O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

  • Seja o primeiro a comentar

Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

  1. 1. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike0 0 I Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik L I
  2. 2. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike1 1 PJESA E PARË E LIGJËRATËS NGA EKONOMIA Ekonomia Mikroekonomia Makroekonomia Tipet e sistemeve ekonomike Kërkesa dhe oferta Ekuilibri i tregut Tregu dhe llojet e tregut Kostoja Firmat dhe llojet e tyre Llojet e ndermarrjeve Puna Paraja Inflacioni Deflacioni Buxheti Taksat Prodhimi dhe prodhueshmeria Çmimi GDP Monopoli Aksioni Obligacioni Fillimi i nje biznesi Detyrat Ekonomike Prokura Individuale Prokura e Pwrgjithshme Karteli Koncerni Monopoli Oligopoli Marketingu Promocioni Distribucioni Kerkimi i Tregut Reklama
  3. 3. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike2 2 EKONOMIA Ekonomia mund të përkufizohet si shkencë shoqërore që përshkruan dhe analizon se si njerëzit në një shoqëri bëjnë zgjedhje të tilla për të përdorur burimet e pamjaftushme që të kënaqin sa më shumë nevojat dhe dëshirat e tyre. TIPET E SISTEMEVE EKONOMIKE Sistemet e ndryshme ekonomike dallohen nga njëri tjetri nga mënyra se si ju përgjigjen pyetjeve ''çfarë ,si, kush''. Zakonishte sistemet ekonomike bëjnë pjesë në një nga këto kategori: Ekonomin tradicionale, ekonomin e komanduar, ekonomin e tregut. KATEGORITË EKONOMIKE Kategoritë ekonomike VLERA KAPITALI MBIVLERA PAGA RENTA PRONA MALLI PARAJA Figura 1 (Kategorit ekonomike). Zgjedhja racionale dhe vendimet e konsumatorëve janë objekt studimi i Mikroekonomisë. Ekonomia ndahet në dy pjesë në: MIKROEKONOMIA MAKROEKONOMIA MIKROEKONOMIA  Mikroekonoimia merret me studimin e sjelljes se agjentëve ekonomik si: konsumatorrëve, firmave të biznesit si dhe agjensive qeveritare në masën që veprimtaria e tyre lidhet me alokimin e burimeve dhe funksionimin e sektorëve te veqant te ekonomis.
  4. 4. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike3 3 Agjentëve Ekonomikë Konsumatorëve Agjensive qeveritare Firmave të biznesit Figura 2 (Agjentët ekonomik). MAKROEKONOMIA  Makroekonomia merret me studimin e sjelljes e ekonomis kombetare ne tersi me studimin e Agregatve ekonomik si : Produkti i pwrgjithshem ,punëzenja totale dhe papunsia ,niveli i pergjithshem i qmimeve dhe inflacioni,bilanci i mbrendshem dhe i jashtem makroekonomik etj. Agregatët Ekonomikë Produkti i përgjithshëm Bilanci i brendshëm dhe i jashtëm makroekonomik Niveli i pergjithshëm i çmimeve dhe inflacioni Punezëina totale dhe Papunësia Figura 3 (Agregatët ekonomikë). TREGU  Përkufizon vendin ku takohen dhe bëjnë transaksione shitësi dhe blerësi ku ofrohen produkte për shitje dhe ku ndërrohet pronari i tyre. Llojet e tregut janë:  Tregu i konsumit final dhe  Tregu i konsumit afarsit.
