O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.
 Ang morpolohiya ay ang pag-aaral ng mga morpema ng
isang wika at ng pagsasama-sama ng mga ito upang
makabuo ng salita.
...
MORPEMA
Ito ang tawag sa nabuong salita.
Pinakamaliit na yunit ng wika na may kahulugan.
Ito ay maaring salita o bahagi...
HALIMBAWA:
Mabait= ma + bait
Matalino= ma + talino
Nagluluto= nag + lu + luto
Matubig= ma + tubig
ANYO NG MORPEMA
1. Morpemang Ponema
2. Morpemang Salitang- ugat
3. Morpemang Panlapi
Kung nag babago ang kahulugan o kasarian dahil
sa pag dagdag ng ponemang /a/ o kontradiksyon
ng /o/ sa /a/, ang /a/ o /o/ ...
Halimbawa:
Gobernador – Gobernadora
Konsehal - Konsehala
Kapitan - Kapitana
Abogado - Abogada
Morpemang Salitang- ugat
 Binubuo lamang ng salitang- ugat
 Malayang morpema. Ito ay maaaring
makapag- isa o may taglay
...
Halimbawa:
Indak Sayaw
Itlog Langit
Bahay Yaman
Talino Sipag
Bata Sulat
Morpemang Panlapi
Ito ay uri ng morpema na idinurugtong sa salitang-
ugat na maaaring makapagpabagong kahulugan ng
salita ...
HALIMBAWA
MGA URI NG MORPEMA
Halimbawa:
Dahon
Lakad
Ganda
Karunungan
Halimbawa:
Ang
Si
Ng
Pero
Dahil
Kung
Kahit
Sa
Ito ay ang anumang pagbabago sa karaniwang
anyo ng isang morpema dahil sa impluwensya ng
katabing ponemang panlapi.
Ang mg...
I. Asimilasyon
II. Pagpapalit ng ponema
III. Metatesis
IV. Pagkaltas ng Ponema
V. Paglalago
Uri ng Pagbabagong Morpoponemi...
Halimbawa:
Pang- + bansa = Pangbasa - Pambasa
Mang- + bola = Mangbola - Mambola
Pang- +babae = Pangbabae - Pambabae
Labing...
Dalawang Uri ng Asimilasyon
Asimilasyong parsyal o di- ganap
-Pagbabago sa unang morpema
- /ng/ napapalitan ng -/m/ o -/n/...
Asimilasyong ganap
-Pagbabago ng kapwa panlapi at salitang- ugat
Halimbawa:
Pang- + tali = Pantali o Panali
Pang- + punas ...
II. Pagpapalit ng Ponema
Kapag ang /d/ ay nasa pagitan ng dalawang patinig kaya
ito'y pinapalitan ng ponemang /r/.
Ang pon...
Halimbawa:
ma + damot = maramot
ma + dunong = marunong
tawa + han = tawanan
bukid + in = bukirin
bago + hin = baguhin
Pagpapalit ng posisyon ng panlaping /in/ kapag ang
kasunod na ponema ay ang mga ponemang /l/, /y/, /o/.
Halimbawa:
Yaya + ...
Pagkaltas ng ponemang patinig sa huling pantig ng s.u
kapag ito'y hinulapian.
Halimbawa:
Lagay + an = Lagyan
Sakay + an = ...
Mas mga pinaikling salita.
Halimbawa:
Hintay + ka = teka
Sandali = dali
Nasaan na = asan
V. Paglalagom
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemiko
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemiko
Próximos SlideShares
Carregando em…5
×

