O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Ana cocuk sagligi sorunlari (fazlası için www.tipfakultesi.org )

6.984 visualizações

Publicada em

  • Entre para ver os comentários

Ana cocuk sagligi sorunlari (fazlası için www.tipfakultesi.org )

  1. 1. ANA ÇOCUK SAĞLIĞI UYGULAMALARI ve SORUNLARI Prof.Dr.Ahmet ÖZTÜRK
  2. 2. * Ana sağlığı - Üreme çağındaki 15-49 yaş grubu kadınlar (özellikle gebeler, lohusalar ve infertil kadınlar)* Çocuk sağlığı - 0-6 yaş bebek ve çocuklar
  3. 3. Türkiye’nin 2010 yılı nüfusu 73.7 milyon olup, bu nüfusun yaklaşık 19.7 milyonunu (% 27) üreme çağındaki 15-49 yaş kadınlar oluşturmaktadır.Yine 2010 yılında 0-4 yaş grubu genel nüfusun % 8.4’ünü, 5-9 yaş ise % 8.3’ünü oluşturmaktadır ( 0-6 yaş grubu yaklaşık % 12)
  4. 4. • İlk kez 16 yüzyılda Thomas Raynold “İnsanoğlunun Doğuşu” adlı eserinde gebeliği ilgilendiren hastalıklardan bahsetmiştir.• 17. yüzyılda Francou Mauriceau “Gebe ve Loğusa Kadınların Hastalıkları” adlı kitabında gebelik hijyeni ve gebelik hastalıklarından bahsetmiştir.• 18. yüzyılda William Smellie “Gebelik Hastalıkları ve Koruyucu Önlemler” isimli kitabında gebelik ve hastalıklarından bahsetmiştir.
  5. 5. • 19. yüzyılda Edinburg’da ilk tıbbi ana sağlığı ünitesi açıldı. Burada Dr. Ferguson tarafından “doğum öncesi bakım hizmeti” veriliyordu.• 20. yüzyılda İngiltere’de ilk doğum öncesi yatağı ayrıldı. Dolayısıyla, ilk kez anne bakımına doğum öncesinden başlanmıştır.• 20. yüzyılda ABD’de evlerde de gebe ziyareti yapılmaya başlanmıştır.
  6. 6. Ülkemizde 1842 yılında doğum yapan kadınlara gerekli yardımı yapmak üzere İstanbul Tıp Fakültesi’nde 2 yıllık kurslar açıldı.İlk doğum kliniği 1862 yılında, Gülhane Parkı içinde bir binada açılmıştır1905 yılında Kadırga’da Ebe Mektebi ve Doğumhanesi açılmıştır.1926’da Ankara ve Konya’da ilk doğum ve çocuk bakımevleri, 1937’de Balıkesir’de ve 1938’de Konya’da ebe okulları açıldı.
  7. 7. 1952’de Sağlık Bakanlığında Ana Çocuk Sağlığı (AÇS) Şube Müdürlüğü kuruldu.1961 yılında 224 sayılı sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi kanunuyla AÇS hizmetleri diğer sağlık hizmetlerine entegre edildi.1965 yılında çıkarılan 557 Sayılı “Nüfus Planlaması Hakkında Kanun” sonrası, aile planlaması hizmetlerini yürütmek üzere “Nüfus Planlaması Genel Müdürlüğü” kurulmuştur. 1982 yılında Ana ve Çocuk Sağlığı Müdürlüğü ile Nüfus Planlaması Genel Müdürlüğü birleştirilerek “Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü” adını almıştır.
  8. 8. Ülkemizde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Hizmetleri günümüzde; - Aile hekimleri - Toplum sağlığı merkezleri (TSM) ve - Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezleri tarafından verilmektedir.
