O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Action research on work place conflict and strategy to solve the problem

2.774 visualizações

Publicada em

Individual Differences, Cultural Conflicts, Conflict And Conflict Resolution, Problem, Solution and Negotiation. esprit de corps (the sprit of a group that makes the members want the group to succeed)

  • Entre para ver os comentários

Action research on work place conflict and strategy to solve the problem

  1. 1. በስራ አካባቢየሚከሰቱግጭቶችመንስኤዎች እና መፌትሄ ሀሳብ ማሳያ ስሌት በተግባራዊጥናትናምርምር Practical Action Research on Work Place Conflict and Strategy to solve the problem ብርሃኑ ታዯሰ ታዩ በጉላ ክፌሇ ከተማ የቴክኒከና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ጽ/ቤትየተቋማት ጥራት ማረጋገጥ ዋና የስራ ሂዯት የተቋማት ጥራት ኦዱት ባሇሙያ የተዘጋጀ Gulele Sub-City TVET Office / institutional quality ensure core process Published by institutional quality audit expert Berhanu Tadesse Taye Gulele Sub-City TVET Office Quality Audit Expert January 13 at 7:09pm 2017
  2. 2. ማውጫ /Table of Contents 1 ምእራፍአንድ......................................................................................................1 1.1 መግቢያ (Introduction).....................................................................................................................1 1.2 የጥናቱዳራ (Background of the Study)..............................................................................................2 1.2.1 የችግሩትንተና (statement of the Problem) .................................................................3 1.3 የጥናቱመሪጥያቄዎች (Research Question) ...........................................................................................8 1.4 የጥናቱዕሊማ (Objectives of the study) ..............................................................................................9 1.4.1 አጠቃሊይዕሊማ /General Objective/ ................................................................................9 1.4.2 ንዐሳንአሊማዎች/Specific Objective/ ...............................................................................9 1.5 የጥናቱአስፈሊጊነት/Significance of the study/ ...................................................................................10 1.6 የጥናቱወሰን(Delimitation of the Study) ..........................................................................................11 1.7 ያጋጠሙችግሮችናመፍትሄዎች (የጥናቱውስንነት) (Limitation of the study)................................................12 1.8 የቃሊትትርጉም (Definition of Key Terms).........................................................................................14 1.9 የጥናቱአዯረጃጀት (Organization of the Study)..................................................................................15 2 ምእራፍሁሇት...................................................................................................16 2.1 ንድፈሀሳባዊዳሰሳእናየተዛማጅጥናቶችቅኝት ...............................................................................................16 2.2 በአገራችንኢትዮጵያየቴክኒክናሙያትምህርትናሥልጠናአሰጣጥመርሃ-ግብርእንዲትእየተሰራበትነው፡፡.........................16 2.3 Bringing Personal Problems to Work..........................................................................................18 2.3.1 Failure to Adapt or Change........................................................................................19 2.3.2 Gossiping about Other Teachers/Students/Parents...............................................19 2.3.3 Yelling At Students ........................................................................................................20 2.3.3.1 Ways Teachers Can Build a Trusting Relationship with Their Principal20 2.4 ማህበራዊክህሎት...............................................................................................................................21 2.4.1 የተግባቦትአይነቶች ............................................................................................................24 2.4.2 የተግባቦትጥቅሞች..............................................................................................................25 2.4.2.1 የተግባቦት መሰናክልች .............................................................................................25
  3. 3. 2.4.2.2 የተግባቦት መሰናክልችን በማስወገዴ ውጤታማ ተግባቦትን ሇማካሄው የሚረዴ ጠቃሚ ሀሳቦች................................................................................................................................28 2.4.3 የተሳኩየተግባቦትመርሆዎች ..............................................................................................28  ሇመግባባት ግብና አሊማ መንዯፌ፣ ......................................................................................29  ተዯራሲያንን በአግባቡ ማወቅ፣.............................................................................................29  መሌዕክቱን በአግባቡ መረዲት፣............................................................................................29 2.4.4 በንቃት ማዲመጥ ...............................................................................................................29 2.5 የመልካምስነምግባርጉድሇት፣- የስነምግባርዝቅጠት......................................................................................30 2.6 Technical and Vocational Education and Training (TVET) strategy ............................................32 2.6.1 Trends in the Provision of TVET Program.............................................................32 2.6.2 Policy, Legal and Institutional and Legal Framework at the National Level 34 2.6.3 The Regulatory Framework in Afar, Somali and Oromia Regional States ...38 2.6.4 Relevance of the Policy for PRIME Activities .......................................................41 