O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Patoloji mikroskopi pratiği

2.594 visualizações

Publicada em

  • Seja o primeiro a comentar

Patoloji mikroskopi pratiği

  1. 1. MİKROSKOPİ KURSUNDA ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ Mikroskopun hazırlanması 1- Temizleme: Oküler, objektifler, mikroskop tablası ve aynasından herhangi biri kirli olduğunda net görme olanağı kalmaz. 2- Diafram açık olmalıdır. Preparatların incelenmesi Kirli ise lam ve lamel temizlenmelidir. Preparat önce makroskopik olarak incelenir, sonra mikroskopik incelemeye geçilir. Mikroskopta önce küçük büyütmeler , sonra büyük büyütmeler kullanılır. Bu sıraya her zaman kesinlikle uyulmalıdır. 1. Makroskopi (Çıplak gözle inceleme ): Çok önemlidir. Bazı preparatlar makroskopik olarak tanınır. Makroskopik olarak iki nokta incelenir. A. Lamın üzerindeki parçanın biçimi, B. Lamın üzerindeki parçanın boyanışı. A. Parçanın biçimi 1. Dikdörtgen : Hiçbir dokunun ve organın kesiti dikdörtgen biçiminde değildir. Kesiti bir lama sığmayacak büyüklükteki bir organ ( karaciğer, beyin, dalak gibi ) ya da oluşum ( tümör gibi ) , bıçakla uygun büyüklükte ve dikdörtgen biçiminde kesilir. Yani dikdörtgen biçiminde bir parça görüldüğünde, bunun daha büyük bir organ ya da kitleden kesilerek alındığı anlaşılır. 2. Yuvarlak : İki olasılık vardır. a) İç içe tabakalı : Ortasında lümen bulunan, çapı küçük silindirik bir organın kesitidir. Örnek : Apendis, tuba uterina, üreter, damar, spermatik kordon... b) İçi dolu tabakasız : Küre biçiminde çapı küçük bir organ ya da oluşum kesitidir. Örnek : Lenf düğümü, küçük bir tümör kitlesi. 3. Uzunca ve tabakalı : Geniş lumenli bir organın çeperinden alınmıştır. Örnek : Mide, barsak, mesane. 4. Düzensiz küçük parçalar : İki olasılık vardır. a) Küretle kemik kaviteleri, açık yara ya da endometriumdan kazınarak kopartılan parçacıklardır (küretaj). b) Gevrek kıvamlı bir kitleden dikdörtgen biçiminde parça alınmak istenmiş fakat parça ufalanmıştır. 5) Düzensiz parça : Bunlar genellikle bir lezyonun içinden ya da üzerinden biopsi için koparılan bir ya da birkaç parçadır.
  2. 2. B - P a r ç a n ı n b o y a n ı ş ı : Ayrıca belirtilmemişse, kurslardaki preparatlar Hematoxylin ve Eosin’le boyanmıştır. Hematoxylin çekirdekleri mora boyar, Eosin sitoplazmayı kırmızı- pembeye boyar. Bu boyalarla doku maddelerinin bazıları mora, bazıları pembe- kırmızıya boyanır. Eğer bu ikisinden başka renk varsa, o parçada pigment bulunduğu anlaşılır. Mikroskopik olarak farklı boyanan yerlerin biçimleri ve birbirleriyle ilişkisi dikkatle incelenir. II – M i k r o s k o p i : Lam mikroskop tablasına konulur. Lamel üstte olmalıdır. Lamelin üstte olup olmadığı parmakla kontrol edilir. Lamel altta ise, küçük büyütmelerde farkedilmez; Lamele göre lam daha kalın olduğundan, büyük büyütmede objektif parçaya yeterince yaklaşamaz ve biraz zorlanırsa lam kırılır. Yan taraftan bakarak parçanın objektifin tam altına gelmesi sağlanır. Mikroskopun okülerinden bakılır. Parça net görülünceye dek sağ elin baş ve işaret parmakları ile büyük mikrometrik vida çevrilerek objektif aşağı yukarı hareket ettirilir. Sol elin baş ve