  5. 5. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike4 4 TREGU I KONSUMIT FINAL DHE AFARIST  Tregu i konsumit final përbehet nga blerësit ose individët nëpër shtëpitë e tyre të cilët i konsumojnë produktet e blera vetë ose së bashku me anëtarët tjerë të familjes.  Tregu i konsumit afarsit përbëhet nga individë ose nga bashkësia e njerëzve që blejnë produkte të caktuara për destinime të ndryshme . OFERTA DHE KERKESA  Oferta  Përfaqëson sasinë e një produkti që shitësit janë njëkohësisht të gatshëm dhe në gjendje të ofrojnë për shitje me çmime të ndryshme gjatë një periudhe të caktuar kohore.  Kërkesa  Përfaqëson sasinë e një produkti, që blerësit janë njëkohësisht të gatshëm dhe në gjendje të blejnë me çmime të ndryshme të mundshme gjatë një periudhe kohore të dhënë. Figura 4 (Ekuilibri i tregut). EKUILIBRI I TREGUT  Ekuilibri i tregut paraqet një gjendje të tillë ,në të cilën si blersit ashtu edhe shitësit nuk kanë arsye të ndryshojnë sjelljet e tyre. Meqense veprojnë shumë blerës dhe shumë shitës të pavarur, asnjë blerës apo shitës individual nuk ka mundësi të ndikoj të
  6. 6. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike5 5 qmimi i tregut. Në një situatë të tillë ekuilibri nuk ka as kërkesë të tepërt as ofert te tepërt. Sasia e kërkuar është e barabart me sasin e ofruar Situatës së tillë i përgjigjet një çmim tregu që quhet ekujliber. KOSTOJA  Marrja e vendimit nga ana e një firme për të përcaktuar sasinë e prodhimit apo shërbimit të destinuar për treg, varet nga kostot dhe çmimi i produktit apo shërbimit që ajo prodhon dhe shet. Kostoja klasifikohet në :  Kosto fikse;  Kosto variabile. KOSTOT FIKSE DHE VARIABILE  Kosto fikse- janë ato shpenzime monetare që bënë firma për imputet fikse të prodhimit, të cilat nuk ndryshojnë kur ndryshonë prodhimi i firmës.  Kostoja variabile- janë shpenzimet monetare që bënë firma për imputet e ndryshueshme të prodhimit, të cilat ndryshojnë në qoftëse ndryshonë sasia e prodhimit.  Kombinimi i këtyre dy kostove për të prodhuar një produkt të caktuar si dhe çmimet e këtyre produkteve përbëjn koston totale të produktit të prodhuar. KOSTOJA OPORTUNE  Kostoja oportune matët me diçka, nga e cila ju heqni dorë nga diçka për të marrë diçka tjetër për të cilën keni më shumë nevojë. Individët, Firmat e biznesit dhe Qeveritë janë të lidhura me koston oportune. Shembull: Në qoftëse qeveria vendos të rrisë shpenzimet nga buxheti i shtetit për rregullimin e rrugëve , duke pakësuar shpenzimet e administratës shtetërore, kostoja oportune e rrjetit rrugorë të përmirësuar do të jetë një administratë më pak e kushtueshme.
  7. 7. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike6 6 Figura 5 (Kostoja opurtune) NDËRMARRJA  Ndërmarrja ka qenë dhe mbetet bartëse kryesore dhe e pazëvendesushme në ekonominë e tregut. NDËRMARRJA Prodhuese Shërbyese Tregtare Figura 6 (Ndërmarrja) Ndërmarrja prodhuese – si rezultat te prodhimit të vetë ka produktin material. Dallojmë:  Ndërmarrjen industirale  Ndërmarrjen bujqësore  Ndërmarrjen ndërtimre  Ndërmarrjet e komunikacionit  Ndërmarrjet prodhuese zejtare  Ndërmarrjet pyjore etj.  Ndermarrjet tregetare-merren me kembim ,duke blerë per te shitur mallra ose duke kryer sherbime në qarkullimin e mallrave. Ndërmarrjet tregetare mund te jenë:
  8. 8. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike7 7  Nrermarrjet tregtare me shumic,  Ndermarrjet me pakic si dhe  Ndermarrjet me shumic dhe pakis Ndermarrjet Shherbyese-merret me sherbime te ndryshme te cilat jane:  Hoteliere ,turistike,komunale,propaganduese,reklamuese.  Grupi i veqant i ndermarrjeve sherbyese jane;  Bankat dhe shoqerit e sigurimit si dhe ndermarrjet per shfaqjen e filmave,kryerjen e sherbimeve zyrtare bajnot publike ndermarrjet per rregulllimine qytetit , mirmbajtjene pastertis etj. FIRMAT Firma është një njësi bazë që organizon dhe koordinon faktorët e prodhimit si: a) Punën, Tokën, Kapitalin dhe aftësitë sipërmarrëse, në procesin e prodhimit. b) Firma i kombinon të gjitha këto burime për të prodhuar mallra ose shërbime të ndryshme. LLOJET E FIRMAVE JANË: a) Firmat individuale b) Firmat me Ortak c) Korporatat Figura 6 (Llojet e firmave). FIRMA INDIVIDUALE Përparsit e firmave individuale:  Lehtësia e fillimit dhe zhvillimit të biznesit  Pronari është pronar i vetëvetës  Pronari gëzon të drejtën në fitim  Tatimi i lehtë dhe pa tatime të veçanta. Dobësit e firmave individuale:
  9. 9. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike8 8  Përgjegjësia e pakufizuar  Kufizimi i resurseve financiare  Vështërsitë në menaxhment  Kufizimi i rritjës dhe i jetëgjatësisë. FIRMAT ORTAKRI Perparsit e firmas ortakri:  Resurse më të mëdha financiare  Aftësi më të lartë menaxhuese dhe financiare  Jetë më të gjatë  Tatime më të ulëta nga korporatat. Dobësit e firmave ortakri:  Përgjegjësia e pakufizuar  Jetëgjatësia e kufizuar  Probleme rreth transferimit të pasurisë  Vështërsitë për të ardhur të kapitali më i madh. FIRMAT KORPORATA Përparsit e Korporatave:  Menaxhimi më efikas  Pergjegjësia e kufizuar  Madhësia e korporatave  Lehtësi për transferimin e pasurisë. Dobesit e Korporatave:  Tatimi i dyfisht  Kostoja fillëstare mund të kërkoj shuma të mëdha parash  Jo fleksibiliteti  Konflikti i mundshëm.