2.7 Conclusion and Points for Considerations for PRIME Intervention in the TVET Sector..............42 2.8 ኢንስፔክሽን.....................................................................................................................................44 2.8.1 የ TVET ዕቅዴሂዯትቁሌፌዯረጃዎች................................................................................46 3 ምእራፍሶስት....................................................................................................48 3.1 የጥናቱዘዴእናአካሄድ (Research Design and Methodology)...............................................................48 3.1.1 በስራ ሊይ የዋሇን ተግባር ሇከማሻሻሌ የሚዯረግ ጥናታዊ ምርምር (Practical Action Research)..........................................................................................................................................48 3.2 የመረጃምንጭናየናሙናአወሳሰድ............................................................................................................51 3.2.1 የመረጃምንጭ.....................................................................................................................51 3.2.2 አንዯኛየሰነዴመረጃምንጭ.................................................................................................51 3.2.3 ሁሇተኛዯረጃየሰነዴየመረጃምንጭ .....................................................................................52 3.3 የመረጃናሙናናየናሙናአወሳሰድ ............................................................................................................52 3.3.1 የመረጃማሰባሰቢያመሳሪያዎችናየመረጃማሰባሰብዘዳ ......................................................54 3.3.1.1 የመረጃማሰባሰቢያዘዳ................................................................................................54 3.4 የመረጃማሰባሰቢያመሳሪያዎችተቀባይነት (Validation data collection instrument)...................................57 4 ምዕራፍአራት ...................................................................................................58 4.1 የመረጃትንተና /Data Presentation and Analysis /............................................................................58 4.2 በስራቦታዎችሇምንሰራተኞችይጋጫለ? መልካምግንኙነትንአስመልክቶተቋማትምንይመስሊለ?.................................59
  4. 4. 4.2.1.1 ችግሩንመሇየት (problem identification)፣..............................................................62 4.2.1.2 ችግሩንመግሇጽናመተንተን (Reconnaissance) ፡፡...............................................62 4.3 የሚከተለትንዋናዋናእርምጃዎችመውሰድ፤................................................................................................85 4.4 ሥነምግባር (ethics) በቴ/ሙ/ማ/ተ/&ጽ/ቤት (TVET institute & office) ዯረጃ .........................................86 4.4.1 Civil servant professional code of Ethics................................................................87 4.4.1.1 በቴ/ሙ/ቢሮወይምጽ/ቤትከሙያቸውጋር..................................................................89 4.4.1.2 አገሌግልትሰጪውአካሌከዯንበኛው (አገሌግልትፇሊጊው) ጋርሉኖረውየሚገባውግንኙነት.......................................................................................................90 4.4.1.3 አገሌግልትሰጪውአካሌከሥራባሌዯረቦቻቸውጋር ...................................................91 4.5 መልካምተሞክሮሇተቋማት (Benchmark in the TVET College) .............................................................93 4.5.1 ሰሊምቴ/ሙ/ማኮላጅ...........................................................................................................93 4.5.2 ኮይካኤሌጂ Korea International Cooperation Agency (KOICA) LG Hope TVET College እናየኮሪያዘማቾች (Korean Veterans Juniors TVET Institute) ...............................94 4.5.3 Opportunities Industrialization Centers Ethiopia /OIC-E/ Technical vocational education and training (TVET) institute ...................................................................................94 4.6 መልሶማየትወይምአስተያየት reflaction or recommendation ...............................................................99 4.7 ከ2 አሰከ 7 ያለትንጥያቄዎችየሚመልስ..................................................................................................111 4.7.1 በጉሇላክ/ከተማ /ከተማ /ቴ/ሙ/ት/ሥ/ጽ/ቤትየ2009 ዓ.ምአጠተቃሊይየተቋማትጥራትኦዱትየተዘጋጀግብረመሌስ ( ሇመንግስትተቋማት)..................122 4.8 ማጠቃሇያበተጨማሪየተሰጠአስተያት ....................................................................................................129 5 ምእራፍአምስት...............................................................................................132 5.1 ማጠቃሇያ......................................................................................................................................132 5.2 የመፍትሄሀሳቦች ..............................................................................................................................138 5.2.1 መፌትሔዎችየጥሩመሪባሕሪያትንመሊበስነው / Qualities of effective leadership/ 138 5.2.2 My immediate recommendation is;..........................................................................142 5.3 Biblography.................................................................................... Error! Bookmark not defined. 6 አባሪ (Application) ......................................................................................149 6.1 ከሊይበችግርመልክከቀረቡትውስጥበስልጠናየሚመሇሱአለየሚሎቸውንየክህሎትክፍተትመሙያየሆኑትንቢዘረዝሩልን ..154
