładnie opisuje rolę społeczną. Zwyczaje i tradycje stanowią barierę nie do pokonania. Między innymi stąd wynikają nieporozumienia wpisane w relacje grup romskich z Polakami.Widok ogólny projektowanego osiedla romskiegow Ochotnicy Górnej autoportret 2 [37] 2012 | 70
  2. 2. Perspektywa zespołuPoniżej: istniejące osiedle i plan projektowanego zespołuArchitekt wobec przestrzeniromskiejCzy w takich warunkach możemy rozpocząćproces współtworzenia przestrzeni wspólnej? Bezszczegółowego planu działania, dostosowanegodo konkretnej grupy, przebywającej w konkret-nej kulturze i przestrzeni otoczonej społeczno-ścią lokalną, z którą łączą Romów konkretnerelacje, taki proces z góry jest skazany na nie-powodzenie. Jak współdziałać w podejmowaniukluczowych decyzji i rozwiązywaniu lokalnychproblemów, skoro nie możemy się porozumiećjuż na początku? W jaki sposób kształtować śro-dowisko zamieszkania? Zgodnie z dotychczasowąpraktyką, Romów osiedla się w mieszkaniachsocjalnych na opuszczonych czy niezamieszka-nych blokowiskach, a darowizny w postaci lokalimieszkalnych nie stanowią motywacji do jakiego-kolwiek działania.Jaka jest zatem architektura etnicznej prze-strzeni użytkowanej przez jednolitą kulturowogrupę wyróżniającą się na tle dominującejnarodowości? Autentyczna, żywa, tworzonaz potrzeby przetrwania. Najbardziej praw-dziwa z możliwych. Najbardziej funkcjonal-na z kulturowego punktu widzenia – każdemiejsce ma swoje przeznaczenie, nie maprzestrzeni niewykorzystanych. Jest uwarun-kowana tradycją i obyczajami. Logika i zamysłprzejawiają się w funkcjonalności i użytychmateriałach. Cenne jest to, co jest dostępne.Dla widza spoza danego kręgu kulturowegotaki twór architektoniczny dalece wykraczajednak poza konwencje i światowe wzory. Jestucieleśnieniem ubóstwa, brudu, chaosu. może być mowy. Mieszanina wątków z odle- Partycypacja na terytorium głych epok oraz wieżyczek i kopuł z baśniowych zamieszkanym przez mniejszośćW opozycji do brudu i ubóstwa stoją pełne pałaców jest równie aspołeczna i agresywnaprzepychu, pseudoeklektyzujące wille romskie, jak widmo podmiejskich slumsów. Na uwagę Czy powinna istnieć instytucja romskiegoktóre zaskakują skalą oraz bogactwem i różno- zasługuje to, że zarówno w strukturze „pudełko- architekta, który zgłębiając obyczaje, pokieru-rodnością detalu. Wznoszone często jako samo- wej”, jak i willowej zachowane są ogólne zasady je kształtowaną przez Cyganów przestrzenią?wole budowlane, nijak się mają do otaczającej kształtowania przestrzeni (na przykład jedyne Czy możliwy jest proces projektowy, w którymje przestrzeni, o kontekście czasu i miejsca nie drzwi wewnątrz domu to drzwi łazienki). architekt nie będzie postacią wiodącą, lecz autoportret 2 [37] 2012 | 71
  3. 3. Projektowany budynek mieszkalny po rozbudowie – widok i rzut parteru pozostanie w cieniu przyszłego użytkownika przestrzeni i podda się jego sugestiom? Proromski architekt to ten, który porzuci górnolotne aspiracje zawodowe i zejdzie z piedestału profesji, dając prymat wartościom nadrzędnym, jakimi są obyczaje, kultura i spuścizna pokoleń. To ktoś, kto wejdzie w dialog z inwestorem jako jednorodną kulturowo wspólnotą; zdefiniuje swoje cele na płaszczyźnie innej niż estetyczna. Zamiast stosować podręcznikowe działania projektowe, sięgnie na przykład do jednej z podstawowych zasad kodeksu Romanipen, która zakazuje kobiecie panowania nad mężczyzną w do- słownym i przenośnym tego słowa znaczeniu. Tradycyjny Rom, decydując się na mieszkanie w bloku pod romską gospodynią, łamie tę zasadę, skazując się tym samym na skalanie i czasowe wykluczenie z cygańskiego kręgu. Przestrzenie, w których funkcjonują Romowie, przytłaczają, działają frustrująco, prowokują działalność przestępczą i patologię. Pojawia się pytanie, czy uszanowanie kulturowej tożsamo- ści w odniesieniu do kształtu środowiska i za- angażowanie w proces tworzenia wizerunku miejsca pozwoli jego mieszkańcom w pełni się z nim identyfikować i czuć odpowiedzialnym za jego utrzymanie. To od stopnia identyfikacji z otoczeniem zależy poziom zaangażowania w proces współtworzenia nowej przestrzeni. Gadziowy architekt nie ma pojęcia o konstrukcji społeczności romskiej i hierarchii tam panują- cej, o konsekwencjach nieprzestrzegania kodek- su. Przyglądał się dobrym praktykom w zakresie działania partycypacyjnego, wie, jakich używa się narzędzi, wie, kiedy procesy partycypacyjne nie działają, ma pogląd na to, kto jest odpowie- dzialny za taki stan w zderzeniu z wielokultu- rowością. Dużo jest w takim oglądzie stereoty- pów, które stanowią przeszkodę na drodze do rzetelnej analizy i sformułowania problemu uczestnictwa w planowaniu przestrzeni.autoportret 2 [37] 2012 | 72
