O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Umuhimu wa kujifunza nadharia za fonolojia

34.879 visualizações

Publicada em

  • Entre para ver os comentários

Umuhimu wa kujifunza nadharia za fonolojia

  1. 1. UMUHIMU WA KUJIFUNZA NADHARIA ZA FONOLOJIAUTANGULIZIKila linalofanywa na binadamu ili liwe ni lenye kufanikiwa linahitaji mwongozo ambaoutakuwa dira kwa jambo hilo. Mwongozo wa jambo lolote sharti uwe na vigezo ambavyovitawawezesha watu wengine kujifunza na kulifahamu jambo hilo. Kutokana na vigezohivyo, huwajengea utaratibu maalumu unaowawezesha na kuainisha ubora na udhaifuunaojitokea katika jambo hilo.Lengo la kazi hii ni kueleza umuhimu wa kujifunza nadharia mbali mbali za fonolojia.Lakini kabla hatujajikita katika kiini cha swali ni vyema tukajikumbusha fasili yanadharia, ambapo neno hili ni istilahi ya msingi katika swali letu. Kwa mujibu waMassamba, D.P.B (2004:63) Nadharia ni kanuni na misingi ambayo hujengwa katikamuundo wa kimawazo kwa madhumuni ya kutumiwa kama kiolezo ya kueleza jambo.Kwa mujibu wa fasili hiyo, tunapozungumzia neno nadharia tuna maana kwambanadharia ni maelezo ya jambo yaliyofungamana na vigezo vilivyowekwa auvilivyozalishwa kutokana na uchunguzi uliofanywa. Vigezo hivyo ndivyo vinavyoundakanuni na misingi ya kulieleza jambo lilokusudiwa. Nadharia kama mawazo, inawezakutokana na mtaalamu au kundi la wataalamu waliokaa na kufanya uchunguzi juu yajambo fulani.Nadharia za fonolojia kwa ujumla wake ni mawazo ya wanaisimu kuhusu fonolojia zalugha yaliyofungamana vigezo vilivyowekwa na wataalamu hao baada ya kufanyauchunguzi. Nadharia za fonolojia ni mwongozo unaomwelekeza mwanaisimu chipukiziau mtu anayejifundisha fonolojia, kuifahamu fonolojia ya lugha katika vipengele vyakevyote. Kupitia mwongozo huu, mwanaisimu hujijengea utaratibu maalumuutakaomwezesha kujua ubora na udhaifu utakaojitokeza katika nadharia nyengine.UMUHIMU WA KUJIFUNZA NADHARIA ZA FONOLOJIA 1
  2. 2. Fonolojia kama tawi la isimu ni kongwe sana. Limeanza kufanyiwa kazi katika karnenyingi zilizopita. Maendeleo hayo ya fonolojia yanaonesha kupita katika hatua kadhaa,hatua ambazo zimejengwa kwa nadharia tofauti. Hivyo basi, kujifunza nadharia mbalimbali za fonolojia ni muhimu kama ifuatavyo:-Mosi, taaluma za fonolojia ni muhimu sana katika jamii yoyote ya lugha. Tawi hili laisimu hujishughulisha na uchunguzi na uchanganuzi wa sauti za lugha kisayansi.Kutokana na umuhimu wa taaluma hii kwa jamii hatuwezi kuibeza. Njia mwafaka yazaidi ya kushughulikia somo la fonolojia kitaalamu ni kutumia nadharia. Hivyo kujifunzanadharia ni muhimu kwa sababu tunapata kujua maumbile ya lugha tofauti ulimwenguni.Mfano tunaweza kujua makundi ya lugha kama vile lugha zenye toni asilia, lugha zenyeviini toni, lugha zenye mkazo na lugha ambazo hazina toni wala mkazo.Pili, nadharia za fonolojia humsaidia na kumuongoza mwanaisimu kuzibainisha kadhiambali mbali zinazozikabili kazi za wanaisimu wengine. Mfano, wanaisimu; NoamChomsky na Morris Halle walisoma kazi za fonolojia zilizoandikwa na akina Ferdinandde