  10. 10. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike9 9 PYETJET NGA TESTI PRANUES 1. Aktivitetet ekonomike janë: a) Prodhimi, Konsumi, Shërbimi,Qarkullimi b) Prodhimi, Shpërndarja, Këmbimi, Konsumi(e saktë) c) Prodhimi, Faktorët, Qarkullimi,Tregu 2. Resurset ekonomike janë: a) Të mirat e prodhuara; b) Të mirat nga natyra; (e saktë) c) Të mirat e disponueshme. 3. Zgjedhja racionale dhe vendimiet e konsumatorit janë objekt studimi i: a) Makroekonomisë b) Mikroekonomisë (e saktë) 4. Cilat janë kategoritë ekonomike? Kategoritë ekonomike janë: a) Vlera; b) Mbivlera; c) Kapitali; d) Paga; e) Malli; f) Paraja; g) Prona; h) Renta. 5. Çka është tregu?  Përkufizon vendin ku takohen dhe bëjnë transaksione shitësi dhe blerësi ku ofrohen produkte për shitje. 6. Oferta është: a) Sasia e mallrave dhe e shërbimeve në treg; (e sakt) b) Sasia e mallrave të prodhuara; c) Sasia e të mirave të prodhuara. 7. Korporatat kanë përgjegjësi: a) Të kufizuar; b) Të pa kufizuar. (e sakt) 8. Toka dhe kapitali a hynë në grupin e faktorëve të prodhimit? a) Po (e sakt) b) Jo 9. Firmat mund të kualifikohen si: a) Shtetërore, Shoqërore, Ortake b) Private, Shoqërore,Monopoliste
  11. 11. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike1 1 c) Private, Ortake, Korporata (e sakt) 10.Cilat janë llojet e ndërmarrjeve: a) Prodhuese; b) Tregtare; Konsumuese; c) Shërbyese. DETYRA EKONOMIKE 1. Në qoftëse shuma e dy numrave është 6 ndërsa ndryshimi i tyre është 4, atëherë ata numra janë: a) 5.1(e sakt) b) 3.3 c) 4.2 2. Nëse çmimi pas zbritjes 30% është 35 euro. Sa ishte çmimi para zbritjes? a) 35€ b) 50€ 35:70x100=50 c) 15€ 3. Cilën përqindje të shumës së tyre e përbëjnë numrat: 54600, 36400 a) 60%-40% (e sakt) b) 54%-46% c) 55%-45% 54600+36400=91000 54600:91000x100=60% 36400:91000x100=40 4. Distanca ndërmjet pikave A(3,4) dhe B(7,4) a) 2 b) 3 c) 4 (e sakt) 3+4=7 7+4=11 11-7=4 5. 15% rabat e 5400 euro është: a) 54 b) 810 (e sakt) 5400x15:100=810 c) 5400
  12. 12. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike1 1 Pjesa e dytë E LIGJERATES NGA EKONOMIA Puna Paraja Inflacioni Deflacioni Buxheti Taksat Prodhimi dhe prodhueshmeria Çmimi GDP Monopoli Aksioni Obligacioni Fillimi i nje biznesi Detyrat Ekonomike
  13. 13. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike2 2 PUNA MJETET E PUNËS  Mjete të punës janë të gjitha ato vegla, pajisje, instrumente, etj., me anë të të cilave njeriu shërbehet në procesin e prodhimit dhe duke vepruar në objektin e punës. PARAJA  Paraja është mjet pagese ose mjet këmbimi. Me fjalë të tjera,paraja është çfarëdo lloj gjëje që pranohet përgjithësisht në këmbim. Qëndrueshmërinë Njohshmërinë Ndarshmërinë dhe Njëllojshmërinë Jetëgjatësinë Lehtësinë në përdorim Figura 7 (Paraja funksionale). FUNKSIONET E PARASE Paraja si mjet kursim Paraja si mjet shkëmbimi Paraja si masë vlere Paraja si mjet pagese
  14. 14. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike3 3 Ç’është çmimi?  Çmimi paraqet sasinë e parasë që jepet për blerjen e një produkti, çmimi i mallrave përcaktohet sipas vlerës përdoruese të mallit. INFLACIONI  Norma e inflacionit shprehë ritmin e rritjes, në përqindje të nivelit të çmimeve gjatë një periudhe të dhënë. HIPERINFLACIONI  Hiperinflacioni është rritja e vazhdueshme e çmimeve që arrinë normën e rritjes enorme deri 1000% në vit. DEFLACINI  Deflacioni është dukuri e kundërt me inflacionit që paraqet zvogëlimin e sasisë së kartmonedhave dhe të zëvendësuesve të tjerë të parasë në treg.