  5. 5. ሰንጠረዥ ዝርዝር Table 1 የተቋሙ ስም ጉሇላ ቴ/ሙ/ት/ሥ/ የታየበት ቀን 28/03/09ሰአት2:30-11፡30 .................112 Table 2 የተቋሙ ስም ሽሮ ሜዲ ቴ/ሙ/ት/ሥ/ የታየበት ቀን …………………..ሰአት2:30-11፡30 ..................................................................................................................................................................122 ምስሎች Figure 1 ቅጥር ግቢው እንዲይገቡ አሰሌጣኞች ያመሇከቱበት ማመሌከቻ /Trainees Application letter .........................................................................................................................................................187 Figure 2 ባመሇከቱት ማመሌከቻ መሰረት የጽ/ቤቱ ኃሊፉ ችግሩ እዱፇታሊቸው ሇእሬታ ሰሚ ኮሚቴ የመሩበት ዯብዲቤ .......................................................................................................................189 Figure 3Culturational Conflics...................................................................................................................191 Figure 4 Conflicts, Cncept, Resolution, Problem, Solution and Negotiation ............................................192 Figure 5 conflict and conflict resolution by perfect communication........................................................193 Figure 6 esprit de corps (the sprit of a group that makes the members want the group to succeed) ....194 Figure 7 Thomas and Killmann Conflict mode Instrument .......................................................................194
  6. 6. 1 1 ምእራፌአንዴ 1.1 መግቢያ (Introduction) ይህ ጥናት መነሻ የተዯረገው በስብሰባ ወቅት በተነሳ ግጭት ቢሆንም፡ እኔነቴን እስከማውቀው ዴረስ በስብሰባ ወቅት ንግግር ማሳመር ይሁን ረዥም ሰዓት ያሇማቋረጥ ማውራት ችልታ የላሇኝ ሲሆን ነገር ግን ያቀረብኩት የምሰራው ሥራ ስሇሆነ፣ የምሰራውም በእውቀት፣ በእምነትና የተሰራው ሥራ በመረጃነት መሌክ ተመዝግቦ በጥቂት ተመራማሪዎች ብቻ እንዯሚሰራው በአየር ሊይ (internet / URL) በሰነዴ መሌክ ስሇተቀመጠ ነው በዝርዝር ያቀረብኩት፡፡ የትምህርትና ሥሌጠና ዘርፌ ሇሚሰማራ ማንኛውም አካሌ ከባዴ ኃሊፉነት መቀበሌ የተወሳሰቡ ተግባሮች ሇመፇፀም ዝግጁነት ያስፇሌጋሌ፡፡ አጠቃሊይ ሥራን አስመሌክቶ በጉሇላ ክ/ከተማ /ቴ/ሙ/ት/ሥ/ጽ/ቤት የተቋማት ጥራት ዋና የስራ ሂዯት የተቋማት ጥራት ኦዱት አጠቃሊይ በመንግስት ተቋሞቻችን የሀብት፣ የሰውሃይሌ፣ የአመራርና አሰራር ንብረት አጠቃቀምን ተግባራዊ በማዴረግ የንብረት አያያዝና አጠቃቀም ዯንብና መመሪያውን የተከተሇ መሆኑን ማረጋገጥ፡፡ የተሰሩ ሥራዎችን ከውጤት አንጻር መገምገም /inspection/ በማዴረግ institutional quality audit ሇማረጋገጥ የዴጋፌ እና ክትትሌ ሥራን በማጠናከር በተቋሞቻችን ውስጥ በመገኝት /inbuilt inspection, supervision, observation, interview and group discussion/ በመፇተሽና ችግሮችን በመሇየት የመፌትሄ ሀሳብ ሇማመሊከት ይሞክራሌ። በመሆኑም የክፌሇ ከተማ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ጽ/ቤት በስሩ የሚገኙትን 2 የመንግስት የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማትንና በቀጥታ የማይመሇከተንን 1 ፖሉቴክኒክ ኮላጅን በክሊስተር በመገናኘት፣ በማስተባበር የአጫጭርና መዯበኛ ስሌጠና ጥራቱን በጠበቀ መሌኩ እንዱሰጥ
  7. 7. 2 ዴጋፇና ክትትሌ በማዴረግ አብረን እየሰራን እንገኛሇን፡፡ በመሆኑም ይህ ጥናት ከአሰራር እና አዯረጃጀት በተጨመሪ በግሇሰቦች ዯረጃ የተከሰተውን ግጭት በስራሊይ የሚፇጥረውን ችግር በማሳያነት ሇማቅረብ ሲሆን፡፡ የዲሰሳ ጥናት በማዴረግ የስሌጠና ጥራትን፣ ብቃትንና ተዯራሽነትን ሇማረጋገጥ ችግሮችን መንስኤ የሆኑትን ሁኔታዎችን በመሇየት፣ በመፇተሽና የተሇዩትን ችግሮችን ዲግም እንዲይከሰቱ በማጥናትና በመተንተን የመፌትሄ ሀሳብ ሇሚመሇከተው አካሌ በማቅረብ ሇተጠቃሚዋች ሇማዴረስ ይሞክራሌ፡፡ በተጨማሪ ሇሚመሇከተው አካሌ የትምህርትና ስሌጠናው ጥራት፣ ብቃት፣ ተዯራሽነትና ፌትሃዊነትን በበሇጠ ሁኔታ ተጠናክሮ እንዱቀጥሌ ሇማዴረግ በሉሊ መሌኩ ሇስራ እንቅፊት የሆኑ ሇምሳላ በግጭት ምክንያት ሥራ መበዯሌን እዲይከሰት የመፌትሄ ሃሳብ ሇማቅረብ ይህ ጥናታዊ ሪፖርት ተዘጋጅቶ ቀርቧሌ:: 1.2 የጥናቱዲራ (Background of the Study) ይህ ጥናት በጉሇላ ክ/ከተማ /ቴ/ሙ/ት/ሥ/ጽ/ቤት የተቋማት ጥራት ኦዱት አጠቃሊይ በመንግስት ተቋሞቻችን የሀብት፣ የሰውሃይሌና የአመራር አሰራር ንብረት አጠቃቀም አኳያ በመፇተሽ ችግሮችን ሇይቶ የመፌትሄ ሀሳብ ሇመስጠት አነሳሽ የሆኑት በርካታ ጉዲዮች አለት። ከነዚሁ መካከሌ፦ የቴ/ሙ/ማ ተቋማት ዕቅዴ ዝግጅትና አተገባበር አስመሌክቶ ሇተቋሞቻችን CHECK LIST በማዘጋጀት በተቋሞቻችን ውስጥ በመገኝት የለበትን ዯረጃ በመሇየት በሰንጠረዥ መሌክ በማቅረብ ባሊቸው ዯረጃ የተቀመጡት መግሇጫ የሚሞሊ ሲሆን የሚሰራውም በሉከርት ስኬሌ ተሇጣጭ አዴርገን የሚሰጡት ነጥቦች ተቋማትን ከበጣም ከፌተኛ እስከ በጣም ዝቅተኛ በመስጠት አሰራራቸውን የዘመነ እንዱሆን ማዴረግ እንዱሁም ዴክመት ያሇባቸውን እዱሻሻለ በማሰብ ነው፡፡ የዴጋፌ አሰጣጥና አሰራራችን
  8. 8. 3 ተቋሞቻችንን በየጊዜው እያወዲዯርን መሄዴ የተሻሇ አሰራር እንዱዘረጉ እንዱያስችሌ ታስቦ ነው፡፡ የቴ/ሙ/ት/ስ ስትራቴጂውን ተግባራዊ በማዴረግ በተቋምና በጽ/ቤት በዱሞክራሲያዊ አሰራር በመስራት፣ ያሇውን ሰሊም በማስቀጠሌ የሌማት አጀንዲዎች በስኬታማነት ከማጠናቀቅ አንፃር ዋና ዋና የሆኑትን የሰው ኃይሌና ቴክኖልጂን በማቅረብ ረገዴ የቴ/ሙ/ት/ስሌጠና ዘርፌ የሊቀ ሚና ያሇው መሆኑ እሙን ቢሆንም ትግበራሊይ ስኬታማ ነው ሇማሇት አያስዯፌርም፡፡ ከስራ እዴሌ ፇጠራም አንፃር በቴ/ሙ/ት/ስ ከሚሰሇጥነው ሙያተኛ ውስጥ ከፌተኛ ግምት የሚሰጠው በግሌ፣ በተናጠሌ ወይም በጋራ የራሱን ሥራ ፇጥሮ ወይም ተቀጥሮ በሙያው የሚተዲዯር ዜጋ መፌጠር ቢሆንም ሇአገሌግልት ፇሊጊው ሙለ ሇሙለ ሥራው ተሰርቶሌ ሇማሇት አያስዯፌርም፡፡ጥናቱ በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና በክፌሇ ከተማው ስር ባለ የመንግስት ተቋማት ውስጥና በባሇዴርሻ አካሊት የሚታዩትን ጠንካራ የአሰራር የአዯረጃጀት ሇማበረታት በአግባቡ የስራ ቦታን ከግጭት የፀዲና ምቹ በማዴረግ መሌካም አስተዲዯርን፣ የስሌጠና ብቃትን፣ ጥራትን ተዯረሽነትን ማምጣትና ያሌተሰሩ ሥራዎችን በመፇተሽና ችግሮችን በመሇየት የመፌትሄ ሀሳብ ሇማመሊከት ይሞክራሌ፡፡ 1.2.1 የችግሩትንተና (Statement of the Problem) ቴ/ሙ/ት/ስ ዘርፈ ከአጠቃሊይ ትምህር በተሻሇ መመሪያና ዯንብ ሙለ በሙለ አሌወጣሇትም በመሆኑም አጠቃሊይ ትምህር ሇዚህ የተሻሇ ሥራ ምሁራኖች የራሳቸውን ጥናትና ምርምር እንዱሁም አስተያየት በመስጠት ጉዴሇቶችን በመፇተሽ በግሌጽ በማስቀመጣቸው ዯንብ እና መመሪዎችን እያሻሻለ የሄደት፡፡ በትምህርት ዘርፌ ከስህተት ሇመውጣት የተዯረገው ጥረት ከፌተኛ ሲሆን ከዚህ ውስጥም Ethiopian Sector Development Plan (ESDP) ተጠቃሽ ነው፡፡ በመሆኑም ከጥናቱ ጋር ተያያዥነት ያሇው ያሌኩትን ማጣቀሻማየት እንችሊሇን Non Formal Education in Ethiopia Issues of Education in Oral Litertarure
  9. 9. 4 19991 ድክተርና ተባባሪ ፕሮፋሰር ፇቃዯአዘዘ ፖሉሲው መሻሻሌ አሇበት ብሇው ያመኑትን በስብሰባ ወቅት ያቀረቡትና የፃፈት እዯሚከተሇው ይቀርባሌ ሇሽግግር መንግስቱ የትምህርት የስሌጠና ፖሉሲ (1986) ሊይ “በኢትዮያ የትምህት ተመራማሪዎች ማኅበር መተዲዯሪያ ዯንብ” (1990) ውስጥ ያስተዋሌኩትን አንዴ ዓቢይ ክፌተት በትህትና እገሌፃሇሁ፡፡ በ አጠቃሊይ የትምህርት የስሌጠና ፖሉሲው “መግሇጫ” ውስጥ “የትምህርት አንደ ባሕርይ መሠረታዊ እውቀት በማስጨበጥ፥ በግሌሰብም ሆነ በኅብረተሰብ የችግር ፇቺነት አቅምን፣ ችልታንና ባህሌን ማጎሌበት ነው“ ይሌና “ የሀገራችን ትምህርት ቀስመው የችግር ፇቺነት ባህርይንና ችልታን እንዱያጎሇብት /ስጸቸ/ አስችልቸዋሌ ሇማሇት እያስዯፌርም“ ሲሌ ይተችሊሌ፡፡ ባጭሩ የነበረው የትምህርት ሁኔታ ብዙ ዴክመቶች እንዯነበሩት ገሌፆ የዴክመቶቹ ምንጮች ሥርዓት ትምህርት ሁኔታ ብዙ ዴክመቶች እንዯነበሩት ገሌፆ የዴክመቶቹ ምንጮች ሥርዓት ትምህርት፣ የትምህርት አሰጣጥና አቀራረቡ፣ ሇትምህርት ሌማት የሚያስፇሌጉት ሌዩሌዩ ወጪዎች አሇመሟሊትና ላልች ውስብስብ ችግሮችን ሇመፌታት የሚያስችሌ ፖሉሲ አሇመኖር መሆናቸውን ይዘረዝራሌ፡፡ በእኔ የግሌ ምሌከታም ሆነ፣ በሰበሰብኮቸው ትምህርት-ቀመስ ስነቃልች ውስጥ የጎሊውን ትምህርትን እና የማስተማር ሙያን የሚያንኳስሱ ማኅበረሰባዊ አስተያየቶችን የዴክመት ምንጮች አዴርጎ በግሌፅና በሌዩ ትኩረት እያሰፌርም፡፡ በማኅበረሰባችን ውስጥ ሇትምህርት፣ ሇተማሪ፣ሇመምህር፣ ባሇሙያዎች ይሰጥ የነበረው አክብሮት ሇምን እያሽቆቆሇ መጣ? በመምህርነት ሙያ ሇመሰሌጠን የሚመጡት ሰዎች እውቀትና ጠቅሊሊ ችልታ ወዯ ህክምና፣ ምህንዴስና፣ ሕግ እና ወዯመሳሰለት ሙያዎች ከሚሄደት ጋር ሲነፃፀር እምን ዯረጃ ሊይ ይገኛሌ? ወዯ ነዚህ ሙያዎች ከሚሄደት ጋር ሲነፃፀር እምን ዯረጃ ሊይ ይገኛሌ? ወዯ ነዚህ ሙያዎች በጉጉት ከሚጎርፊት ወዯትምህርት ሙያ የሚነደት ዕውቀትና ጠቅሊሊ ችልታ ያነሰ ከሆነ ይህ ሇምን ሆነ? ሁኔታው በዚህ ከቀጠሇ እነዚህ “ሰሌጥነው” ሄዯው የሚያስተምሯቸው ተማሪዎች ምን ዓይነት ይሆናለ? የጥያቄዎቹ ሰንሰሇት ተዘርግቶ የሚያሇቅ አይዯሇም፡፡ አስቸጋሪ አዙሪት ውስጥ የገባን ይመስሇኛሌ፡፡ ሇትምህርት ጥራትና ዯረጃ ማሽቆሌቆሌ አንደ ዏቢይ ምክንያት ትምህርትና የትምህርት ባሇሙያዎች በመንግስት መሥራ ቤቶች እና ከዚያም በመኅበረሰቡ ውስጥ እየተሰጣቸው የመጣው ዝቀተኛ ቦታ ሆኖ ሳሇ በፖሉሲው ውስጥ ይህ ዏቢይ ነጥብ በሌዩ ትኩረት ግሌጥሌጥ ብል ሲነገርና የመፌትሔ ሃሳብም ሲጠቆምበት አይታይም፡፡ ዛሬ የትምህርት 1 Fekade Azeze PhD Associate Professor (1999)Proceedings of the National Conference on the Situation of Non-Formal Education in Ethiopia፡ An Overview Of The Current Situation Held in Addis Ababa on 12th and 13th March P192፡193