  4. 4. Przestrzeń prospołeczna między budynkamiOpis projektu dyplomowegoosiedla romskiego w OchotnicyGórnejPlan zagospodarowania projektowanegoosiedla bazuje na osiedlu istniejącym w Ochot-nicy Górnej. Przestrzenie wspólne w postacitarasów, podestów, centralnego miejsca naognisko z namiotem stanowią elementy, w za-mierzeniu projektantki, sprzyjające integracji.Zlokalizowany na pograniczu założenia, scala-jący społeczność obszar o zmiennej funkcji masłużyć jako wspólne miejsce spotkań, handlu, wszystkie il. w art.: d. turska-janeczekedukacji, obcowania z muzyką i sztuką.Elementem architektury partycypacyjnej,wpisującym osiedle w kontekst czasu i miejscasą zastosowane w budynkach mieszkalnychmateriały. Drewniane ściany, spadziste dachyi współczesny detal pozwalają na łączenieelementów regionalnych z nowoczesnością,a symboliki nomadyzmu z lokalnym stylemzabudowy bazującej na ukształtowaniu terenu rowych, socjologicznych, psychologicznych, skich. W trakcie budowy osiedla założyłami warunkach klimatycznych. genealogicznych ma powstać założenie osad- prowadzenie cyklu warsztatów wspólnych nicze, którego wytyczne są podporządkowane dla Romów i lokalnej społeczności z zakresuRomowie z założenia mieliby wziąć czynny sposobowi funkcjonowania jego mieszkańców. uświadomienia różnic kulturowych, zrozumie-udział w kreowaniu przestrzeni, którą użytku- Nie zaproponowałam romskiej gospodyni nia mechanizmów funkcjonowania obydwują; decydowaliby o wielkości, przeznaczeniu zlokalizowania pod ziemią spiżarni, gdyż sza- grup społecznych.i wzajemnych relacjach pomieszczeń w zgodzie cunek do pożywienia nie pozwala Cyganom naz kodeksem, przyzwyczajeniami i stopniem deptanie go, czyli przebywanie piętro wyżej. Propozycja projektowa jest apelem o wzajem-asymilacji w społeczeństwie. Punktem wyjścia Nie zaprojektowałam węzła sanitarnego do- ny szacunek i zachowanie autonomii. Procesw projektowaniu jednostek mieszkalnych był stępnego z komunikacji ogólnej, bo czynności projektowy osiedla ma wymiar symboliczny,koczowniczy tryb życia Cyganów, a tym samym fizjologiczne człowieka są sferą tabu, a toalety powiązany z budową świadomej tożsamości,modułowość i mobilność elementów konstrukcyj- umieszcza się na zewnątrz lub w części domu zapewnieniem Romom optymalnych warun-nych. Elastyczna architektura może umożliwić położonej najdalej względem strefy wspólnej. ków funkcjonowania, poprawą sytuacji spo-współistnienie rodzinom wielodzietnym i wielo- Uwzględniłam tradycyjny model romskiej ro- łecznej, ekonomicznej, sanitarnej i edukacyj-pokoleniowym na ziemi, z którą Romowie nigdy dziny, respektując różnice pomiędzy grupami nej oraz złamaniem wizerunku Cygana jakosię nie utożsamiali. Do podstawowych jednostek Polska Roma czy Bergitka Roma. awanturnika o postawie jedynie roszczenio-mieszkalnych wyposażonych w blok kuchenny wej. Celem projektu jest przyczynienie się doi sanitarny zakłada się dobudowanie jednostek Projekt zawiera również zarys programu wzrostu świadomości historycznej i kulturo-o charakterze sypialnianym. edukacyjnego, który pozwoliłby na szkolenie wej zarówno Romów, jak i gadziów, bo o ile Romów w zakresie budownictwa oraz rolnic- łatwiej żyłoby się z sąsiadem, gdyby relacjomProjektowana zabudowa czerpie z tradycji. twa, drobnych prac naprawczych, remonto- towarzyszyła wiedza na temat zasad, jakimiZ uwzględnieniem analiz aspektów kultu- wych, a także prac plastycznych i dekorator- kieruje się każda ze stron. autoportret 2 [37] 2012 | 73

    Seja o primeiro a comentar

    Entre para ver os comentários

Autoportret 2 [37] 2012, "Partycypacje i partycypacje"

Vistos

Vistos totais

1.194

No Slideshare

0

De incorporações

0

Número de incorporações

342

Ações

Baixados

11

Compartilhados

0

Comentários

0

Curtir

0

×