  15. 15. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike4 4 Bllokimi i fondeve monetare Rritja e tatimit Rritja e normës së kamatës Rritja e fondit të mallrave Zvogëlimi i kredisë Zvogëlimi i kartmonedhave Figura 9 (Shkaqet e deflacionit). Çka është buxheti?  Buxheti është një plan financiar, që përmbledh të ardhurat dhe shpenzimet për një periudhë kohore. Çka është buxhet i balancuar?  Buxheti i balancuar është kur një buxhet ka shpenzime të barabarta më të ardhurat. DEFICITI DHE SUFICITI Kur buxheti ka deficit?  Kur shpenzimet janë më të mëdha se sa të ardhurat buxheti ka deficit Kur buxheti ka suficit?  Buxheti ka suficit kur të ardhurat i tejkalojnë shpenzimet, kjo në ekonomi quhet suficit. Çka janë taksat?  Taksat janë të hyrat (të ardhurat) monetare në dobi të veprimtarisë së shtetit. Pse qeveritë mbledhin taksat?  Qëllimi kryesor i taksave është të paguhen shpenzimet që i bënë qeveria për të luajtur rolin e saj dhe për të përmbushur përgjegjësitë kombëtare, si për sigurimin dhe mbrojtjen kombëtare, për ndërtimin e rrugëve të automjeteve, për t’u dhënë ndihmë të varfërve. Taksat  Taksat kanë edhe funksione të tjera, ndonjëherë taksat vendosen për të mbrojtur degë të caktuara të ekonomisë, gjithashtu mund të pengojnë veprimtaritë që qeveria i quan të domosdoshme,
  16. 16. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike5 5 P.sh.: Taksat mbi cigaret dhe pijet alkoolike të quajtura “ taksa të mëkateve “ janë të vendosura jo vetëm për të mbledhur para por edhe për t’i nxitur njerëzit të mos pinë duhan apo pije alkoolike . MONOPOLI  Përfaqëson një firëm të vetme e cila prodhon dhe shet gjithë produktin e një dege. Karakteristikat thelbësore të monopolit janë: Mungesa e zëvendësuesve të afërt Aftësia për të ndikuar mbi çmimin Ekzistenca e pengesave të hyrjes në degë Figura 10 (Monopoli). GDP (Produkti i brendshëm bruto)?  Përfaqëson vlerën e gjithë të mirave e shërbimeve përfundimtare të prodhuara në ekonomi në një periudhë të dhënë kohore. GDP ndahet në?  GDP nominal dhe GDP real-  GDP nominal- Matë vlerën e produktit total të ekonomisë me çmimet mbizotëruese të periudhës në të cilën prodhohet produkti.  GDP real-matë produktin total të prodhuar në çdo periudhë me çmimet e një viti bazë. FILLIMI I NJË BIZNESI  Njerëzit që deshirojnë të fillojnë një biznes, paraprakisht mund t’u drejtohen organeve të specializuara të cilat ofrojn literaturë dhe shërbime konsultimesh.  E rëndesishme është që para se të fillohet biznesi duhet të kemi të gjitha informacionet e domosdoshme. ARSYET E NJERËZVE PER TË FILLUAR BIZNESIN Ka arsye të ndryshme që njerëzit duan të kenë një biznes të tyrin, siq janë :  Panvarsija vetijake  Mundësija e pa kufizuar e fitimit dhe  Rasti për të punuar me qka ata duan.