  10. 10. 5 ሁኔታን ሇማሻሻሌ የመኅበረሰቡን፣ የተማሪውን፣ የመምህሩን እና የከፌተኛ ባሇስሌጣናትን አተያይ አዎንታዊ በሆነ መንገዴ መሇወጥ ይስፇሌግ ይመስሇኛሌ፡፡ በእኔ አስተያየት ይህንን ፕሮብላም ሇመፌታት እስካሁን ከተዯረገው የሊቀ ጥረት ባስቸኳይ ካሌተዯረገ ብዙዎቹን የማሀበሩን ዓሊማዎችና ተግባሮች በሥራ መተርጎም እጅግ ይከብዯሊሌ፡፡ እርግጥ፣ ሙያውንና ባሇሙያውን አስመሌክቶ ከዚህ በሊይ የተጠቀሱት አስከፉ አዝማሚያዎች እየተባበሱ ሄዯው፣ በገዛ አገራችን ውስጥ፣ በእውቀታችን ማነስ ብቻ፣ ዘመናዊ ቅኝ ተገዥዎችና ባሮች እንዲንሆን የየችልታችንን ያህሌ ማሳሰብ መፇፀም የትምህርት ተመራማሪዎች ጉዲይ ብቻ ሳይሆን የሀገሪቱ ንቁ ዜጎች በሙለ ነው፡፡ የትምህርትና ስሌጠና ዘርፌ ሇሚሰማራ ማንኛውም አካሌ ከባዴ ኃሊፉነት መቀበሌ የተወሳሰቡ ተግባሮች ሇመፇፀም ዝግጁነት ያስፇሌጋሌ፡፡ ከባዴ ኃሊፉነት ጥራት ባሇው ትምህርትና ስሌጠና ዜጎችን የመገንባት ጉዲይ ሲሆን በየሙያዘርፈ የተዘጋጀ ውጤትን መሰረት ያዯረገ፣ ገበያውን መሰረት ያዯረገ፣ ተግባር ተኮርና ዯረጃውን የጠበቀ ሥርዓተ ትምህርት (modular curriculum) ብቃቱ የተረጋገጠሇት ሇሰሌጣኞች ከስራው አሇም (world of work) ጋር የማገናኙቱምን በማረጋገጫ ማፌራት ከቻሇ ነው በተጨማሪም የተሻሇ ስሌጠና የሚያስብሇው በግበአት (inputs) ሳይሆን በውጤቱ (outcomes) ነው፡፡ በላሊ በኩሌ የአንዴ አገር ዕዴገት የሚረጋገጠው ውጤቱ ከዜጎቾ ብቃት በአገር ውስጥም ይሁን በአሇም አቀፌ ሲመሰከርሊቸው ነው፡፡ ማረጋገጫውም የራሳችን የሆነ ናሙና ምርቶች ሲኖሩን ሲሆን ሇምሳላ ዘመናዊ የእርሻ ማምረቻ ትራክተሮች፣ አገሌግልት የሚሰጡ መኪናዎችና የማምረቻ ማሽኖች አምርተን ማከፊፇሌ ስንችሌ ነው፡፡ በመሆኑም የአንዴ አገር ዕዴገት ከዜጎቹዋ ብቃት በሊይ ሉሄዴ አይችሌም የሚሌ ስምምነት ስሇሚያስከትሌ ነው፡፡ ከግብርና መር ወዯ ኢንደስትሪ መር የሚዯረገው ጉዞ ተግባራዊ ማዯረግ የግዴ ይሇናን ምክንየቱም የግልባሊይዜሽን ተጠቃሚ ሳንሆን መከሊከሌ በማይቻሌ መሌኩ በአስገዲጅ ተቀባይ ብቻ ነው የምንሆነው ይህም ከዴህነት ያወጣናሌ ተብል አይገመትም፡፡ እንዯባጃጅ ያለ አነስተኛ ምርቶች ነገር ግን የራሳችን የሆኑ ምርቶች በአገራችን ማምረትና ማከፊፇሌ ስንችሌ ብቻነው
  11. 11. 6 ነው፡፡ ከውጭ የሚመጡ ምርቶችን ከፌተኛ ቀረጥ ከማስከፇሌ ውጭ እንዲይገቡ መከሌከሌ አይቻሌም፡፡ በመሆኑም አገርበቀሌ አምራቾች ፇብሪካዎቻችንም ሆኑ ማንኛውም ተቋም ማምረት ቢችለ የተሻሇ ነው የሚሆ ነው፡፡ በጽ/ቤትም ይሁን በተቋማት ወጥነት ያሇው ከዘመኑ ሇውጥ ጋርና እራስን ማሌማት ጋር ተያይዞ የተሻሇ (ዕዴገት) አሰራር አሇመኖሩ ፡፡ በአጠቃሊይ የቴክኖልጂ ክህልት በኮምፒውተር ሊይ በሰራተኛውም ይሁን በአመራሩ እንዯ አወንታ ብቃት ሳይሆን እንዯ ጠሊት መታየቱ የሚሰሩትን ሥራተኞች እንዯብቃት አሇመታየታቸው ጥቂቶቹ ማሳያዎች ናቸው፡፡ ከዚህ ቀዯም በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና በክፌሇ ከተማው ስር ባለ የመንግስት ተቋማት ውስጥ የወጣውን ዓሊማና ግብ ሇማሳካት በተዯረገው እንቅስቃሴ አንዲንዴ መሌካም ጅምሮች የታዩ ቢሆንም በየዯረጃው የሚገሇጹ ሰፊፉ ችግሮችም ነበሩ፡፡ በተሇይም የሴክተሩን አሊማና ግብ ተረዴቶ የበቃ የሰው ኃይሌና ቴክኖልጂ ማቅረብና ኢንደስትሪውን ሇአገር አቀፌና ሇአሇም አቀፌ ገበያ ተወዲዲሪ የማዴረግ ትሌቅ ሀገራዊ አዯራ አሇብኝ ብል ከመሔዴ አንጻር ተቋሞቻችንና በአጠቃሊይ ያሇው የሰው ኃይሌ ባብዛኛው በቁጭትና በእሌህ እየሰራ አይዯሇም፡፡ በሀገሪቱ የቢዝነስና የቴክኖልጂ እንብርት በሆነችው ከተማችን ውስጥ ሆነን ተሞክሮ የተሸለትን ቴ/ሙ/ት/ስ/ተ እንዯ benchmark በመጠቀም መስራት ሊይ ክፌተት አሇ፡፡ በሀገር አቀፌ ዯረጃ የተቀመጡትን መሇኪያዎች እንኳን ሇማሟሊት ያሇመቻሊችን በቀጣይ የሚጠብቀን ሥራ ምን ያህሌ ከባዴና ፇታኝ እንዯሆነ የሚያሳይ ነው፡፡ በሀገሪቱ በተሇያዩ የመንግስት ተቋማት ጥራት ኦዱት አጠቃሊይ ስፊት ያሇው አሰራር አዯረጃጀት ወይም ትግበራ ዕሇት ተዕሇት ከሚሰራበት ወጥ የሆነ እስትራቴጂ ውጭ ያለ አሰራር በማቀሊቀሌ በስፊት የሚታዩ ግዴፇቶችን እርምት ሇመስጠት
  12. 12. 7 ሲሆን፡፡ በተቋሞቻችን ውስጥም ህገወጥ አሰራሮች በመስተዋለ አጥኚውም በትምህርት ባገኘው እውቀትና በስራ ሌምዴ ባገኘው ቴ/ሙ/ት/ሥ/ ተቋማት የሀብት፣ የሰውሃይሌ፣ የአመራር፣ አሰራር፣ የግንኙነት አግባብና ንብረት አጠቃቀም መመሪያና ዯንቦችን ውጭ በመጠቀም ከመሰረታዊ መመሪያና ዯንብ መርህ አኳያ አግባብነት አሊቸው ብቻ በመጠቀም የሚሇው መሰረታዊ ጉዲይ ነው። በዚሁ መሰረት፦  ሥራን ያሇግጭት በመግባባት መሰረት ሀሳብ መስራት  የዱሞክራሲ እና የመሌካም አስተዲዯር አስተሳሰብ አመራሩ፣ እርስበርስ፣ ሇዴጋፌ ሰጪ ሰራተኞች ሇማህበረሰቡ እንዱሰርጽ ማዴረግ፤  በመሌካም የዜግነት እሴቶች የታነፀ ማሕበራዊ፤ ኢኮኖሚያዊና ፖሇቲካዊ ኃሊፉነትን በብቃት መወጣት የሚችሌ ብቁ ዜጋ በቴክኒክና ሙያ እዱኖረን ማስቻሌ፤  በሳይንሳዊ ዕውቀትና አስተሳሰብ የተገነባ አመራር፣ አሰሌጣኝና ዴጋፌሰጪ ሰራተኞችን መገንባት ፡፡  ቴ/ሙ/ት/ሥ/ ተቋማት የሀብት፣ የሰውሃይሌ እና የአመራር አሰራር ንብረት አጠቃቀም መመሪያና ዯንቦችን ውጭ ጎሌቶ በስፊት የመጠቀም ሁኔታ በየትኞቹ ተቋማት ታየ፣ በአግባቡ በመጠቀም ከመሰረታዊ መመሪያና ዯንብ መርህ አኳያ አግባብነት ያሊቸው ተቋማት እንዯሚታዩ መሇየት፤  ቴ/ሙ/ት/ሥ/ ተቋማት ሁለም አዯረጃጀቶች ያዘጋጀውን የተቋማት ጥራት ኦዱት ቼክሉስት በግሌፅና ሁለም እኩሌ በሚገነዘበው መሌኩ የማስተሊሇፌ አግባብነታቸውን መመሌከት፤
  13. 13. 8  ከመመሪያና ዯንቦች ውጭ ገንዘብና ንብረት አጠቃቀም አግባብነት ችግሮች መንሰኤና አለታዊ ተፅእኖ መፇተሽና መሇየት የሚለት ተጠቃሽ ናቸው ። 1.3 የጥናቱ መሪ ጥያቄዎች (Research Question) I. በስራ ቦታዎች ሇምን ሰራተኞች ይጋጫለ መሌካም ግንኙነትን አስመሌክቶ ተቋማት ምን ይመስሊሌ? II. በተቋሙ ያሇውስቶር/store ክፌሌ የንብረት አያያዝን በተመሇከተ ምን ይመስሊሌ? III. በየዱፓርትመንቶች የትምህርት ጥራትን ሇማረጋገጥና ወጪን በመቀነስ ዙሪያ በራስ አቅም ማሽነሪዎችን ጥገና ያዯርጋለ ወይ? IV. በፊይናንስ/Finance ዙሪያ እየተሰራ ያሇው ሥራ ዯንብና መመሪያን የጠበቀነው ወይ? V. ሇተቋም አመራሮች መሰራት ያሇባቸው በውስጥ ጥራት ኦዱት ሊይ በወር አንዴ ጊዜ የታቀዯ ዕቅዴ፣ ክትትሌ፣ ዴጋፌ፣ ግምገማና ግብረመሌስ ሪፖርት መገምገም አስመሌክቶ ተቋሙ በምን ዯረጃሊይ ነው የሚገኘው? VI. የሰውሀይሌ አዯረጃጀትን በተመሇከተአሰሌጣኞችና የዴጋፌሰጭ ሰራተኞች በሰአት መውጣታቸውና መግባታቸው የሰአት ፉርማ በመመሪያው መሰረት እየሰሩ ነው ወይ? VII. የቤተ መጽሃፌት (library) አያያዝ ያሇበት ዯረጃ፣ ሬጅስትራር/ registrar፣የሪከርዴና መሃዯር/ record and bookkeepingበተቋሙ ውስጥ አዯረጃጀትን፣ አያያዝንና አሰራርን በመመሪያው መሰረት ነው ወይ?
  14. 14. 9 1.4 የጥናቱዕሊማ (Objectives of the study) 1.4.1 አጠቃሊይዕሊማ /General Objective/ ይህ ጥናት በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና በክፌሇ ከተማው ስር ባለ የመንግስት ተቋማት ውስጥና በባሇዴርሻ አካሊት የሚታዩትን ጠንካራ የአሰራር የአዯረጃጀት ሇማበረታታት በአግባቡ የስራ ቦታን ከግጭት የፀዲና ምቹ በማዴረግ መሌካም አስተዲዯርን፣ የስሌጠና ብቃትን፣ ጥራትን ተዯረሽነትን ማምጣትና ያሌተሰሩ ሥራዎችን መፇተሽ ነው። 1.4.2 ንዐሳንአሊማዎች/Specific Objective/ ጥናቱየሚከተለት ንኡሳን አሊማዎችአለት።እነሱም፦  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት ውሰጥ የአዯረጃጀት፣ የአሰራር፣ ሥራን መዕከሌ ያሊዯረገ ግንኙነት አግባብነትችግሮችመፇተሽ፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት ውስጥ አዯረጃጀት ጋር ተያያዥነት ያሊቸውየስራ ግዴፇቶችና ሥራን መአከሌ ያሊዯረገ የግንኙነትአግባብነትችግሮችመፇተሽ፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት ውስጥና ከባሇዴርሻ አካሊት ጋር ጤናማግንኙነት በማዴረግ የትምህርትና ስሌጠና ሂዯቱን ተጽእኖ የሚፇጥሩ ሁኔታዎች በአይነታቸው ተሇይተው ሇቴ/ሙ/ት/ስ በመረጃምንጮችአኳያመፇተሽ፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማትበየዱፓርትመንቱየሚታዩ የአሰራር ግዴፇቶች መፇተሽ፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማትአመራር ሙያዊሥነምግባር በአሰራርሊይ የፇጠራ ሥራ አዲዱስ ፅንሰ ሀሳቦችንባሇማቅረብ አለታዊ ተፅእኖዎች መፇተሽ ፤
