O slideshow foi denunciado.
Seu SlideShare está sendo baixado. ×

Windmolenveiligheid

Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Anúncio
Próximos SlideShares
Wayra Acróbata Aérea
Wayra Acróbata Aérea
Carregando em…3
×

Confira estes a seguir

1 de 5 Anúncio

Windmolenveiligheid

Baixar para ler offline

In ons hedendaagse industriële activiteiten wordt veel gebruik gemaakt van energie. Alle vormen van energie zijn mogelijk. Een van de trends van de laatste decennia is het gebruik maken van energieën die meer milieu verantwoord zijn, de groene energieën. Naast het feit dat groene energie een zeer goed alternatief is voor de fossiele brandstoffen kleven er ook nadelen aan duurzame brandstoffen. Tijdens een recent uitgevoerd onderzoek is onder andere de impact bepaald van windenergie op de industriële activiteiten. In dit tweeluik worden de risico’s van windmolens en biomassa in industriële omgevingen beschreven.

In ons hedendaagse industriële activiteiten wordt veel gebruik gemaakt van energie. Alle vormen van energie zijn mogelijk. Een van de trends van de laatste decennia is het gebruik maken van energieën die meer milieu verantwoord zijn, de groene energieën. Naast het feit dat groene energie een zeer goed alternatief is voor de fossiele brandstoffen kleven er ook nadelen aan duurzame brandstoffen. Tijdens een recent uitgevoerd onderzoek is onder andere de impact bepaald van windenergie op de industriële activiteiten. In dit tweeluik worden de risico’s van windmolens en biomassa in industriële omgevingen beschreven.