  17. 17. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike6 6 FINANCIMIMI I NJË BIZNESI  Shumë njerëz futen në biznes për të bërë para, për të nxjerrë fitime. por ka edhe një të vertetë në thënjet e vjetra DUHEN PARA PER TE NXJERRE PARA. Disa biznese mundë të nisen me pakë para, por në shumicën e rasteve ,sipermarrsi ka nevoj për shumë para. . FONDET E FINANCIMIT Fondet e brendshem Fondet e jashtme Figura 11 (Financimi i një biznesi). FONDET E BRENDSHME Në shpenzimet që i bën firma për të prodhuar një të mirë ose shërbim përfshihen.  Shpenzimet për lëndet e para dhe materjalet ndihmëse, pagat e punonjësve, vlera e amortizimit të makinave, paisjeve dhe ndertesave shpenzimet e transportit të marketingut etj.  Me shitjen e mallit ato para të shpenzuara rikthehen në firm prandaj ato janë fonde të mbrëndshme. FONDET E JASHTME  Edhe bizneset e suksesëshme kanë nevoj për perdorimin e fondeve të jashtme kur janë në fillim ose në ekspansion.  Ka raste kur firmes i duhen ma shumë para sepse nga njëherë shitja ndryshon nga stina, muaji ose java tjetër. AKSIONI  Është një letër me vlerë, një titull pronsije, që verteton se një person ka investuar në firmë. Çka quajm Divident?
  18. 18. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike7 7  Të ardhurat që sigurohen nga aksionet quhen Divindend. OBLIGACIONI  Obligacionet emetohen me një shumë të caktuar, me një afat të caktuar pagese dhe me një % interesi të caktuar. PRODHIMI DHE PRODHUSHMERIA  Standardi i jetesës së një vendi matet me sasin e të mirave dhe shërbimeve që ka dhe mund të prodhojë vendi për qytetaret e vetë.  Për të llogaritur një standard jetese pjestohet produkti I përgjithshem kombetar me numrin e popullsisë. PRODHUESHMËRIA  Për të llogaritur prodhushmërin ekonomistët llogariti(autputin)prodhimin(sasinë e të mirave dhe shërbimeve të prodhuara)për qdo njësi të imputit të përdorur për prodhimin e këtij produkti(autputi). PRODHUESHMËRIA Prodhueshmërija e një vendi varet nga:  Cilsija e forcave të punës  Sasia dhe cilësia e makinerive dhe paisjeve të tjera kapitale  Efektiviteti i perdorimit të burimeve  Kushtet e biznesit Shkaqet e rënjes së prodhueshmëris jane Kostoja e lartë e energjisë Ndryshimet në forcen e punës Pakësimi i investimit në kapitalin publik Rritja në industrit e shërbimitPakësimi i kërkimeve për zhvillim Figura 12 (Shkaqet e rënjes së prodhueshmëris).
  19. 19. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike8 8 PYETJET NGA TESTI PRANUES 1.Cilat janë funksionet e parasë? a) Paraja si mas e vlerës b) Paraja si mjet shkembimi c) Paraja si mjet kursimi d) Paraja si mjet pagese 2. Ç’është qmimi?  Çmimi paraqet sasinë e parasë që jepet për blerjen e një produkti. 3. Çmimi i mallrave përcaktohet sipas vlerës përdoruese të mallit? a) PO (e sakt) b) JO 4. Rritja e vazhdueshme e qmimeve në ekonomi quhet?  Inflacion 5. Kur shpenzimet janë më të mëdha se sa të ardhurat buxheti ateherë ka?  Deficit 6. Cilat janë llojet e taksave të mëkateve: a) Taksat mbi cigaren b) Taksat mbi pijet alkolike 7. Monopoli përfaqëson:  Dy e më shum firma në një vend  Një firëm (e sakt)  Tri e më shum firma 8. Të ardhurat që sigurohen nga aksionet quhen?  Divindend. DETYRA EKONOMIKE 1.Sa interes sjellin 3500 euro me 4% interes vjetor për 5 vite? a) 850 b) 830 c) 700 (e sakt) i=KxP:100x n 2. Për sa kohë kapitali prej 35800 euro me interes të thjesht vjetor prej 5% do të sjellë 5370 euro?