  9. 9.     Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği (2010)Aile hekiminin görevleri Madde 4.  a) ………… d) Sağlıkla ilgili olarak kayıtlı kişilere rehberlik  yapar, sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler ile  ana çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerini  verir,  f) Kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık  gruplarına yönelik izlem ve taramaları (kanser,  kronik hastalıklar, gebe, loğusa, yenidoğan, bebek,  çocuk sağlığı, adölesan, erişkin, yaşlı sağlığı ve  benzeri) yapar
  10. 10. Bağışıklama hizmetleriMadde 7 - Bağışıklama hizmetleri aile hekimi  tarafından yürütülür. Aile hekimlerine  ihtiyaçları olan aşılar TSM’ler tarafından  ulaştırılır. Aile hekimleri aile sağlığı merkezinde soğuk  zincir şartlarının sürdürülmesi için gerekli  tedbirleri alır 
  11. 11. TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZLERİNİNKURULMASI VE ÇALIŞTIRILMASINA DAİR YÖNERGE ( Ağustos 2011)Üreme sağlığı hizmetleri• Madde 18- (1) İlgili diğer sağlık kuruluşlarıyla işbirliği  içinde üreme sağlığı, aile planlaması ve diğer ana çocuk sağlığı hizmetlerinin koruyucu sağlık hizmetleri ilkelerine  uygun biçimde aile hekimleri tarafından gerçekleştirilmesini sağlar. • Ana çocuk sağlığı eğitim merkezi bulunan TSM’ler, bu  konularda teorik ve beceri kazandırma eğitimi ile  danışmanlık hizmetlerini verir veya verilmesini sağlar. 
  12. 12. Üreme sağlığı hizmetleri(2) Her aile sağlığı merkezinde    üreme sağlığı hizmetlerinin yürütülebilmesi  için planlama yapar. Bu planlama dahilinde aile hekimleri ve/veya  aile sağlığı elemanlarına RİA (rahim içi  araç) ve üreme sağlığı ile ilgili diğer teorik ve beceri kazandırma eğitimlerini verir veya verilmesini sağlar. 
  13. 13. Üreme sağlığı hizmetleri(3) Üreme sağlığı konusunda halk eğitimleri için  yerel idareciler ve toplum liderleri başta olmak  üzere ilgili kişi ve kurumlarla işbirliği yapar,  eğitim programlarını planlar ve uygular.(4) Anne ve bebek ölümlerinin azaltılması ile ilgili  olarak (Misafir Anne Projesi gibi)  Bakanlığın  planladığı tüm programları yürütür ve  yürütülmesini sağlar. 
  14. 14. Okul Sağlığı Hizmetleri• Madde 29-  Bölgesindeki okul,  özellikle yatılı bölümü olan veya özellikli okul   (bedensel engelliler için vb.), yurt (resmi ve özel),  huzurevi ve çocuk esirgeme kurumu, otel, motel,  pansiyon gibi konaklama yerlerinin sağlık ve genel hijyen kuralları yönünden yılda en az iki kez kontrolünü yapar. Bu kontrol esnasında okullardaki  hastalık yoğunluğunu da değerlendirir. 
  15. 15. ÜLKEMİZDE ANA VE ÇOCUK SAĞLIĞI SORUNLARI
  16. 16.  1 .Türkiyede Evlilik Yaşı SorunuTürkiyede ortalama ilk evlilik  yaşı 20.8’dir, bu rakam  batıda 21.3; doğuda ve  kırsal kesimde 19.6 olarak  saptanmıştır. Öte yandan ilk evlenme yaş  ortalaması okuma yazma  bilmeyenlerde 18.7 iken,  lise ve üzeri eğitim yapmış  olanlarda 24.1’e  yükselmektedir. 
  17. 17.     Adolesan Doğurganlık• TNSA’ya göre 19 yaşındakilerin  % 17.2’si anne olmuş, % 3.5 ilk  çocuğuna gebeTüm 15-19 Yaş grubu kadınların % 5.7’siannedirEvli 15-19 Yaş grubu kadınların % 48.5’iannedir
  18. 18. 2. Türkiye’de Kadının Eğitim Düzeyi Sorunu• Ülkemizdeki kadınların yaklaşık beşte biri (%  18.3) eğitimsiz ya da herhangi bir okul  bitirmemiştir. Eğitimsiz olan kadın oranı 25-29  yaş grubunda % 12 iken 45-49 yaş grubunda %  27’ye yükselmektedir. • Kırsal alanda yaşayan kadınlarda % 28• Doğu bölgesinde % 54’e yükselmektedir.