işaret parmaklarıyla lam iki kenarından tutulur ve yerinden kaldırılmadan tabla üzerinde gezdirilir. Net görüşü sağlamak için sağ elin parmakları sürekli olarak mikrovidayı ileri geri hareket ettirir. Preparat sırasıyla lup objektifi, küçük objektif ( x 10 ) ve büyük objektif ile ( x 40 ) incelenir. Mikroskoptaki lup objektifi, makroskopik incelemede gördüklerimizi biraz büyütür, dikkatle bakılırsa, genellikle organ ve dokular tanınır. Patolojik değişikliklerin, yaygın ya da yerel olduğu anlaşılır. Bazı lezyonların tanısı için bu büyütme derecesi bile yeterlidir. Küçük büyütmede, lam tabla üzerinde gezdirilerek parçanın her yerine tekrar bakılır. Parçanın kenarları ayrıca boydan boya kontrol edilir (kapsül ve örtü gibi bir yapı varsa, özellikle görülmüş olur). Bilinen organ ve dokulara benzer yapılar aranır, böyle yapılar yoksa, parçanın nereden alındığı anlaşılmaz. Mikroskopik tanıların büyük çoğunluğu küçük büyütme ile konur. Eğer küçük büyütmede yeterli değerlendirme yapılmamışsa, büyük büyütmede tanı konulması çok güçtür. Bu bakımdan parçaya küçük büyütme ile uzun süre bakılmalıdır. Küçük büyütme ile özellikle iyice seçilemeyen bazı hücrelerin ve maddelerin büyük büyütme ile incelenmesi gerekir. Bunun için incelenecek alan küçük büyütme ile aranır, bulunur ve büyük büyütmeye geçilir (büyük büyütme ile aranmaz, çünkü bulunması rastlantıya kalır). Böyle bir alan incelendikten sonra yeniden küçük objektif çevrilir ; başka bir alan bulunduktan sonra büyük büyütme ile incelenir.
  3. 3. 1. Tanı : Ülserli iltihap Mikroskopi: Yüzeyi eksüda ve debris örtmektedir. Bunun altında iltihap hücresi infiltrasyonu içeren bağ dokusu vardır. 2 – T a n ı : G r a n u l a s y o n d o k u s u Mikroskopi : Fibrin ağları ve çok sayıda küçük damar kesitleri arasında bol polimorf, plazma hücreleri, lenfositler, fibrosit ve fibroblastlar görülmektedir.
  4. 4. 3– T a n ı : Adenit Tüberküloz (Lenf düğümü tüberkülozu) Mikroskopi : Kenarlardaki mor alanlarda lenf düğümünün normal yapısı görülmektedir. Epiteloid histiyositler pembe renkli odaklar yapmaktadır. Bu odaklara granülom denir. Tüberkülozda granülomlar tüberkül adını alır.Tüberküllerden bazılarının ortaları nekrozlaşmıştır (kazeifikasyon nekrozu).Bazı alanlarda Langhans dev hücreleri’ne rastlanmaktadır. 4 – T a n ı : Yabancı cisim granulasyon dokusu Mikroskopi : İncelenen kesitlerde, erimiş olan kolesterin kristallerinin bıraktığı fusiform boşluklar ve bunların çevresinde çok çekirdekli yabancı cisim dev hücreleri vardır. Ayrıca lenfositler, plazma hücreleri ve nötrofil polimorflar görülmektedir. .
  5. 5. 5 - Tanı : Dev hücreli epulis (Periferik dev hücreli reperatif granülom) Mikroskopi : Parçanın üzerini çok katlı yassı epitel örtmektedir. Epitelin altındaki alanlarda iki tip hücreden yapılı geniş odaklar vardır. Bunlar : a) Çok çekirdekli büyük hücreler yani osteoklastik dev hücreler b) Tek çekirdekli genç mezenkim hücreleri . Damarlar boldur.Yeni kemik yapımı ve hemosiderin pigmenti bulunabilir. 6 – Tanı : Hemangiom Mikroskopi: Bağ dokusu içinde endotelle döşeli, genişlemiş, çok sayıda damar lumenleri izlenmektedir. Lümenlerin için eritrositlerle doludur.