  20. 20. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike9 9 a) 5 vite b) 2 vite c) 3 vite (e sakt) n=100 x i: KxP 3. 20% i 5500 është? a) 9500 b) 1050 c) 1100 (e sakt) 4. Në qoftëse kapitali prej 1200euro deponohet në bankë e cila llogarit interes të përbër vjetor prej 6%, Sa do të jetë vlera e kapitalit pas 7 vitesh? 1650.4 1804.8 (e sakt) Kn=K (1+P:100)n 1710.2 5. Tre puntorë një punë e kryjenjë për 15 dite, Për sa dit do te kryejnë 5 puntore atë punë? 8 ditë 9 ditë (e sakt) 6 ditë 1. Nevojat njerzore janë :  Të kufizuara  Të pakufizuara (e sakt) 2. Sherbimet publike është mirë të udhheqen nga qeveria?  Po (e sakt)  Jo 3. Kur shpenzimet janë më të medha se të ardhurat kemi  Deficit (e sakt)  Suficit 4. Sasia e mallrave që konsumatorët janë te gatshem dhe të aft ti blejnë paraqet  Kerkesen (e sakt)  Oferte 5. Korporatat kanë përgjegjesi:  Të kufizuar (e sakt)  Te pakufizuar 6. Raportit në mes qmimit dhe sasisë te oferta është  I drjet (e sakt)  I zhdrejt  Nuk kan raport
  21. 21. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike10 10 7. Çka quajm ekonomi e komanduar?  Ekonomia në të cilën fabrikat , ndermarrjet, janë në pronsi të shtetit quhet Ekonomi e Komanduar 8. Cilat jan faktorët e prodhimit material janë  Puna  Mjetet e punës  Objekti i punës 9. Çka quajmë punë dhe si ndahet ajo?  Punë quajmë atë veprim të njeriut që ka si rezultat një të mirë materiale që kryen një funksion të dobishëm shoqëror. Puna ndahet në:  Punë prodhuese  Jo prodhuese 10. Çka quajmë mjetet e punes?  Mjetet quajm të gjitha ato vegla, paisje, insstromente etj. Me an të të cilave njeriu shërbehet në procesin e prodhimit duke vepruar mbi objektin e punës. 11. Çka quajm objekt punës?  Objekt punes quaajm atë material të natyres mbi të cilen vepron njeriu me mjetet e punes me qëllim që t’ia përshatat nevojave të veta. 12. Çka quajmë forc prodhuese?  Njerëzit më përvojat shumëvjeqare me vetit e tyre punuese dhe se bashku memjetet e punes i quajm forc prodhuese. 13. Forma dominuese e tregut në kapitalizmin liberal është: a) Monopoli i pastër b) Firma dominuese c) Konkurenca e plotë (e sakt) 14. Banka qendrore ka të drejtë e emitimit të paras: a) Po (e sakt) b) Jo 15. Mungesa e informimit a muns të konsiderohet si shkak i konfliktetve shoqërore: a) po (e sakt) b) jo
  22. 22. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike11 11 16. Ekzistenca e njeriut detërminohet nga: a) konsumi b) prodhimi (e sakt) c) shpërndarja 17. Ndërmarësia a hynë në gru[in e faktorëve të prodhimin? a) Po (e sakt) b) Jo 18. Çmimi i mallrave përcaktohet sipas: a) vleres prodhuese të vet mallit b) vlerës së tregut (e sakt) c) vlerës së këmbimit 19. Intërvenimi i shtetit në ekonomi fillon:  në fazen e kapitalizmit liberal  pas krizës së madhe ekonomike të viteve 1929-1933 (e sakt)  në kapitalizmin bashkohor 20. Me nocionin inflacion a nënkuptojmë rritjen e vazhdueshem te cmimit? a) jo b) po (e sakt) 21. Kategoria kryesore analitike e pagës në kapitalizmin bashkohor është:  paga nominale  paga reale (e sakt)  paga relative 22. Riprodhimi shoqëror i zgjërurar mbeshtetët në: a) fondet e konsumit përsonal b) fondet e akumulimit (e sakt) c) fondet konsumit të përbashkët 23. Vetit kryesore të mallit janë: a) vlera pordoruese dhe vlera e mallit (e sakt) b) vlera qarkulluese dhe cmimi i mallit c) vlera e mallit dhe cmimi i mallit 24. Format kryesore të firmes në kapitalizëm bashkohor janë: a) korporatat multinacionale b) firma individuale