  15. 15. 10  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት በአጣቃሊይ የአባሊት ስነ-ምግባር ጉዴሇት ምክንያት ተተኳሪ ጉዲዮች አንፃርመመርመር፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት አባሊት ስነ-ምግባር ጉዴሇት ምክንያት በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና እዴገትሊይየሚያሳዴረውንተፅዕኖመሇየትየመፌትሄሀሳብማመሊከትየሚለትይገኙበታሌ ። 1.5 የጥናቱአስፇሊጊነት/Significance of the study/  የስራ ቦታን ከግጭት የፀዲና ምቹ በማዴረግ ያሌተሰሩ ሥራዎችን በመፇተሽችግሮችንበየመሌኩናበየዲራውበመሇየትየሚያሳይናበማስረጃየተዯገፇየመ ፌትሄሃሳብየሚሰጥበመሆኑዘርፇብዙጠቀሜታዎችንእንዯሚኖሩትይታመናሌ፡፡በዚ ሁመሰረት፡-  ይህጥናትበቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት የአዯረጃጀት፣ የአሰራር፣ ሥራን መዕከሌ ያሊዯረገ ግንኙነት ችግሮቻቸውን በቅዯም ተከተሌ በመሇየት መፌትሄ ሇመስጠት ይረዲሌ፡፡  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት ውስጥ አዯረጃጀት ጋር ተያያዥነት ያሊቸው የስራ ግዴፇቶች ባብዛኛውን ግጭት የሚፇጥሩችግሮችበማሳየትየመፌትሄአቅጣጫእንዱፇሇግያግዘዋሌ፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት ውስጥና ከባሇዴርሻ አካሊት ጋር ጤናማ ግንኙነት እንዲይኖር ያዯረጉትን ገጽታበመፇተሽችግሮቹንእንዱሇዩናየማስተካከያአቅጣጫእንዱፇሌጉጠቃሚሀሳ ብይሰጣሌ፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት በየዱፓርትመንቱ የሚታዩ የአሰራር ግዴፇቶች በመሇየት መፌትሄዎችን ሇማምጣትሇሚዯረጉጥናቶችመነሻሀሳብበመሆንያገሇግሊሌ፤
  16. 16. 11  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት አመራር ሙያዊ ሥነምግባር በአሰራርሊይ የፇጠራስራ አዲዱስ ፅንሰ ሀሳቦችንአለታዊተጽዕኖሇመቀነስሇአጥኚዎች፤ሇሙያተኞች፣ሇፖሉሲአውጭዎች ወዘተጠቃሚሀሳብበመስጠትያገሇግሊሌ፤  በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት አባሊት ስነ-ምግባር ጉዴሇት ምክንያት በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና እዴገትሊይየሚያሳዴረውንተፅዕኖመሇየት የቴክኒክና ሙያ አገሌግልትናአጠቃቀምዯረጃእንዱኖርሇፖሉሲአውጭዎችሀሳብይጠቁማሌየሚለ ትተጠቃሽናቸው፡፡ 1.6 የጥናቱወሰን(Delimitation of the Study) ይህጥናትበቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት አሰራር፣ አዯረጃጀትና የተሸሇ የክትትሌና ዴጋፌ አሰራርን የሚፇትሽቢሆንምየራሱየሆነወሰንግንይኖረዋሌ።በዚህመሰረት፦ ይህ ዲሰሳ ጥናት የተካተቱ በክፌሇ ከተማው የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ጽ/ቤት የሚተዲዯሩት 2 የመንግስት ተቋማትና 1 ክሊስተር ኮላጅ በዴምሩ 3 የመንግስት ተቋማትና ኮላጅ ናቸው፡፡ ይህም የሆነበት ምክንያት የሁለንም የመንግስት ተቋማትና ኮላጆች የተሸሇ አሰራር አዯረጃጀትና የስራ ቦታን ከግጭት የፀዲና ምቹ በማዴረግ ችግሮች በመሇየት ተገቢውን ጥናታዊ የመፌትሄ ሃሳብ ሇማቅረብ ስሇማይቻሌ ነው:: ጥናቱበ2ዏዏ4/391 በነጋሪት ጋዜጣ የወጣውን የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና የተቋማት መመሬያ፣ ዯንብና በ1993 የወጣውን እስትራቴጂ አፇፃፀጸምበመውሰዴበተመረጡ 3 ናሙናዎች ከዚህ በፉት የሚሰራባቸው
  17. 17. 12 የምጣኔሀብት አፇጻጸም በጠንካራየአዯረጃጀት፣ አሰራርና አተገባበር ሊይ የተወሰነነው፡፡ ጥናቱበጠንካራየትኩረትአቅጣጫናየጊዜገዯብአኳያምጣኔሀብትአሰራሮችብቻበመውሰዴ ከመሰረታዊየቴ/ሙ/ማ/ተ አዯረጃጀት አሰራርና አተገባበር ሊይ የገጠሙ ችግሮችን ብቻፇትሿሌ በተጨማሪም አጠቃሊይ በመንግስት የወጡ ፖሉሲዎች፣ አሰራር፣ አዯረጃጀትና ትግበራ ሊይ ትክክሇኛነት በማጤን ይመሇከታሌ፣ ወዘተ.። አጠቃሊይ በተሇያዩ አገራት የወጡ ፖሉሲዎች፣ አሰራር፣ አዯረጃጀትና የአሰራር ስረአት ትክክሇኛነት፣ ወዘተ. አይመሇከትም። በቴ/ሙ/ማ/ተ ውስጥ የስነ-ስሌጠና ዘዳ በሁለም መስክ የአሰሌጣኝ የስሌጠና አሰጣጥ ጥራት የአሰሌጣኞች የስሌጠና አሰጣጥ ያሇበት ዯረጃ (የወርክሾፕ ምሌከታ)፣ ብቃትና የሰሌጣኞችን ፌሊጎት ያካተተ መሆኑን አሌተመሇከተም፡፡ 1.7 ያጋጠሙ ችግሮችና መፌትሄዎች (የጥናቱ ውስንነት) (Limitation of the study) ጥናቱ በክትትሌና ዴጋፌ ወቅት በግሌጽ የወጣን ስትራቴጂ በኤጀንሲ በመስተዲዴሩ ዯረጃ የተቀመጡ መመሪየዎችን ሇመፇጸም የአቅም ውስንነት በመሆኑም ተጨማሪ ፖሉሲዎች ሲወጡ የወጣውን ስትራቴጂ ጥሰትና ነባሩን አሰራር ተግባራዊ አሇማዴረግ ሇአገሌግልት ፇሊጊው አካሊት በስርአቱ ያሇማብራራት ወይም ያሇመግሇፅ ሙያዊ ስህተቶች መሰረት አውዲዊ ፌተሻ በማዴረግ ችግሮችን በመሇየት በተጨባጭ የመፌትሄ ሀሳብ አመሊክቷሌ። በክትትሌና ዴጋፌ ወቅት የአንዲንዴ ተቋማት የስራ ሃሊፉዎች ወይም ተወካዮቻቸው በሰዓቱና በቦታው
  18. 18. 13 ያሇመገኘታ፡፡ ሇጥናቱ ምንም በጀት እንዱመዯብ ፌቃዯኛ የሆነ አካሌ በጽ/ቤትም ሆነ በቢሮ አሇመኖሩ፡፡ የወጣውን ስትራቴጂ በአግባቡ ሇማስተግበር ሇአመራሩና ሠራተኛው የክህልት ክፌተቱን እንዱሞሊ አሇመዯረጉ፡፡ ቀጥተኛ በሆነ የስብሰባ መስፇርት (according to the standards of formal meeting) ሌዩነታቸውን ባሇማወቅ ሇሚፇጠረው ችግር ተጠያቂ አሇመሆን፡፡ ጥናቱ ከሚካሄዴበት ውስን ጊዜና ቦታ አኳያ የሁለንም የባሇዴርሻ አካሊት ፌሊጎትና መረጃ ሇማሰባሰብ አሌተቻሇም ።ከዚህ በፉት በዚህ ጥናት ተመርኩዞ የተዯራጀ በጥናትሊይየተመረኮዘ መረጃ አሇመኖሩ ፡፡ በጽ/ቤትም ይሁን በተቋማት ወጥነት ያሇው ከዘመኑ ሇውጥ ጋርና እራስን ማሌማት ጋር ተያይዞ የተሻሇ (ዕዴገት) አሰራር አሇመኖሩ ፡፡ በአጠቃሊይ የቴክኖልጂ ክህልት በኮምፒውተር ሊይ በሰራተኛውም ይሁን በአመራሩ እንዯ አወንታ ብቃት ሳይሆን እንዯ ጠሊት መታየቱ የሚሰሩትን ሥራተኞች እንዯብቃት አሇመታየታቸው ጥቂቶቹ ማሳያዎች ናቸው፡፡ ይሁንና በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት አሰራር፣ አዯረጃጀትና የተሸሇ የክትትሌና ዴጋፌ አሰራርን በአግባቡ ሇማከናወን የሚያስቸግሩ ተግባራት ተተኳሪ ጉዲዮች ስትራቴጂውን በአዴርግና አታዴርግ በተቀመጡ ነጥቦች በመፇተሽ ችግሮችን በተጨባጭ በማሳየት የመፌትሄ ሀሳብ የሰጠ በመሆኑ ሁለንም የባሇዴርሻ አካሊት አሇመካተቱ በጥናቱ ውጤት ሊይ የሚያመጣው መሰረታዊ ሌዩነት አሇመኖሩን ጥናቱ አረጋግጧሌ ። ከጥናቱ በመነሳት በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት ወይም የባሇዴርሻ አካሊት የሰው ሀይሌና ጊዜ በመመዯብ በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና ተቋማት የሚሰጠው አገሌግልት ባሇዴርሻ አካሊት አስተያየት በግብአትነት ሉሰበስብ እንዯሚችሌ ጥናቱ ሀሳብ ይጠቁማሌ።
  19. 19. 14 1.8 የቃሊትትርጉም (Definition of Key Terms) ተግባራዊ ጥናትና ምርምር፡በራስ አነሳሽነት በስራ ሂዯት የሚያጋጥሙ የአካባቢያችን ችግሮች፣ የትምህርትና ስሌጠና አሰራር ሇማሻሻሌ በተቋማት የስራ ሃሊፉዎች፣ አሰሌጣኞች ወይም የቴ/ሙ ጽ/ቤት ሰራተኞች የራሳቸውን የስራ ሂዯት አፇፃፀም ምክንያታዊነትና ትክክሇኝነት ሇማረጋገጥ በጋራ ወይም በግሌ ራስን በማየት የራሳቸውን የስራ መህበራዊ ግንኙነት የሚያሻሽለበት ነው፡፡ ሇፇታ የሚችሇው ችግር መጠነሰፉ ሲሆን ተግባራዊ ምርምር የሚባሇው በተጨባጭ በሚከሰቱ ሌዩ ሌዩ ችግሮችን መንስኤ በመሇየት መፌትሄ ሇማግኘት የሚጥር የምርምር ዓይነት ነው፡፡ ተቋማት፡ ማሇት የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥሌጠና 1. በዯረጃ 1 2. በዯረጃ 2 3. በዯረጃ 3 የሚሰጥ ነው ላልች የገበያ ፌሊጏት መሰረት ያዯረጉ አጫጭር ስሌጠናዎችን የሚሰጥ መንግስታዊ/መንግስታዊ ያሌሆነ እንዱሁም የግሌ ሕጋዊ የስሌጠና ተቋማት ማሇት ነው፡፡ ከዯረጃ 1–3 የተገሇፁት የስሌጠና ፕሮግራሞች በፋዯራሌ ትምህርት ሚኒስቴር የአፇፃፀም መመሪያዎች ውስጥ ተገሌጿሌ፡፡ ግጭት፡ የሚነሳው ብዙ ጊዜ የግሇሰቦች የተሇያየ አመሇካከት መኖር ወይም የራስን ጥቅም ሇማሳካት በሚነሳ አሇመግባባት ነው፡፡ ሥራን በብቃት ሇመተግበር የወጡ ግቦችና አሊማዎች ሇማሳካት ተጻራሪ ፀባዮች የሚኬዴበት ርቀትና የሚነሳ አሇመግባባት ነው፡፡
  20. 20. 15 ዕቅዴ፡የአንዴን ተቋም፣ ዴርጅት ወይም ግሇሰብ የወዯፉት የሌማት አቅጣጫን በማመሊከት ሉከሰቱ የሚችለ ችግሮችን አገናዝቦ ከወቅታዊ ሁኔታዎች ጋር በማጣጣም መምረጥና ሇትግበራ ማዘጋጀት የሚያስችሌ የሌማት መሳሪያ ነው። (ጆሴፌ አናስቶር ፤ 1997፤96) ስትራቴጂ፡ (የረጅም ጊዜ ዕቅዴ 5 እናከ 5 ዏመት በሊይ)የግሌም ይሁን የመንግስት ዴርጅት ወይም የተቋም መሪ መመሪያ ንዴፇ ሀሳብ ወዯስራ የሚያስገባ አጠቃሊይ ዕቅዴ ነው፡፡ ይህ ዕቅዴ በአጠቃሊይ ትእዛዝ አሇመረጋጋት ሁኔታ ሥር አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ግብ ሇማሳካት ከፌተኛ ዯረጃ ሇመዴረስ ዓሊማና ግብ የያዘ የዕቅዴ አይነት ነው፡፡በስትራቴጂና ፖሉሲዯረጃ የታቀዯ፣ የተነዯፈ ዓሊማዎችንና ግቦችን በብቃት ሇመተግበር ያስችሊሌ ተብል ተስፊ የተጣሇበት የረዥም ጊዜ ዕቅዴ ነው ። የዏመተ ምህረቱ ውሳኔ የሚወሰን እዯየ ሀገሪቱ ተጨባጭ ሁኔታ ነው ነገር ግን አገራችን በአብዛኛውን የምትጠቀመው 5 ስሇሆነ ነው፡፡ 1.9 የጥናቱ አዯረጃጀት (Organization of the Study) በዚህ ጥናት የተካተቱት ርዕሶች በዋናነት በምዕራፌ አንዴ መግቢያ፣ የጥናቱ ዲራ፣ የችግሩ ትንተና፣ የጥናቱ መሪ ጥያቄዎች፣ የጥናቱ ዓሊማ፣ አጠቃሊይ ዕሊማ፣ ንዐሳን አሊማዎች፣ የጥናቱ አስፇሊጊነት፣ የጥናቱ ወሰን፣ ያጋጠሙ ችግሮችና መፌትሄዎች (የጥናቱ ውስንነት)፣ የቃሊትትርጉም፣ የጥናቱ አዯረጃጀት፣ በምዕራፌ ሁሇት የጥናቱ ክሇሳ ዴርሳናት፣ ንዴፇ ሀሳባዊ ዲሰሳ እና የተዛማጅ ጥናቶች ቅኝት፣ በምዕራፌ ሶስት የጥናቱ ዘዳ እና አካሄዴ፣ በምዕራፌ አራት የመረጃ ትንተና ማብራሪያ/Analysis/ ተካተዋሌ:: በስተመጨረሻም በምዕራፌ አምስት የጥናቱ ውጤት፣ ማጠቃሇያና የመፌትሔ ሃሳብ ቀርቧሌ::