  19. 19. Okuma Yazma Bilmeyen Kadınlar 2.8Sahip Olmakİstedikleri 2.5 2.6Ortalama 3.7Çocuk Sayısı 3.2 5.0Sahip Oldukları 4.9 4.9Ortalama 5.9Çocuk Sayısı 5.0
  20. 20. 3. Kadının Statüsü ve Sağlık Hizmetlerinin KullanımıEğitim, meslek ve ekonomik durumla birlikte gelenek ve  göreneklerce belirlenen kadının statüsü sağlık  durumunu doğrudan etkilemektedir.Düşük statüde, kadınlar sağlık durumunu etkileyebilecek  faktörlerle ilgili karar alamamakta, modern sağlık  kuruluşları bilinmeyen, yabancı yerler gibi geldiğinden  veya belki de geleneklerden dolayı buralardan  yararlanamamakta, bazen de ailelerin ve eşlerinin izni  olmadan bu hizmetleri kullanamamaktadırlar
  21. 21. 4. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet• Duygusal şiddet• Sözel Şiddet• Ekonomik Şiddet• Cinsel Şiddet• Fiziksel Şiddet• T.C. Başbakanlık Aile Araştırma  Kurumu : Her 100 ailenin 34ünde  kadına yönelik fiziksel şiddet ve %  53ünde de sözel şiddet var. 
  22. 22. • T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu : Her 100  ailenin 34ünde kadına yönelik fiziksel şiddet ve %  53ünde de sözel şiddet var. 
  23. 23. 5. Türkiye’de Aşırı Doğurganlık SorunuTürkiye’de kaba doğum hızı                                binde 18.6 olup her yıl                                 yaklaşık 1.3 milyon doğum                        meydana gelmektedir. Toplam doğurganlık hızı: Türkiye ortalaması kadın  başına 2.15 çocuktur. Bu oran kırsal yörelerde  yaşayan kadınlarda 2.67’ye,eğitimi olmayan  kadınlarda ise 3.28’e çıkmaktadır. 
  24. 24. 6.Türkiye’de Düşük Sorunu• Ülkemizde 1983’de çıkan 2827 sayılı  “nüfus planlaması hakkında kanun”a göre  10 haftaya kadar olan gebelikler istek  üzerine sonlandırılabilir. • 2008 TNSA’ya göre her 100 gebelikten  10.0’ı isteyerek (kürtaj) olmak üzere toplam  20.5’i düşükle sonuçlanmıştır. 
  25. 25. 7. Türkiye’de Anne Ölümü Sorunu• Anne ölüm oranı Türkiye için 100.000 canlı doğumda 28.5’tir. Türkiye’de Yıllara Göre Anne Ölüm Oranları (Yüzbin canlı doğumda) 250 208 200 132 150 100 100 70 49* 44 28.5 50 0 1974 1981 1990 1998 2000 2005 2005 Kaynak: 1974, 1981 DİE , 1990 Tahmini hesaplama ,DSÖ 2000 ve 2005 (*)1998 SB Hastane Kayıtları Çalışması, 2006 Ulusal Anne Ölümleri Araştırması
  26. 26. 8. Türkiye’de Doğum Öncesi Bakım Sorunları Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) 2008’e göre, son doğumlarında en az 1 kez Doğum Öncesi Bakım (DÖB) almış olanların oranı % 92.0’dır.
  27. 27. Yeterli Bakım Alma : 1. Sağlık personeli tarafından verilmiş olması 2. Gebeliğin ilk 3 ayında başlamış olması 3. En az 4 kez yapılmış olması2003 TNSA’ya göre; Yeterli bakım alanların oranı % 46.4( Kırsalda % 25.4, eğitimi olmayanlarda % 15.7, 6 + çocuk sahibi olanlarda % 11.4 )
  28. 28. BEKLENEN İZLEM SIKLIĞI• 12. haftaya kadar......Tespit ve ilk izlem• 24. hafta ( 6.ay)............ Bir kez• 28. hafta ( 7.ay)............ Bir kez• 32. hafta ( 8.ay)............ Bir kez• 36. hafta ( 9.ay)............ Bir kez• 39. hafta ( 10.ay).......... Bir kez olmak üzere Toplam 6 KEZ
  29. 29. Sağlık ocaklarından toplanan verilere göre 2006 yılında gebe başına izlem sıklığı; Türkiye ortalaması...... 2.7 Denizli................... 6.3 Urfa..................... 0.5 İstanbul................. 0.4 Kayseri.................. 6.0Sağlık Bakanlığı 2010 Türkiye verisi : 4.2