  6. 6. 7. Tanı : Oral fibröz hiperplazi Mikroskopi : Yüzeyi hiperkeratotik çok katlı yassı epitelyum örtmektedir. Bunun altında kollagen Liften zengin fibrosit ve fibroblastlardan oluşan aktif bağ dokusu vardır. 8 – Tanı : Kemiğin fibröz displazisi Mikroskopi : Oval çekirdekli genç mezenkim hücrelerinden oluşan hücreden zengin bağ dokusu içinde değişik biçimlerde yeni kemik yapımı alanları görülmektedir. Bu kemik lamellerinin çevresinde çok sayıda osteoblast, daha az sayıda osteoklastlar izlenmektedir.
  7. 7. 9- Tanı : Osteosarkom Mikroskopi : Oval ya da poligonal biçimli hücrelerden oluşan tümör dokusu görülmektedir. Tümör dokusu içinde pembe homojen bant biçiminde osteoid madde vardır. Tümör hücreleri ( atipik osteoblastlar ) bu maddenin çevresinde dizilmektedir. Yer yer arada kalmış kemik lamelleri ve kan damarları görülmektedir. 10- Tanı : Kondrosarkom Mikroskopi : Homojen bazofil ara madde içinde kapsüllü hücrelerden oluşan, lobüllü yapıda tümör görülmektedir. Tümör atipik kondrosit ve kondroblastlardan oluşmaktadır. Arada çift çekirdekli hücrelere rastlanmaktadır. Ara madde yer yer miksomatöz yapıdadır.
  8. 8. 11 – Tanı : Hiperkeratoz Mikroskopi : Yüzeyi örten çok katlı yassı epitelin akantotik olduğu ve kalın bir granüloza tabakası içerdiği görülmektedir. Epitelin yüzeyinde kalın lameller yapıda keratin tabakası saptanmaktadır. 12- Tanı : Papillom Mikroskopi : Parçanın üzerini örten çok katlı yassı epitelde akantoz ve papillomatoz vardır ( Akantoz: Çok katlı yassı epitelde, spinal tabaka hücrelerinin sayıca artmasına bağlı olarak oluşan kalınlaşma ), ( Papillomatoz: Kalınlaşan çok katlı yassı epitelde yüzeyden dışa ve derine doğru parmak gibi çıkıntılar). Epitelin yüzeyden dışa doğru papillalar yaptığı görülmektedir.
  9. 9. 13- Tanı : Epidermoid karsinom ( Grad I ) . Mikroskopi : Çok katlı yassı epitelin spinal tabaka hücrelerine benzeyen atipik tümör hücrelerinin yaptıkları düzensiz kitleler ve çevrelerinde bir dizi bazal hücre görülmektedir. Kitlelerin çoğunun ortalarında, soğan kesitini andıran biçimde konsantrik keratin lamelleri vardır. 14- Tanı : Habis Melanom ( Melanoblastom ) . Mikroskopi : Değişik, büyüklük biçim ve boyanıştaki atipik melanositlerin yaptıkları tümör görülmektedir. Tümör hücrelerinin bazıları fusiform, bir kısmı poligonaldir. Birçoklarının sitoplazmalarında kahverenkli melanin pigmenti vardır.
  10. 10. 15- Tanı : Adenokarsinom Mikroskopi : Atipik bez epiteli hücrelerinin yaptıkları düzensiz halkalar Ve kordonlar görülmektedir. 16- Tanı : Lenf düğümünde adenokarsinom metastazı Mikroskopi : Lenf düğümünün doğal yapısı geniş bir alanda ortadan kalkmıştır. Burada atipik salgı epiteli hücrelerinin yaptığı düzensiz halka, kordon ve kitleler vardır.
  11. 11. 17. Tanı : Kronik sialadenit ( Sjögren sendromu Mikroskopi: Tükürük bezi asinüs, duktus ve lubulusleri arasında odaklar oluşturan lenfosit infiltrasyonu görülmektedir. Asiner ve lobuler yapılar azalmış, yerlerini fibröz bağ dokusu almıştır 18- Tanı : Tükürük bezi mikst tümörü ( Pleomorfik Adenom) Mikroskopi : Tümörde üç çeşit yapı görülür. a) Adenom : Epitel hücrelerinden yapılı küçük ve orta büyüklükte lümenler ve kordonlar vardır. b) Miksom : Genellikle mor, bazen pembe renkli lifsel bir madde içinde az sayıda hücre bulunur. Bu hücreler serpilmiş durumdadırlar ve sitoplazmik uzantıları vardır. c) Kondrom : Pembe ya da mor renkli homojen bir madde içinde az sayıda hücreler bulunur. Bu hücrelerin yuvarlakça kapsülleri vardır. Tümör bir adenomdur, miksom ve kondrom alanları, tümörün bozuk salgısı sonucu ortaya çıkan değişik görünümlerdir. Gerçek miksom ve kondrom değildir.