  21. 21. 16 2 ምእራፌሁሇት ክሇሳዴርሳናት (Review of the Related Literature) 2.1 ንዴፇሀሳባዊዲሰሳእናየተዛማጅጥናቶችቅኝት በዚህክፌሌበአገራችን የወጡ ፖሉሲዎችን፣ በነጋሪት ጋዜጣ የወጡትን የቴክኒክና ሙያ ዯንቦችና አሰራር፣ አዯረጃጀትና የአሰራር ስረአት ትክክሇኛነት ይዲሰሳለ።ፌተሻበሚሌበሚያካሂዯውጥናትበቀጥታናበተዘዋዋሪግንኙነትያሊቸውበአገራ ችን የወጡ ፖሉሲዎችን፣ በነጋሪት ጋዜጣ የወጡትን የቴክኒክና ሙያ ዯንቦችና አሰራር፣ አዯረጃጀትናየጥናትጽሁፍችበማንበብበጥናቱዯጋፉየመነሻሐሳብየሆኑጽንሰሐሳቦችከዚሁ ጎንሇጎንከጥናቱጋርተቀራራቢነትያሊቸውተዛማጅፅሁፍችበመመሌከትናበመፇተሽአንዴ ነታቸውናሌዩነታቸውንሇማሳየትተሞክሯሌ። 2.2 በአገራችን ኢትዮጵያ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥሌጠና አሰጣጥ መርሃ-ግብር እንዱት እየተሰራበት ነው፡፡ በኢትዮጵያ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና የረጅም ጊዜ ታሪክ ቢኖረውም ነገርግን እራሱን እንዱችሌ ሇማዴረግ በቅርቡ እውቅናና ተገቢውን ትኩረት አግኝቶ እየተሰራበት ነው፡፡ እውቀቱ ባሇመኖሩ ሇዘርፈ ቀዯም ሲሌ የአገራችን መንግስታት ተገቢውን ትኩረት አሌተሰጠውም ነበር፡፡ ቴክኒክና ሙያ ትምህርት ስሌጠና ይሰጥ የነበረው በተናጠሌ ሳይሆን ከአጠቃሊይ ትምህርት ጋር ነበር ማሇትም የቴ/ሙ/ት/ስ ከቀሇም ትምህርት ክፌሌ ጋር ነበር ይሰራ የነበረው፡፡ ቴክኒክና ሙያ ትምህርት ስሌጠና መርሃ-ግብር በተናጠሌ መሰጠት እንዲሇበት መንግስት አምኖበት በኤጀንሲ ዯረጃ በፋዯራሌ እና በክሌልች በ2002 የተቋቋመ፡፡ የስራአጥ ዜጎቻችንን ችግር እንዯሚፇ ታታምኖበት ቢሮ ዯረጃ እዯሚቋቋም ጊምሮች አለ ይህም
  22. 22. 17 መንግስት ሇዘርፈ የሰጠውን ትኩረት የሚያመሊክት ነው፡፡ እነዚህን ችግሮች ሇመፌታት, በኢትዮጵያ ፋዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በተሇያዩ የቴክኒክ ሙያ ተቋማት ውስጥ ገበያው የሚፇሌገውን በዝቅተኛና በመካከሇኛ ዯረጃ ባሇሙያዎችን በማፌራት ወዯስራ ማስገባት ነው፡፡ ኮላጆች በክሊስተር ተዯራጅተው ተቋማትን ከመዯገፌ አንጻር በቀጥታ የማስተባበር ጋር ሇሥራው ዓሇም ሰሌጣኞች በማዘጋጀት ሊይ ሉያዘነብሌ ሇሥሌጠና የተሇዩ መስኮች በየቴክኒክና ሙያ ትምህርት እና ስሌጠና, ሌዩ ትኩረት ተሰጥቶት ሇሰሌጣኞች ሥሌጠና በመስጠት በተጨማሪም የትብብር ስሌጠና በተሇያዩ ኩባንያ በአጋዥነት በመስጠት ሊይ ነው፡፡ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስሌጠና የንግዴ / የኢንደስትሪ ወረራ ታዴገን የተሻሇ አምራች ሆነን ሰሌጣኞችን በአሇም አቀፌ ተወዲዲሪ ማዴረግ ነው፡፡ እየተሰጠ ያሇው ስሌጠና መዯበኛና መዯበኛ ባሌሆነ የስሌጠና አሰጣጥ ዘዳ ሲሆን ወዯየተቋሞቹ የሚገቡ ሰሌጣኞች መዯበኛ በሆነው ተመዝግበው የሚሰሇጥን ሰሌጣኞች የቢሄራዊ የፇተና ውጤት NTQF መሰረት እንዯ ውጤታቸው ተመዝግበው በዯረጃ የሚሰሇጥኑ ሲሆን፣ ነገር ግን አሇማቀፌ መርህ የሆነው ትምህረተ ሇሁለም ማንኛውም ዜጋ ማንበብና መጻፌ የሚችሌ ዜጋ በአጫጫጭር ስሌተና መሰሌጠን ይችሊሊ፡፡ አዱሱ ሥሌጠና ሥርዓት, የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥሌጠና ውስጥ (10+ 1፣ 10 + 2 በመባሌ የሚታወቀው, እና በ 10 + 3) 2007 ዴረስ የዘሇቀ ይህ የስሌጠና አሰጣጥ ስርአት በዯረጃ 1፣ ዯረጃ 2፣ ዯረጃ 3፣ ዯረጃ 4 እና ዯረጃ 5 በሚሌ በኋሊ ተተካ አዱሱ የሥሌጠና ፕሮግራም ዓይነት ነው፡፡ በዚህም መሠረት በዴምሩ ነበሩ የመንግስት ሀያ አራት ተቋማት ከዛውስጥ ስዴስት የመንግስት ኮላጆች በአዱስ አበባ ከተማ ውስጥ በተሇያዩ የሥሌጠና ዯረጃዎች ሊይ ስሌጠና በመስጠት ሊይ ናቸው፡፡ እነዚህ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥሌጠና ኮላጆች "ፕሮጀክት መሠረት የስሌጠና አሰጣጥ ዘዳ ሊይ የተመሠረተ ሥሌጠና በመስጠት ሊይ ናቸው፡፡ የቴክኒክና ሙያ ስሌጠና ጋር በሚስማማ መሌኩ, ሇመቆጣጠር እና የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥሌጠና ተቋማትና ኮላጆች እንቅስቃሴ በበሊይነት ያሇውን ግዳታ የክሌሌ ትምህርት ቢሮዎች የሚመሩት ነው፡፡ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና
  23. 23. 18 ሥሌጠና ፕሮግራም ተግባራዊነቱን ሇማሳዯግ ስትራቴጂውን ትምህርት ሚኒስቴር በ 2001/2002 አዘጋጀው፡፡ አንዴ ሀያ ዓመት የትምህርት ዘርፌ ተከታታይ ችግር- አፇታት ዯረጃ በዯረጃ ተተኪ ዕቅደ በተጨማሪም ትምህርት ሚኒስቴር ባዘጋጀው ተተርጉሟሌ ብሔራዊ ESDPs (ሚኒስቴር, 2005)፡፡ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥሌጠና ተቋማትና ኮላጆች በዋናነት ሰው ኃይሌ ግንባታ ሊይ አተኩሮ የሚሰራ ሲሆን ስራ ፇጣሪ እንጂ ጠባቄ እዲይሆኑ ታስቦ የተሰራ ነው፡፡ የሚሰሇጥነው ሰሌጣኝም እራሱንችል፣ ተዯራጅቶ፣ ወይም በቅጥር መሌክ ኩባንያዎች እና የንግዴ ዴርጅት ፌሊጎት ሇማሟሊት ታስቦ ነው እየሰሇጠኑ ያለት፡፡ ተቋማትም ማሰሌጠን ያሇባቸው በገበያው ፌሊጎት ሊይ የተመሠረተ ነው ሰሌጣኞችን ሇማሠሌጠን ሃሊፉነት አሇባቸው፡፡ በመሆኑም ተቋማትና ኮላጆች የስራ አጥ ቁጥር ሇመቀነስ እና በአገሪቱ ውስጥ የዴህነት ቅነሳ አስተዋጽኦ ሇማዴረግ ያሇባቸው ሀሊፉነት ከፌተኛ ነው፡፡ 2.3 Bringing Personal Problems to Work2 We all face personal adversity at some point in our career. It is essential that we do not allow our personal problems to impact our classrooms. Your students need you to be 100% focused on pouring into them. Our students need us to provide stability, normalcy, and a natural calm. Teaching should be our escape. The hours of 8-3 should be a safe haven free from the issues that await us outside of school hours. If personal problems are interfering with your ability to teach, you should take a few days off to deal with the situation. 2 http://teaching.about.com/od/pd/a/ parent-And-Teacher-communication. Information-for-Teachers/a/ Tip-For Developing positive TeachersUpdated July 26, 2016Derrick Meador
  24. 24. 19 2.3.1 Failure to Adapt or Change Teaching is continuously evolving and changing. There is alwayssomething bigger and better than what we did yesterday. Teachers must be willing to embrace change. They must stay up-to-date with the latest educational trends, adjust their philosophy, and improve all areas including the ones, which they already do well. They must recognize that every day, every year, every student, and every class are different. They must sense when something is not working and be willing to find a replacement that will work. They must adapt to their students, rather than expecting their students to adapt to them. Teachers must embrace change, or they will be left behind. 2.3.2 Gossiping about Other Teachers/Students/Parents Gossip will destroy relationships between teachers, students, and parents. School gossip can be defined as discussing or sharing information about an individual that may embarrass that individual and/or does not have a direct bearing on the education of a student. It does not have any place at school, yet walk into virtually any teacher’s lounge in America, and you are likely to hear teachers talking about another teacher, a student, or a parent in this manner. Gossip can quickly cause a rift amongst faculty and staff members often interfering with the overall school atmosphere and student learning.