  23. 23. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike12 12 c) firma me ortak 25. Vlera e mallit krijohet në: a) sferen e qarkullimit b) sferen e prodhimi (e sakt) c) sferen e këmbimit 26. Foprma më e paorganizuar e tregut ttë fuqis puntore është: a) tregu i nënshtruar primar i fuqis puntore b) tregu i pavarur i fuqis puntore (e sakt) c) tregu sekondar i fuqisë puntore 27.Çka është kapitali aksionar?  Bashkimi I një numri të madh kapitalesh të vogla në një numër të vogël kapitalesh të mëdha e quajm shoqëri aksionare. 27. Si ndahen aksionet? Aksionet ndahën në:  Aksionet e rendomta  Aksionet prioritare 28. Ç’është dividenta?  Dividenta si fitim nga prona mbi kapitalin aksionar është pjesë e fitimit që krijohet në ndërmarje ku edhe është edhe avansuar ai capital. 29. Ç’është Renta?  Fitimi apo mbivlera që e përvetëson (e merr) pronari i tokës vetëm se ka monopol mbi pronen e tokës. (Pra vetëm pse toka është e tij- më thjeeshtë d.m.th. qeraja e tokës.) 30. Cilat janë llojet e rentës? Llojet e rentës janë:  Renta në punë  Renta natyrore  Renta në para 31. Cilat janë format e bashkimit monopolist? Format e bashkimit monopolist janë: a) Kartelet b) Sindikata kapitaliste c) Trustet
  24. 24. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike13 13 d) Koncernet e) Korportat 32. Cilat janë llojet e riprodhimit shoqëror? Llojet e riprodhimit shoqëror janë: a) Riprodhimi shoqëror i thjeshtë b) Riprodhimi shoqëror i zgjërurar c) Riprodhimi shoqëror i zvogëluar 33. Ç’ëahtë produkti i domosdoshëm?  Masa e të mirave materiale që nevoitet për plotësimin e nevojave normale të një prodhuesi të drejtpërdrejtë e quajm product të domosdoshëm. 34. Ç’ëahtë puna e domosdoshme?  Sasia e punës së harghuar për prodhimin e produktit të domosdoshëm quhet punë e domosdoshëm. 35. Ç’është koha e punës së domosdoshme?  Me qenëse sasia e punës së domosdoshme e hargjuar për prodhimin e produktit të domosdoshëm matet me gjatësin e kohës së kësaj pune atëherë këtë e quajmë kohë e domosdoshme. 36. Ç’ëahtë mbiprodukti?  Prodhimi i tepricës së të mirave materiale e quahjmë mbiprodukt. 37. Ç’është mbipuna?  Puna e hargjuar gjatë mbikohës së punës për prodhimin e mbiproduktit e quajmë mbipunë. 38. Ç’është mbikoha e punës?  Koha e punës gjatë së cilës prodhohet mbiprodukti quhet mbikohë e punës. 39. Cilat janë kategoritë e pagës? Kategoritë e pagës janë: a) Paga nominale b) Paga reale c) Paga relative 40. Cilat janë participimet e punëtorit? Participimet e punëtorit janë:
  25. 25. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike14 14 a) Participimi financiar I punëtorit në ndërmarrje, b) Participimi I punëtorëve në udhëheqje me ndermarrjen 41. Çka quajmë rrethëgjirim I kapitalit?  Levizja e vazhdueshme e kapitalit nëpër sferen e prodhimit dhe të qarkullimit, sidhe favat tjera përbërëse ku edhe fiton forma të veta gjegjëse e quajmë proces ciklik apo rrethgjirim të kapitalit. 42. Ç’është kapitali themelorë?  Pjesa e kapitalit prodhues që është avansuar në mjetet e punës dhe në ndertesa që hyjnë tërësisht në procesin e prodhimit quhet capital themelorë. 43. Ç’është kapitali qarkullues?  Pjesa e kapitalit prodhues që është avansuar në blerjen e lëndëve të para mjeteve djegëse , karburante etj quhet capital qarkullues. 44. Ç’është amortizimi?  Konsumimi, vjetërsimi, hargjimi i elementeve të kapitalit themelorë e quajmë amortizim. 45. Cilat janë metodat e prodhimit të mbivlerës? Metodat e prodhimit të mbivlerës janë:  Prodhimi i mbivlerës absolute,  Prodhimi i mbivlerës relative,  Prodhimi i supermbivlerës. 46. Çka quajmë mbivlerë absolute?  Mbivlera që fitohet me rritjen e shkallës së konsumit të fuqisë punëtore përtej kohës së domosdoshme të punës e quajmë mbivlerë absolute. 47. Çka quajmë mbivlerë relative?  Mbivlerë relative e quajmë atë mbivlerë që prodhihet jo me zgjatjen e ditës së punës e as me rritjen e intenzitetit të punës së punëtorit por me shkurtimine kohës së domosdoshme të punës për riprodhimin e kundërvlerës së fuqisë punëtore. 48. Ç’ëahtë supermbivlera?  Realizimi I një mbivlere ekstra e quajmë supermbivlerë.