  12. 12. 19- Tanı : Silindirom ( Adenoid Kistik Karsinom ) Mikroskopi : Bazal hücrelere benzer atipik bez epiteli hücreleri koyu mor çekirdekli yuvarlakça hücrelerin yaptıkları değişik büyüklükte kitleler görülmektedir. Kitlelerin büyüklüğüne göre, bunların içinde değişik sayıda yuvarlak lumenler bulunmaktadır. Bu lumenlerin çoğunda bazofil ya da eozinofil bir madde vardır. Tümör kitleleri arasında hiyalinleşmiş bağ dokusu septumları görülmektedir. 20 – Tanı : Mukoepidermoid karsinom Mikroskopi : Salgı yapan, saydam sitoplazmalı epitelyum hücreleri, koyu eozinofil sitoplazmalı epidermoid (skuamöz) hücreler ve bu iki tip hücrenin arasında geçiş hücresi olan, dar, eozinofil sitoplazmalı intermediet hücrelerden oluşan malign tükürük bezi tümörü görülmektedir. Tümör yer yer kistik yapı göstermektedir. Kistik yapılal ve salgı yapan hücreler fazla ise tümör iyi diferansiye, salgı hücreleri az, epidermoid hücreler fazla ise tümör az diferansiye olarak tanımlanır. Tümör kitlelerinin çevresinde kollagen liflerden zengin bağ dokusu yer alır.
  13. 13. 21- Tanı: Radiküler kist: Mikroskopi: Fibroblast, fibrosit ve kollagen liflerden oluşan çeper biçimindeki bağ dokusunu keratinize olmayan çok katlı yassı epitel döşer. Epitel çeşitli kalınlıktadır. Epitel fibröz bağ dokusuna doğru birbirleriyle anastomozlar yapan parmaksı çıkıntılar oluşturur. Bağ dokusunda odaksal ya da yaygın, lenfosit, plazmosit, histiyosit infiltrasyonu vardır. 22- Tanı: Parakeratotik tipte odontojen keratokist: Mikroskopi: Fibrosit, fibroblast ve kollagen liflerden oluşan kist duvarı incedir. Kist duvarını ince, yüzeyi keratinleşen epitel döşer. Epitel her alanda aynı kalınlıktadır. Genellikle 7- 10 sıra hücreden oluşur. Bu kiste özel olarak epitelin bağ dokusuna bakan yüzü düzdür. Rete ridge bulunmaz. Lumene bakan yüzeyde yassılaşmış parakeratotik epitel hücreleri bulunur. Keratin oluşumu çok fazla değildir. İnce, eozinofilik tabaka şeklindedir Epitel tabakası lumene doğru dalgalı, kıvrıntılı görünüm oluşturur. Bu kiste özel olarak kübik ya da prizmatik bazal tabaka hücrelerinin çekirdekleri birbirine paralel çit şeklinde (palizading) dizilmiştir. Bazal tabaka hücrelerin çekirdekleri eşit büyüklükte, polarize ve yoğun boyanmıştır (hiperkromatik). Keratokistik odontojen tümör
  14. 14. 23 – Tanı : Ameloblastoma (Adamantinoma) Mikroskopi : Epitel hücrelerinden yapılı değişik büyüklükte kitleler görülmektedir. Bu kitlelerdeki iki tip hücre vardır; a) Kitlelerin kenarında tek sıralı bir dizi yapan silindirik hücreler (ameloblastlar). b Kitlerin ortasında bulunan çokgen ya da yıldız biçiminde hücreler (mine pulpasını andıran hücreler). 24 – Tanı : Odontom Mikroskopi: Geniş alanlarda düzenli ya da düzensiz kanalcıklar içeren dentin dokusu arasında, Yer yer demineralize olmuş mineden kalan mine matriksi artikları ve dentin dokusu içinde dentin komşuluğunda odontoblastların dizili olduğu pulpa adacıkları saptanmaktadır.

×