  25. 25. 20 2.3.3 Yelling At Students Continuous yelling undermines a teacher’s authority, causes some students to withdraw, and rarely produces the results the teacher is seeking. Too many teachers believe that yelling or berating their students is an effective form of student discipline. In reality, it demonstrates ignorance. It is a form of bullying and has been proven to be ineffective in long-term discipline, though it may yield short-term results encouraging a teacher to continue the practice rather than finding a better solution. There is a difference between occasionally raising your voice and continuous yelling. Most teachers have an established “teacher voice” that they use when they need to get the attention of an individual student or the class. 2.3.3.1 Ways Teachers Can Build a Trusting Relationship with Their Principal Common Dreams and What They Supposedly Mean The following are twenty-five suggestions that teachers can utilize to build a trusting relationship with their principal. For further information you can get from the net for this research use only strategy solve conflict at work. The relationship between a teacher and principal can be polarizing at times. A principal by nature has to be different things at different times for different situations. They can be supportive, demanding, encouraging, reprimanding,
  26. 26. 21 elusive, omnipresent, and a wide array of other things dependent on what a teacher needs to maximize their potential. Teachers must understand that the principal will fill whatever role they need to help a teacher grow and improve. A teacher must also recognize the value in building a trusting relationship with their principal. Trust is a two-way street that is earned over time through merit and based on actions. Teachers must make a concerted effort to earn their principal’s trust. After all, there is only one of them, but a building full of teachers vying for the same. There is not a singular action that will lead to developing a trusting relationship, but rather multiple actions over an extended period to earn that trust….. 2.4 ማህበራዊ ክህልት
  27. 27. 22 ስሇ ማህበራዊ ክህልት ሲነሳ በርካታ ጉዲዮችን ማንሳት የሚቻሌ ሲሆን በዋናነት ማወቅ ያሇብን የተግባቦት ክህልት ነው፡፡ ተግባቦት በአጠቃሊይ በሰዎች መካከሌ የሚዯረግ የሐሳብና የመረጃ ሌውውጥ ሲሆን ሰዎች እርስ በእርሳቸው አስፇሊጊ መረጃዎችን፣ ጠቃሚ መሌእክቶችን እንዱሁም ላልች ተዛማጅ እውቀቶችን የሚያስተሊሌፈበት ሂዯት ነው፡፡ ይህ ሂዯት በመናገር፣ በማዲመጥ፣ በመጻፌ፣ በማንበብና በምሌክት ይከናወናሌ፡፡ ውጤታማ ተግባቦት ማሇት አንዴ መሌዕክት የሚፇሇገውን ዓሊማ የያዘ፤ ወዯሚፇሇገው ሰው በሙለዕነት በአግባቡ የሚተሊሇፌ፣ በተፇሇገው ጊዜና ሰዓት የሚዯርስ ማሇት ነው፡፡ ውጤታማ ተግባቦት ክህልትን ማሳዯግ የምንችሇው በመማርና ከሰዎች ጋር በምናዯርገው የእርስ በእርስ ግንኙነት ነው፡፡ ተግባቦት በሁሇት ይከፇሊሌ፡፡ በቃሌ/በጽሁፌ የሚዯረግ ተግባቦት /Verbal Communication/ refers to the form of communication in which message is transmitted verbally, communication is done by word of mouth and a piece of writing. Objective of every communication is to have people understand what we are trying to convey.
  28. 28. 23 It further divided into two 1. Oral communication i.e. spoken words are used it includes face to face conversations, speech, telephonic conversation, video, radio, television, voice over internet, advantages of oral communication are It brings quick feedback in a face to face conversation by reading facial expression and body language one can guess whether he/ she should trust whats being said or not. Disadvantage of oral communication in face to face discussion user is unble to deeply think about what he is delivering. 2. Written communication. Written signs or symbols are used to communicate a written message may be printed or hand written it can be transmitted via email letter report memo etc it influenced by the vocabulary and grammar used writting style precision and clarity of the language used it is most common form of communication being used in business i.e. memos, reports, bulletins jod descriptions, employee manuals and electronic mail, are the types of written communication used for internal communication advantages of written communication includes Message can be edited and revised many time before it is actually sent, it provides record for every message sent and saved for later study. Disadvatege of it unlike woral communication it bring instant feedback it take more time in composing a written message as compared to word of moth and number of people struggles from writing ability Notes Desk Your Academic Encylopedia www.notesdesk.com/notes/business-com 8 Mar 2009. ሇ. በንግግር ያሌሆነ ተግባቦት /Non-verbal Communication/