Anúncio
Anúncio

Mais Conteúdo rRelacionado

Anúncio

Windmolenveiligheid

  1. 1. info Rondvliegende rotorbladen en vallende ijsbrokken Ook duurzame energie is niet zonder risico We zien steeds meer windmolens in het landschap. Tegelijkertijd horen we ook steeds meer van (dodelijke) ongevallen bij het werken aan deze hoge energiefabrieken. Hoog tijd voor een inventarisatie van risico’s en mogelijke maatregelen. Onze samenleving draait op energie in alle voorko-mende vormen. Een van de trends van de laatste decennia is het gebruik van meer milieuverantwoorde energie: zogeheten groene of duurzame energie. Duurzame energie is een goed alternatief voor de fossiele brandstoffen, maar er kleven ook nadelen aan. Tijdens een recent door ons uitgevoerd onderzoek is onder andere de impact bepaald van windenergie op de industriële activiteiten. H.F. Dolleman, Safety Manager G.A.E. Koebrugge Safety Engineer oktober 2014 I 34
  2. 2. Historie Fossiele brandstoffen zijn de meest conventionele brandstoffen van dit moment. Onze huidige industrie maakt nog steeds veel gebruik van energie, die opgewekt door de verbranding van olie, kolen en gas. Aan deze methode kleeft een groot scala aan nadelen. De meest bekende is wel de schade voor het milieu, in het vormen van schadelijke broeikasgassen die tijdens het verbrandingsproces vrijkomen. Een ander nadeel van deze methode is dat de voorraad fossiele brandstoffen op aarde niet onuitputtelijk is. Tot slot heeft dat de winning van fossiele brandstoffen de nodige impact heeft in het milieu. Dit is dan ook een belangrijke reden om op zoek te gaan naar andere, meer milieuvriendelijke, methoden om energie op te wekken. De nu bekende duurzame energiebronnen zijn: - windenergie; - waterkracht; - zonnestroom; - biomassa. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw is duurzame energiewekking volop in ontwikkeling gekomen, en nam vooral windenergie een grote vlucht. Productie hernieuwbare energie (februari 2013) Meer windenergie De elektriciteitsproductie van windturbines nam in 2012 met 4% toe door uitbreiding van de capaciteit. De capaciteit van de Nederlandse windturbines steeg met ruim 100 megawatt tot 2.431 megawatt. In 2012 komt 40% van de productie van hernieuwbare elektriciteit uit windenergie. De toename van duurzame energie door biomassa komt door in het meestoken van biomassa in reguliere elektriciteitscentrales. Huidige stand der techniek Commerciële of industriële windturbines worden geproduceerd met een mastlengte van 80 meter of meer. Een enkel blad van een 3 MW-windturbine weegt, bij een lengte van 44 meter, bijna 7.000 kg ofwel 7 ton. De gehele installatie (windturbine) weegt circa 145 ton. Het vermogen van een 3 MW-windturbine wordt geproduceerd door overbrenging van wind via de drie (soms vier) bladen. Door middel van een centrale as wordt een turbine in de gondel in werking gesteld. De huidige conventionele windturbines zijn horizontale windturbines, van het type HAWT: Horizontal-Axis Wind Turbine. Dit betekent dat de aangedreven as van de turbine horizontaal ligt. Ook een verticale as komt voor, hoewel zeer sporadisch. Een voorbeeld is de Maglev-turbine of de VAWT: Vertical-Axis Wind Turbine. Het op dit moment haalbare maximale vermogen bij de horizontale windturbines is 6 MW. Nadelen Hoewel windturbines natuurlijk voordelen hebben voor het milieu, kleven er ook nadelen aan. Voor wat betreft de veiligheid van windturbines geldt dat er sprake is van beveiliging tegen overtoeren en tegen het leveren van te veel stroom. Concreet zijn er drie groepen risico’s bij windturbines die een direct invloed kunnen hebben op de omgeving. - breuk van een windturbineblad; - omvallen van een windturbine door mastbreuk; - naar beneden vallen van de gondel, de rotor en/of stukken ijs. De risico’s kunnen vervolgens weer verder worden ingedeeld. Zo kan een blad afbreken bij het nominale toerental als gevolg van materiaalmoeheid, maar ook tijdens een overtoerensituatie. Het blad wordt dan weg-geslingerd, zodat er een bepaald gebied kan worden aangegeven waarin het blad kan inslaan (effectafstand). Scenario Faalfrequentie Typerende faalfrequenties voor dergelijke risico’s zijn ten tijde van het rapport (2005). info per turbine per jaar Breuk van geheel blad, onder te verdelen in de volgende drie scenario’s: - Bladbreuk bij nominaal rotor toerental - Bladbreuk bij mechanisch remmen (>> 1,25 keer nominaal toerental) - Overtoeren (>> 2,0 keer nominaal toerental) 8,4 x 10-4 4,2 x 10-4 4,2 x 10-4 5,0 x 10-6 Omvallen van de hele turbine door mastbreuk 1,3 x 10-4 Naar beneden vallen van de hele gondel en/of rotor 3,2 x 10-4 Naar beneden vallen van: - kleine onderdelen (bouten, beschermingskappen, anemometer, etc.) - bladdelen nadat een blad de toren heeft geraakt - stukken ijs tijdens een stilstand kwalitatief beschouwen oktober 2014 I 35 ‘95 ‘96 ‘97 ‘98 ‘99 ‘00 ‘01 ‘02 ‘03 ‘04 ‘05 ‘06 ‘07 ‘08 ‘09 ‘10 ‘11 ‘12 12 10 8 6 4 2 0 % van het totale elektriciteitsverbruik Biomassa Wind Zon en Water Bron: CBS