Morpolohiya at pagbabagong morpoponemiko

10.828 visualizações

Publicada em

filipino

Publicada em: Engenharia
  • Seja o primeiro a comentar

Morpolohiya at pagbabagong morpoponemiko

  1. 1.  Ang morpolohiya ay ang pag-aaral ng mga morpema ng isang wika at ng pagsasama-sama ng mga ito upang makabuo ng salita. Ang morpolohiya ay ang pag-aaral sa pagbuo ng mga salita sa pamamagitan ng iba’t ibang MORPEMA.
  2. 2. MORPEMA Ito ang tawag sa nabuong salita. Pinakamaliit na yunit ng wika na may kahulugan. Ito ay maaring salita o bahagi lamang ng salita. Ito ay laging may kahulugang taglay sa sarili.
  3. 3. HALIMBAWA: Mabait= ma + bait Matalino= ma + talino Nagluluto= nag + lu + luto Matubig= ma + tubig
  4. 4. ANYO NG MORPEMA 1. Morpemang Ponema 2. Morpemang Salitang- ugat 3. Morpemang Panlapi
  5. 5. Kung nag babago ang kahulugan o kasarian dahil sa pag dagdag ng ponemang /a/ o kontradiksyon ng /o/ sa /a/, ang /a/ o /o/ ay itinuturing na ponema. Morpemang Ponema /a/ at /o/
  6. 6. Halimbawa: Gobernador – Gobernadora Konsehal - Konsehala Kapitan - Kapitana Abogado - Abogada
  7. 7. Morpemang Salitang- ugat  Binubuo lamang ng salitang- ugat  Malayang morpema. Ito ay maaaring makapag- isa o may taglay nakahulugan kahit walang kasamang panlapi.
  8. 8. Halimbawa: Indak Sayaw Itlog Langit Bahay Yaman Talino Sipag Bata Sulat
  9. 9. Morpemang Panlapi Ito ay uri ng morpema na idinurugtong sa salitang- ugat na maaaring makapagpabagong kahulugan ng salita ngunit hindi nakakatayong mag0 isa ang mga panlapi at kailngan idugtong sa salitang- ugat upang magkaroon ng kahulugan. Di- malayang morpema. Hindi makikita ang tiyak na taglay na kahulugan hanggang hindi naisasama sa ibang morpema.
  10. 10. HALIMBAWA
  11. 11. MGA URI NG MORPEMA
  12. 12. Halimbawa: Dahon Lakad Ganda Karunungan
  13. 13. Halimbawa: Ang Si Ng Pero Dahil Kung Kahit Sa
  14. 14. Ito ay ang anumang pagbabago sa karaniwang anyo ng isang morpema dahil sa impluwensya ng katabing ponemang panlapi. Ang mga nakaiimpluwensyang ponema ay maaaring yaong sinusundan ng morpema o yaong sumusunod dito. Halimbawa: [Pang-] + Paaralan = Pampaaralan
  15. 15. I. Asimilasyon II. Pagpapalit ng ponema III. Metatesis IV. Pagkaltas ng Ponema V. Paglalago Uri ng Pagbabagong Morpoponemiko
  16. 16. Halimbawa: Pang- + bansa = Pangbasa - Pambasa Mang- + bola = Mangbola - Mambola Pang- +babae = Pangbabae - Pambabae Labing- + pito = Labingpito - Labimpito Pang- + tali = Pangtali - Pantali/Panali Pang-, + gabay = Panggabay Pang-, matanda = Pangmatanda I. Asimilasyon
  17. 17. Dalawang Uri ng Asimilasyon Asimilasyong parsyal o di- ganap -Pagbabago sa unang morpema - /ng/ napapalitan ng -/m/ o -/n/ depende sa ponemang kasunod nito. Halimbawa: Pangdalaga - Pandalaga Kasinglinis- Kasinlinis Pangbansa- Pambansa
  18. 18. Asimilasyong ganap -Pagbabago ng kapwa panlapi at salitang- ugat Halimbawa: Pang- + tali = Pantali o Panali Pang- + punas = Pamunas Pang- + palo = Pamalo Pang- + takot = Panakot
  19. 19. II. Pagpapalit ng Ponema Kapag ang /d/ ay nasa pagitan ng dalawang patinig kaya ito'y pinapalitan ng ponemang /r/. Ang ponemang /d/ sa hulihan ng s.u kapag hinulapian ng -an o -in, and /d/ ay nagiging /r/. /h/ = /n/ /o/ = /u/
  20. 20. Halimbawa: ma + damot = maramot ma + dunong = marunong tawa + han = tawanan bukid + in = bukirin bago + hin = baguhin
  21. 21. Pagpapalit ng posisyon ng panlaping /in/ kapag ang kasunod na ponema ay ang mga ponemang /l/, /y/, /o/. Halimbawa: Yaya + in = yayain - niyaya Laro + in = laroin - nilaro III. Metatesis
  22. 22. Pagkaltas ng ponemang patinig sa huling pantig ng s.u kapag ito'y hinulapian. Halimbawa: Lagay + an = Lagyan Sakay + an = Sakyan Takip + an = Takpan IV. Pagkaltas ng Ponema
  23. 23. Mas mga pinaikling salita. Halimbawa: Hintay + ka = teka Sandali = dali Nasaan na = asan V. Paglalagom

×