  30. 30. Neden Doğum Öncesi Bakım Alınmamış ???Maddi sorunlar 42.5Gerek görmemek 36.4Gelenekler 5.9Ulaşım sorunu 2.4Sağlık kuruluşuna güvenmeme, kötü hizmet vb 2.4Diğer nedenler 10.4
  31. 31. Doğum Öncesi Bakım Sırasında Yapılan Testler ve Ölçümler (TNSA 2003) : % 2008ÇKS dinleme 91.3Ultrason 90.5 96.2Tansiyon ölçümü 88.6 92.2Kan tahlili 76.9 85.8Ağırlık ölçümü 75.1 82.8İdrar tahlili 72.6 82.2Karın ölçümü 46.3Boy ölçümü 31.1
  32. 32. 9. Türkiye’de Doğum ile İlgili Sorunlar• Doktor ya da eğitimli sağlık personeli ile gerçekleşen doğumların oranı % 91.3’tür.• Doğumların % 8.7’si ise geleneksel ebe veya akraba vb.kişiler tarafından yaptırılmıştır (Okul bitirmemişlerde % 26.1, 6 ve daha sonraki doğumunu yapanlarda % 35.3 )
  33. 33. Doğumların yapıldığı yer (TNSA 2008) :Ülke genelinde doğumların % 89.7’si herhangi bir sağlık kuruluşunda yapılmaktadır, % 9.7’si ise evde gerçekleşmektedir.(Ev: Kırsalda oturanlarda % 20.4, Okul bitirmemişlerde % 28.3, 6 ve daha sonraki doğumunu yapanlarda % 38.1)
  34. 34. 10. Türkiye’de Doğum Sonrası Bakım SorunlarıLohusaların doğumun ertesi günü bir kez, lohusalık dönemi boyunca iki kez daha olmak üzere Toplam 3 KEZ izlenmesi gerekir, ancak bu sayı oldukça düşük olarak gerçekleşebilmektedir.
  35. 35. Sağlık ocaklarından toplanan verilere göre 2006 yılında lohusa başına düşen izlem; Türkiye ortalaması..... 1.0 Denizli.................. 2.5 Ağrı..................... 0.3 İstanbul................ 0.1 Kayseri................. 2.3Sağlık Bakanlığı 2010 Türkiye verisi : 1.5
  36. 36. 11. Türkiye’de Kadının İnfertilite Sorunları• İnfertilite patolojisinin genelde  % 40’ı erkeğe, % 40’ı da kadına  aittir, % 20 patoloji ise her  ikisine aittir. • Ülkemizde % 8-10 oranında  görülen infertiliteden neredeyse  tamamen kadınlarımız sorumlu  tutulmaktadır.
  37. 37. 12. Türkiye’de Bebek Ölümü Sorunu• Son yıllarda önemli azalmalar sağlansa da  ülkemizdeki BÖH gelişmiş ülkelerin oldukça  üzerindedir.• 2008 TNSA’ya göre BÖH %0 17.6’dır  (neonatal %0 13, postneonatal %0 4). • Bu oranlar kırsalda Binde 33’e, Doğu’da  Binde 39’a, eğitimsizlerde ise Binde 41’e  yükselmektedir.
  38. 38. Sıra Ülke Bebek Ölüm Hızı (2009) (1.000’de)1 Angola 180.212 Sierra Leone 154.433 Afganistan 151.954 Liberya 138.245 Nijer 116.66219 Hong Kong 2.92220 Japonya 2.79221 İsveç 2.75222 Bermuda 2.46223 Singapur 2.31
  39. 39. Bebek Ölüm hızındaki değişim (Binde) 1945-50 270 1950-55 235 1955-60 212 1960-65 178 1970-75 130 1988 88 2003 28 2008 17.6
  40. 40. İl ve İlçe Merkezlerinde Bebek Ölüm Nedenleri-2007 Ölüm Nedeni Ölen kişi % Perinatal mortalitenin diğer sebepleri 3.193 28.3 Kalp hastalığının diğer şekilleri 1.718 15.2 Meningokok enfeksiyonları 1.398 12.4 Konjenital anomali 932 8.3 Doğum travması, güç doğum, diğer  475 4.2 hipoksi ve anoksi halleri Pnömoni 304 2.7 Kazalar 191 1.7 Kanserler 128 1.1 Semptomlar ve tanımlanamayan haller 970 8.6 Diğer tüm nedenler 1.975 17.5 Toplam 11.284 100.0
  41. 41. 13. Türkiye’de Bebek ve Çocuk İzlem Sorunu• Bebek ve çocuklar sayı ve içerik olarak  beklenene göre daha yetersiz izlenmektedir. 