  3. 3. De kwaliteit van het onderhoud is van belang voor de veiligheid van de windturbine. In de huidige situatie zijn windturbines steeds veiliger aan het worden, zodat de faalfrequenties bij moderne turbines lager zullen uitvallen. Echter, er is nog steeds sprake van een faalfrequentie. Wanneer dergelijke faalfrequenties worden vergeleken met bijvoorbeeld het Besluit externe veiligheid inrich-tingen (BEVI), waarbij het plaatsgebonden risico hoger is of kan zijn dan 10–6 per jaar, bestaan er mogelijk scenario’s die aan dit aspect zouden kunnen voldoen. Ten tweede moet een beoordeling plaatsvinden van de effectafstanden. In het handboek zijn effectafstanden terug te vinden met betrekking tot de diverse scenario’s. In het scenario van afbrekende bladen tijdens een overtoeren-situatie bij een 3MW windturbine bedraagt de werpafstand van een turbineblad 369 meter. Potentiële effecten voor de industrie Op tal van plaatsen staan windturbines in de omgeving van boven- of ondergrondse industriële objecten. Het kan daarbij om bedrijven gaan, maar ook om infra-structurele voorzieningen. De beschadiging van een (ondergrondse) datakabel als gevolg van een vallende gondel heeft een effect op de bedrijfsvoering van de eigenaar van de kabel. Immers, alle datacommunicatie is onmogelijk geworden. Ditzelfde geldt bij utiliteiten, zoals bijvoorbeeld koelwater- of brandstofleidingen naar industriële sites. In het Europoortgebied langs de A15 bij Rotterdam staan diverse windturbines waarvan de effectcirkels (369 meter) installaties bestrijken, waar gevaarlijke stof-fen zijn opgeslagen. Dit zal ongetwijfeld niet de enige plek in Nederland zijn, waar dit het geval is. IJsafzettingen hebben een potentiële impactafstand die de 369 meter zelfs kan overschrijden. Hier kan het effect op veiligheidsvoorzieningen eveneens desastreus zijn. Hoewel windturbines zijn uitgerust om in het geval van ijsaangroei automatisch in een veilige situatie te stoppen, zijn meldingen bekend van ijsafzettingen op draaiende wieken. Ditzelfde geldt in een situatie van overtoeren. Door zijn aerodynamische vorm zal een afgebroken wiek van een windturbine in vlucht gaan en mogelijk op leidingen van een installatie neerkomen. Een impact van 7.000 kg op een vloeistofvoerende leiding (met bijvoorbeeld giftige stoffen) zal een effect hebben buiten de site waar de installatie staat opgesteld. Dit 1 9 98 30 17 70 66 59 71 82 124 131 131 119 166 166 165 1970 1980 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 geldt natuurlijk ook voor een impact in of op gebouwen. Hier kan ook persoonlijk letsel optreden. Onderhoud van de turbine Tijdens de levenscyclus van een windturbine zal er sprake zijn van diverse bezoekmomenten door mon-teurs, waarbij een tocht moet worden gemaakt naar de gondel. Bij het oude type turbine moet vaak met een ladder of trap naar de gondel worden geklommen. In de nieuwere versies is in de mast vaak een lift aanwezig. Ook kan de gondel op hoogte van buitenaf worden benaderd, door gebruik te maken van een liftbak. Dit werken op hoogte brengt uiteraard risico’s met zich mee. In Engeland is een onderzoek gedaan naar de risico’s en de effecten van windturbines. Het aantal ongevallen is volgens het Caithness Windfarm Information Forum gestegen van één in de 70’er jaren naar 44 in het eerste kwartaal van 2014. In bovenstaande figuur is het totaal aantal ongevallen over de jaren heen 1.549. Hiervan waren er 108 fataal. Van de 1.549 incidenten waren er 123 die ‘slechts’ leid-den tot niet-fatale verwondingen. Onder de gewonden waren 23 personen die niet in de industrie werkten, maar die bij toeval in de omgeving aanwezig waren. Om duidelijkheid te krijgen in de ongevalcijfers kan op diverse manieren worden gezocht. Zo meldt het 44 180 170 160 150 140 130 120 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Aantal ongevallen rondom windturbines in Groot-Brittannië. info oktober 2014 I 36
  4. 4. dagblad The Telegraph op 11 december 2011 dat er in een periode van vijf jaar 1.500 incidenten en ongevallen zijn geweest op windparken in Groot-Brittannië, ofwel: een ongeval per dag. Potentiële aandachtspunten voor de preventie-medewerker Naast de effecten voor objecten in de omgeving zijn er natuurlijk ook arbeidsrisico’s voor de werknemers die werken in of aan de windturbine. Risico-inventarisaties en -evaluaties van arbeidsomstandigheden zullen aandacht moeten hebben voor de risico’s tijdens de gebruiks- en onderhoudsfase. Immers, tijdens deze fasen zullen er medewerkers werkzaamheden aan de turbine verrichten. Arbocatalogus Wenb De Nederlandse Wind Energie Associatie behartigt de belangen van de bedrijven., die in Nederland actief zijn op het gebied van windenergie op land en op de Noordzee. NWEA heeft zich geconformeerd aan de Arbocatalogus die de Werkgeversvereniging voor Energie, Kabels & Telecom, Afval & Milieu (Wenb) heeft uitgebracht. Deze bevat de afspraken die werknemers en werkgevers hebben gemaakt om de risico’s tot een minimum te beperken. Per risico staat beschreven wat een medewerker zelf moet doen om veilig te werken, maar ook wat van een werkgever mag worden verwacht. In de arbocatalogus (http://productieleveringsbedrijven. dearbocatalogus.nl/) zijn de werkzaamheden voor zowel onshore als offshore per hoofdproces opgenomen. Activiteiten aan windturbines onshore Bediening Elektrisch Hydraulisch Inspecties Mechanisch Schoonmaak Werkzaamheden in kabelkelder x x x x Werkzaamheden in mast; toegang tot de gondel x x x x x x Werkzaamheden in de neuskegel x x x x x x Werkzaamheden aan bladen x x x x Werkzaamheden in bedieningsruimte