Saussure, Bloomfield na wengine na kuona kuwa wanaisimu hao walitofautiana katikakuzieleza sauti za lugha licha ya kuwa walieleza kitu kimoja. Kwa hivyo, Chomsky naHalle wakaanzisha nadharia iliyojulikana kama Fonolojia Zalishi ili kujaribu kutatuamatatizo hayo.Tatu, kujifunza nadharia mbali mbali za fonolojia huwasaidia wanaisimu chipukizi kuwamahiri na weledi katika uwanja wa fonolojia. Kwa sababu nadharia zinatoa mwongozounaowaelekeza wanaisimu kujua hatua mbali mbali za maendeleo zilizopitiwa katikauwanja wa fonolojia. Kutokana na kujifunza nadharia mbali mbali mwanaisimu hupatavigezo imara vinavyosaidia kutanua taaluma na maarifa aliyoyapata katika uwanja huuwa fonolojia.Nne, ni kawaida ya binadamu kudadisi kazi za wengine ili kuweka bayana ubora naudhaifu wa uliomo katika kazi hiyo hasa inapokabiliwa na hali tete. Katika hali ya kuzua,kuchuja na kukuza mikakati ya kutafitia , nadharia mpya inahitajika ili kuzilinda hoja 2
  3. 3. zake. Mfano, katika uwanja wa fonolojia, mwanaisimu John Goldsmith ilitafiti kazi yaFonolojia Zalishi iliyoandikwa na Chomsky na Halle na kubaini kuwa yapo matatizokadhaa yanayojitokeza wakati wa kuwakilisha vipambasauti kama vile mkazo, toni,usilabi na unazali kwani vipengele vyote vya kifonolojia viliwakilishwa kwa mstarimlalo. Ili kujaribu kutatua matatizo hayo, Goldsmith akanzisha nadharia mpyailiyojulikana kama Fonolojia ya Vipandesauti Huru. Nadharia yake ilipendekezavipambasauti viwakilishwe kwa mistari mingi.Tano, kujifunza nadharia mbali mbali za fonolojia ni muhimu kwa sababu hutuwezeshakujua historia na maendeleo ya fonolojia katika vipengele mbali mbali. Kwa mfanotunapata kuzijua nadharia za awali na waasisi wake. Matatizo yaliyojitokeza katikanadharia hizo pamoja na kuzijua nadharia za sasa na namna zinavyojaribu kutatuamatatizo yaliyojitokeza katika nadharia za zamani. Mfano, kupitia nadharia za zamanitunamjua mwanaisimu Trubetzkoy ambaye alianzisha nadharia ya fonimu. Wanaisimuwengi wa sasa hawakubaliani na nadharia yake lakini hawawezi kuubeza mchango wakekatika maendeleo ya nadharia za fonolojia na sayansi ya isimu.Kutokana na maelezo hayo, tunaweza kusema kuwa kujifunza nadharia mbali mbali zafonolojia ni muhimu sana kwa wanafunzi wa lugha, wanaisimu na watumiaji wengine walugha. kwa lengo la kubaini ubora na udhaifu wa nadharia ili tuweze kuzitumia nadhariahizo kuchunguza, kuchambua na kuchanganua vipengele mbalimbali vya fonolojia.Mwanaisimu anaejua nadharia mbali mbali za fonolojia huwa mahiri na mjuzi aliyebobeakatika kuvichambua vipengele mbali mbali vya fonolojia.Pamoja na hakuna nadharia inayojitosheleza katika kiunzi chake. Hii ina maana kwambatunazo nadharia mbali mbali zinazohusu taaluma hii ya fonolojia lakini kila nadharia inaubora wake na udhaifu wake. Hivyo wanaisimu waendelee kufanya tafiti ili kuundanadharia mpya. MAREJEOMassamba,D.P.B (2004), Kamusi ya Falsafa ya Lugha na Isimu. Dar es Salaam University Press. 3
  4. 4. Massamba,D.P.B (1996), Phonological Theory, History and Development, Dar es Salaam University Press. 4

×