  42. 42. BEKLENEN İZLEM SIKLIĞIBebekler :• İlk 48 saat.......................... Bir kez• 15. günde........................... Bir kez• 41. günde........................... Bir kez• 2-3-4-6-9-12. aylarda........... Birer kez olmak üzere Toplam 9 KEZ
  43. 43. Sağlık ocaklarından toplanan verilere göre 2006 yılında bebek başına izlem sayısı; Türkiye ortalaması....5.2 Kayseri ................9.5 Burdur................. 9.5 Urfa....................1.2 Ağrı ....................1.8Sağlık Bakanlığı 2010 Türkiye verisi : 7.1
  44. 44. BEKLENEN İZLEM SIKLIĞIÇocuklar :• 1-3 yaş arası........... 6 ay ara ile• 4-6 yaş arası........... 1 yıl ara ile olmak üzere Toplam 9 KEZ
  45. 45. Sağlık ocaklarından toplanan verilere göre 2006 yılında çocuk başına izlem sayısı; Türkiye ortalaması.......... 1.2 Malatya...................... 2.4 Ağrı.......................... 0.4 İstanbul..................... 0.3 Kayseri....................... 1.6 Sağlık Bakanlığı 2010 Türkiye verisi : 1.6
  46. 46. 14. Türkiye’de Aşılama SorunuTNSA 2008’e göre, bir yaşına kadar aşılarını tam yaptıranların yüzdesi 74.6’dır.Çocukların yüzde 1.7’si hiç aşı olmamıştır, geri kalanlar ise eksik aşılanmıştır.
  47. 47. ÇOCUKLUK DÖNEMİ AŞI TAKVİMİDoğum 1. Ay 2. Ay 4. Ay 6. Ay 12. Ay 18. Ay 1. Sınıf 8.SınıfHBV-1 HBV-2 HBV-3 BCG DaPT- DaPT- DaPT- DaPT- Hib+ Hib+ Hib+ Hib+ IPV -1 IPV -2 IPV -3 IPV-R KPA-1 KPA-2 KPA-3 KPA-R OPV-1 OPV-R OPV MMR MMR Td Td
  48. 48. Doğurganlık Çağı (15-49 Yaş) Kadınlar İçin Tetanos Aşı TakvimiDoz sayısı Uygulama zamanı Koruma Koruma yüzdesi SüresiTd1 Gebeliğin 4. ayında (yada - Yok ilk karşılaşmada)Td2 Td1’den en az 4 hafta 80 1-3 yıl sonraTd3 Td2’den en az 6 ay sonra 95 5 yılTd4 Td3’den en az 1 yıl sonra 99 10 yıl yada bir sonraki gebelikteTd5 Td4’den en az 1 yıl sonra 99 Doğurgan- yada bir sonraki gebelikte lık çağı boyunca
  49. 49. 15. Düşük Doğum Ağırlığı• 2008 TNSA’ya göre doğum kilosu belirtilen  çocuklardan % 11’i düşük doğum ağırlığına  (2.5 kg.’dan az) sahiptir.• Bu oran, 4. veya üzeri sıradaki bebeklerde  % 17.3’e, eğitimsiz annelerin bebeklerinde  % 18.3’e yükselmektedir.
  50. 50. Doğum Ağırlığına Göre Bebek Ölüm Hızları
  51. 51. 16. Çocuk istismarı•  İhmal•  Fiziksel istismar•  Cinsel istismar•  Duygusal  istismar•  Ekonomik  istismar
  52. 52. • Başbakanlık Aile Araştırma Kurumunca  yapılan bir çalışmaya göre, ülkemizde 7-14  yaş grubundaki çocukların % 40’ı anne  ve/veya babaları tarafından şiddete maruz  kalmaktadır• Anneler, babalara göre daha fazla şiddet  uygulamaktadır• Erkek çocuklar, kız  çocuklara göre fiziksel  şiddete daha fazla maruz  kalmaktadır
  53. 53. 17. Bebek ve Çocuklarda Beslenme Sorunları 18. Türkiye’de Okul Sağlığı Sorunları 19. Türkiye’de Aile Planlaması Sorunları

×