x x x x x x Werkzaamheden in de gondel x x x x x x Werkzaamheden buitenzijde van de gondel x x x Infrawerkzaamheden x x x Afhankelijk van de werkzaamheden kan een preventie-medewerker met behulp van de selectie in de catalogus de preventieve maatregelen vaststellen. Enige kennis van zaken is van belang om dit op een juiste en correcte wijze uit te voeren. Toetsing door een kerndeskundige hogere veiligheidskunde is aan te bevelen. Overigens geeft de catalogus geen volledig beeld van alle risico’s die tijdens de (onderhouds)werkzaamheden aanwezig kunnen zijn. Een bijkomend probleem is dat de technicus werkt op een plek waar niet meteen een preventiemedewerker aanwezig is om vragen te stellen. De technicus moet in de praktijk dus in staat zijn zelf beslissingen te nemen om veilig te werken. Met name bij werkplekken op hoogte binnen of buiten de gondel zijn diverse risico’s te onderkennen. Indien een risico uitmondt in een onbeheersbare situatie, kan het zijn dat de monteur niet langer in staat is zichzelf te redden. Dit scenario is recentelijk nog werkelijkheid geworden. Bij een incident zoals brand is het van levensbelang te evacueren. Bij werk in of aan de gondel of de wieken moet dat dus vanaf hoogte gebeuren. Volgens het European Agency for safety and Health at work zijn de volgende scenario’s voor het bezwijken van de windtur-bine tijdens het gebruik of tijdens onderhoud mogelijk: - Bezwijken van de toren - Bezwijken van turbinebladen - Turbineblad raakt de toren - Brand in de turbine, soms veroorzaakt door bliksem - Onweer of storm Bereikbaarheid Naast deze scenario’s vragen wij ook aandacht voor de bereikbaarheid van de windturbine. De hoogte van de turbines wordt steeds hoger, tot wel 120 meter. Om de gondel te betreden moet de onderhoudsmedewerker een een zeer goede conditie hebben. Wij pleiten daarom ook voor een lift die de medewerker naar boven kan brengen, gekoppeld aan een trap. Oudere turbines hebben geen lift, de nieuwere versies gelukkig wel. Hierdoor vermindert de fysieke belasting voor de monteurs aanzienlijk. Tijdens een risicovolle situatie moet de medewerker in staat zijn zelf beslissingen te nemen. Hij moet dus ook beschikken over degelijke kennis van de maat-regelen die hij kan nemen. Een goede uitwerking van de arbopunten in de genoemde arbocatalogus én een degelijke training in preventie en repressie van incidenten in windturbines kunnen zorgen tot verhoging van het veiligheidsbesef onder de medewerkers. In de training en bewustwording van de medewerkers zal de preventiemedewerker een rol kunnen nemen. info oktober 2014 I 37
  5. 5. Geluidsbelasting Als windturbines draaien, produceren ze elektriciteit en daarnaast ook geluid. Er zijn afspraken gemaakt over hoeveel geluid windturbines mogen veroorzaken. Zowel voor de gebruiker als voor de onderhoudsmede-werker geldt dat bij een windturbine sprake is van een akoestische belasting. Bij het ontwerp en de bouw van windturbines wordt met dit aspect voor de omgeving en de omwonenden rekening gehouden. Maar voor de monteur, die regelmatig voor korter of langere tijd in de omgeving van de turbine aanwezig is, geldt dit niet. Hier moet de aandacht voor de geluidsbelasting dus komen vanuit de preventie. Het geluid dat windturbines maken komt door: - De draaiende rotorbladen (aerodynamisch geluid) veroorzaken het meeste geluid. De hoeveelheid geluid is vooral afhankelijk van de tipsnelheid (ofwel rotordiameter en toerental) en de vormgeving van de rotorbladen. Op het moment dat een rotorblad de mast passeert verandert de ‘klankkleur’. - De bewegende delen in de gondel, zoals de generator en de tandwielkast (mechanisch geluid). Of die onder-delen geluid maken en hoeveel, hangt af van het type turbine. Bij moderne turbines is dit geluid tegenwoor-dig ondergeschikt. De huidige windturbines zijn voor wat betreft geluidsemissie gelijk aan het verkeer. Schaduwslag Een specifiek aspect is de schaduwslag. Schaduwslag is het fenomeen waarbij de wieken van de turbine een stroboscopisch effect veroorzaken. Voor de medewer-kers is dit een mogelijke belasting, omdat het onrustige beeld stress kan veroorzaken. Dit kan vrij eenvoudig worden voorkomen door er bij de bouw van eventuele aanpalende gebouwen voor te zorgen dat de schaduw-slag daar niet zichtbaar is. Conclusies De aanwezigheid van windturbines kan risicovol zijn voor mens, dier en milieu. Impact door breuk van een windturbineblad, omvallen van een windturbine door mastbreuk of naar beneden vallen van de gondel, een rotor of stukken ijs kan doden of een calamiteit tot gevolg hebben. De preventiemedewerker moet hiervan notie nemen. Adviezen Er moet aandacht worden besteed aan de risico-effectcirkels van windturbines bij: - de aanleg van wegen; - de aanleg van industrieterreinen waar met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt; - de aanleg van woonwijken; - een scenario met kansberekening als gevolg van een impact moet worden opgenomen in de vergunning, om te bepalen wat in de omgeving van de windturbine wel of niet mag. - Het onderhoud aan de windturbines moet bij voorkeur worden gecertificeerd door een door de Raad van Accreditatie erkende instantie. Hierdoor wordt de kans kleiner dat er incidenten ontstaan. Voor reacties kunt u mailen naar: h.dolleman@planet.nl info oktober 2014 I 38

×