  26. 26. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike15 15 49. Ç’është akumulimi?  Me fjalën akumulim të kapitalit kuptjomë ndarjen e një pjese të mbivlerës në fondin e akumulimit dhe avanzimin e saj të vazhdueshëm në procesin e vetërritjës së tijë. 50. Çka është riprodhimi i thjeshtë i kapitalit individual?  Procesi i prodhimit të panderprerë në ndërmarrje kapitaliste ku prej një cikli në tjëtrin masa e produkteve te prodhuara përtrihen në nive të njëjtë, përkatësisht të pa ndryshueshëm.
  27. 27. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike16 16 Lëndet për provim pranues të Fakultetit Ekonomik MATEMATIKË  Ekuacionet lineare,me vlerë apsolute, kuadriatike,iracionale,  Ekuacionet e drjetzës,rrethit, Elipses  Sistemet e ekuacioneve lineare me 2 të panjohura  Veprime me formula trigonometrike  Logaritmet  Limitet  Gjeometri  Funksionet EKUACIONET LINEARE  Zgjidhja e ekuacionit linear a) 1 b) 2 c) 3(e sakt) Zgjidhja EKUACIONET ME VLERE APSOLUTE  Të zgjidhet ekuacioni me vlerë absolute a) -1/2 (e sakt) b) 0 C) -1 Zgjidhja 2 63 2 xx  3252  xx
  28. 28. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike17 17 EKUACIONET KUADRIATIKE Zgjidhja e ekuacionit kuadriatik a) 0 b) 2(e sakt) c) 1 Zgjidhja EKUACIONET IRACIONALE  Zgjidhja e ekuacionit iracional a) -5 b) 0 C) 5 (e sakt) Zgjidhja EKUACIONET E DREJTEZES  Ekuacioni i drejtzës I cili kalon nepër pikat A(5,-1) dhe B(3,0) është : a) X+2y= 3(e sakt) b) 3x+2y= 1 c) X+2y= 1 Zgjidhja 0442  xx xx  91 2
  29. 29. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike18 18 KUACIONET E RRETHIT  Ekuacioni i rrethit me qendër në O(00) dhe rreze r=5 është: a) b) (e sakt) c) Zgjidhja EKUACIONET E ELIPSIT  Elipsa kalon nëpër pikat: a) (2,2),(0,3) b) (0,1),(0,5) c) (0,1),(4,0) (e sakt) Zgjidhja SISTEMET E EKUACIONEVE LINEARE ME 2 TE PANJOHURA  Zgjidhja e sistemit X-2y=-1 2x+y=3 është: a) (1,1) (e sakt) b) (2,3) c) (2,-1) Zgjidhja     053 25 02 22 22 22    yX yX yxX 1 16 2 2  y X
  30. 30. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike19 19 VEPRIME ME FORMULA TRIGONOMETRIKE  Nësë cosά=3/5 , sa është sinά: a) ½ b) 3/2 c) 4/5 (e sakt) Zgjidhja LOGARITMET  Zgjidhja e ekuacionit logaritmik log2 (x-1)+log2(x-5)= log2 5 është: a) 2,-1 b) 1,3 c) 0,6( e sakt) Zgjidhja LIMITET Zgjedhja e limitit a) 3/2(e sakt) b) ½ c) 0 Zgjidhja 72 43lim    n n n
  31. 31. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike20 20 GJEOMETRI Nësë në një trekëndësh baza është a=1.5cm dhe lartësia h=4cm, sa është syprina: a) b) (e sakt) c) Zgjidhja FUNKSIONET Nësë f(x)= -5x+6, sa është f*(0) Zgjidhja Ligjëruesit: Asim Xhoxhaj- (JURIST I DIPLOMUAR) Sadat Bajrami- (EKONOMIST I DIPLOMUAR) Lulzim Beqiri- (EKONOMIST I DIPLOMUAR) Bekim Bajrami - (ing. i elektronikës) 2 2 2 10 3 25 cm cm cm 2 3x

×