  29. 29. 24 ውጤታማ ተግባቦት ሇመፌጠር የሚያስፇሌጉ ክህልቶች፡ ጥሩ አዴማጭ መሆን፣ የሰዎችን እንቅስቃሴ በጥሞና መከታተሌ፣ ግሌፅና የማያሻማ ቃሊትን መጠቀም፣ ተገቢ ጥያቄን መጠየቅና ተገቢ ምሊሻ መስጠት፣ መሌዕክቱን በተገቢው ሁኔታ መረዲት እንዱሁም ማስተሊሇፌ፣ ግሌፅና ትሁት መሆን፣ የላልችን ሃሳብ መቀበሌ፣ ወቅታዊ ሇሆኑ ጉዲቶች ቅዴሚያ መስጠት፣ ነገሮችን እንዯ ቅዯም ተከተሊቸው ማስተናገዴ፣ ግሇሰቦች ሊይ ሳይሆን መሌዕክቱ ሊይ ትኩረት መስጠት፣ ሇተሳታፉዎች አመቺ ቦታና ጊዜ መምረጥ፣ ውጤታማ የመሌዕክት ማስተሊሇፉያ መንገዴ መምረጥ፣ ከተሳታፉዎች ጋር ጥሩ የዓይን ግንኙነት ማዴረግና ግብረመሌስ መቀበሌ ናቸው፡፡ 2.4.1 የተግባቦትአይነቶች የሃሳብ ግንኙነት ሇመፌጠር የምንጠቀምባቸው ዋና ዋና የተግባቦት ዓይነቶች የሚከተለት ናቸው 1. ከራስ ጋር የሚፇጠር ተግባቦት /intra-personal communication/: አንዴ ሰው ሃሳቡን ወዯላሊ ሰው ከማስተሊሇፈ በፉት ከራሱ ጋር የሚያዯርገው የተግባቦት ዓይነት ነው፡፡ መናገር የምንፇሌገውን ወይም ሌንሰራው ያሰብነውን በእውቀትሊይ የተመሰረተ መሆን አሇበት፡፡ 2. በሁሇት ሰዎች መካከሌ የሚፇጠር ተግባቦት /interpersonal communcation/ በሁሇት ሰዎች መካከሌ የሚዯረግ የተግባቦት ዓይነት ነው፡፡ ይህ የተግባቦት ዓይነት በስራቦታ የሃሳብ ግንኙነት ሇመፌጠር የምንጠቀምበት ስሇሆነ ክህልቱ መኖሩ በጣም ጠቃሚ ነው፡፡ 3. የቡዴን ተግባቦት (Group communication) ቡዴንን መሰረት ያዯረገ ተግባቦት ሲሆን ከ3 – 15 ሰዎች ፉት ሇፉት ተገናኝተው ሐሳባችውን የሚሇዋወጡበት መዴረክ ነው፡፡ በእንዯዚህ ዓይነት ቡዴን ውስጥ የሚሳተፈ ግሇሰቦች የሚያስተሳሰራቸው የጋራ የሆነ አሊማ ያሊቸውና ሇአንዴ አይነት ግብ የተሰባሰቡ መሆን ይጠበቅባቸዋሌ፡፡ ይህ የተግባቦት
  30. 30. 25 ዓይነት በስራቦታ የሃሳብ ግንኙነት ሇመፌጠር የምንጠቀምበት ስሇሆነ ክህልቱ መኖሩ በጣም ጠቃሚ ነው፡፡ 4. የብዙሀን ተግባቦት፡ (mass communication): በዚህ አይነቱ ተግባቦት የምናስተሊሌፇው መሌእክት በአንዴ ጊዜ ሇብዙ የህብረተሰብ ክፌልች የሚዯርስ ሲሆን የምንጠቀምባቸውም መንገድች ሬዴዬ፣ ቴላቪዥን፣ ዴምጽማጉያና የህትመት ውጤት የሆኑት ጋዜጣ፣ መጽሄት፣ በራሪ ወረቀቶች….ወዘተ ናቸው፡፡ 2.4.2 የተግባቦትጥቅሞች የተግባቦት ዋና ዋና ጥቅሞች የሃሳብ ግንኙነት ሇመፌጠር የምንጠቀምባቸው ዋና ዋና የተግባቦት ጥቅሞች የሚከተለት ናቸው፡  ማሳመን፡ አዲዱስ ሃሳቦችን ማስተዋወቅና በተጠቃሚው ዘንዴ ማስረጽ፣  ማስተማር፡ አዱስ ሀሳብ ከተገሇፀ በኋሊ ሇተቀባዩ በቂ እውቀት በማስጨበጥ ይህንኑ ሃሳብ በተግባር ሊይ እንዱውሌ ክህልቱን ማሳዯግ፣  ማሳመን፡ ሇተጠቃሚው አሳማኝና የማያከራክር ሃሳብ በማቅረብ ሇማስተሊሇፌ የተሞከረውን አዱስ ሐሳብ እንዱቀበለና በስራሊይ እንዱያውለ መገፊፊት፣  ማዝናናት፡ ተጠቃሚዎች አዱስ ወዯቀረበሊቸው ሀሳብ ቀሌባቸው እንዱሳቡና እንዱያምኑበት ሇማዴረግ መንፇሳቸውን በተሇያየ መንገዴ ዘና ማዴረግ 2.4.2.1 የተግባቦት መሰናክልች ሀ. ግሊዊ መስፇርቶች
  31. 31. 26  የዕዴሜ ሌዩነት፡ መሌእክቱን ሊኪውና ተቀባዩ መሃከሌ የእዴሜ ሌዩነትና ምንጊዜም ቢሆን በመሌዕክት አስተሊሊፉው በኩሌ ተገቢውን ቋንቋ በመምረጥ ረገዴ ጥንቃቄ ሉዯረግ ይገባሌ፡፡ ይህ እርምጃ ከተወሰዯ በተግባቦቱ ችግር ይፇጥርና መሌዕክቱ በተቀባዩ ዘንዴ ትክክሇኛውን ትርጉም ሊያገኝ ይችሊሌ፡፡  የግንዛቤ ዯረጃ፡ በጉዲዩ ሊይ በቂ እውቀትና መረጃ አሇመኖርና አለታዊ አመሇካከት መኖር በተግባቦት ሂዯት ሊይ እንቅፊት ሉፇጠር ይችሊሌ፡፡  የሐሳብ ትኩረት ሇማግኘት የሚዯረግ ፈክክር፡ ተግባቦት ሂዯት ውስጥ እኔ ብቻ አውቃሇሁ፣ የእኔ ብቻ ሌዯመጥ የሚሌ አመሇካከት የመግባባትን ሂዯቱ ሊይ ችግር ሉፇጥር ይችሊሌ፡፡ የመሌዕክቶች መዯጋገምና አሰሌቺ መሆን፡ መሌእክቶችን አጭርና ግሌፅ በማዴረግ ከማስተሊሇፌ ይሌቅ ረጃጅምና አሰሌቺ ማዴረግ ወይም ግሌፅ በማዴረግ ከማስተሊሇፌ ይሌቅ ረጃጅም እና አሰሌቺ ማዴረግ ወይም ግሌፅ ማዴረግ ወይም ግሌፅ የሆኑ ነገሮችን መዯጋገም የመሌዕክት ተቀባዩን ፌሊጎት ሉቀንስ ይችሊሌ፡፡ ሇ. የማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ዯረጃ ሌዩነት  በመሌዕክት ተቀባይና ሊኪ መካከሌ በኑሮ ዯረጃቸውና በመሃበራዊ ቦታቸው መሇያየት ካሇ ሇተግባቦት ዕንቅፊት ሉሆን ይችሊሌ፡፡ ሇምሳላም ማህበራዊክህልት፣መሰረታዊ ፌሊጎትን ሇማሟሊት አሇመቻሌ፣የስራ ዋስትና የዯህንነት ስሜት ማጣት፣የኑሮ ውዴነት ጋር የተመጣጠነ ገቢ አሇመኖር፣መንግስት ብቸኛ አምራች ወይም አገሌግልት ሰጭ በመሆነባቸው መስኮች ሥራዎች በመኖፖሌ መያዝ
  32. 32. 27 ሐ. በመሌዕክት ሊኪውና ተቀባዩ መካከሌ ያለ የአመሇካከት ሌዩነት  በሰዎች መካከሌ የአመሇካከት ሌዩነት በብዙ መሌኩ ሉፇጠር ይችሊሌ በዚህ ወቅት ሌዩነቱ አሇመግባባቱን ሉያሰፊው ይችሊሌ፡፡ መ. የቃሊት አጠቃቀም  አብዛኛውን ጊዜ መሌእክት አስተሊሊፉው በርካታ ሙያዊ ቃሊት በመጠቀም እርሱ ከሚናገረው ሙያዊ ቃሊት ጋር ምንም ግንኙነት ሇላሊቸው ሰዎች የሚያስተሊሌፇው መሌእክት ተግባቦቱን ውጤታማ አያዯርገውም፡፡
  33. 33. 28 2.4.2.2 የተግባቦትመሰናክልችን በማስወገዴ ውጤታማ ተግባቦትን ሇማካሄው የሚረዴ ጠቃሚ ሀሳቦች ሀ. የመሌዕክት ተቀባዩን የኋሊታሪክን ፌሊጎት ቋንቋን፣ የትምህርት ዯረጃን፣ ባሕሪና ባህሌ ማወቅ፣ ሇ. መሌዕክቶች ወቅታዊነት ትርጉም የሚሰጡ ወይም ተቀባይነት ያሊቸውና ተግባራዊ ሉዯረጉ የሚችለ መሆን አሇባቸው፡፡ መሌዕክቱም በትክክሇኛ ጊዜና ቦታ መተሊሇፌ ይገባዋሌ፡፡ ሐ. የመሌዕክት ሊኪው ጥሩ አቅራረብ በመሌዕክት ተቀባዮች ዘንዴ ስሇ መሌዕክቱ ትክክሇኛ ግንዛቤ እንዱኖራቸውና ብምሌዕክት ሊኪውና ተቀባዩ መካከሌ መግባባት እንዱኖር ወሳኝ ሚና ይጫወታሌ፡፡ መ. ትክክሇኛውን የመሌዕክት ማስተሊሇፉያ መገናኛ ዘዳ መምረጥ፡ አብዛኛውን ጊዜ ከአንዴ በሊይ የሆኑ የመገናኛ ዘዳዎች አዋህድ መጠቀም የበሇጠ ወቅታዊ ሇመሆንና መሌዕክቶችም ተቀባይነት እንዱኖራቸው ያስችሊሌ፡፡ ሠ. መሌእክት ተቀባዩም ከዚህ በታች የተዘረዘሩ ሁኔታቸውን በማጤን መሰናክልችን የማስወገዴ ኃሊፉነት አሇበት፡፡ ሇምሳላ መሌእክቱን ሇመስማት አሇመፇሇግን፡ ትዕግስት ማጣት “ና ውጣ ሌዯብዴብህ” ማሇት፣ ስሇ አንዴ ግሇሰብ በሚሰጠው እይታ ብቻ ውሳኔ ሊይ መዴረስ በመጥፍ መፇረጅ እና ሇማዋረዴ መሞከር፣ ግሌጽ የሆኑ ከስራ ስነ-ምግባር ውጭ የሆኑ ዛቻዎችን ስህተት መሆናቸውን አውቆ አሇመግባባቱ ከመባባሱ በፉት ይቅርታ መጠየቅ ችግሩን እስከወዱያኛው ማዴረግ፣ ሁለን አውቃሇሁ ባይነትን፣ ሇመሌእክቶች ሁለ ተቃዋሚ መሆን ሇአብነት ሉሆኑ ይችሊለ፡፡ 2.4.3 የተሳኩየተግባቦትመርሆዎች
  34. 34. 29  ሇመግባባት ግብና አሊማ መንዯፌ፣  ተዯራሲያንን በአግባቡ ማወቅ፣  መሌዕክቱን በአግባቡ መረዲት፣  መሌዕክቱን በአግባቡና በጥራት ማቀናበር  ተገቢውን የመሌዕክት ማስተሊሇፉያ ዘዳ መምረጥና ሇመግባባት የሚያስችሌ የቋንቋ ዘይቤ መጠቀም፣  በጥሩ ሁኔታ መሌዕክትን ማቅረብ ውይይቱ ሊይ የመሌዕክት ተቀባዮችን ሐሳብ ማዴመጥ፣  በንግግር ወቅት ትሁት መሆንና ሇመሌዕክት ተቀባዩች አክብሮት ማሳየት፣  መሌዕክቱ ተቀባይነት ማግኘቱን መገምገም ናቸው፡፡ 2.4.4 በንቃት ማዲመጥ በንቃት ማዲመጥ የተግባቦት ክሁልት ዋና ቁሌፌ ሲሆን ያሇምንም ጣሌቃ ገብነት ሇጉዲዩ ትኩረት በመስጠት የሚተሊሇፈትን መሌእክቶች በጥሌቀት በመረዲት ማዲመጥ ማሇት ነው፡፡ በንቃት ሇማዲመጥ የምንከተሊቸው መንገድች፡  እራስን ፇታ ማዴረግ፣  አእምሮን ክፌት ማዴረግ፣  ሇመማር ዝግጁ መሆን፣  በንግግር ወቅት አዴማጭ ከዕርሱ ጋር እዯሆንክ/ሽ ሇማሳወቅ የዓይን ግንኙነትን አሇማቆረጥ፣  ላሊም አዴማጭ ካሇ ሁለንም በዓይን ማዲረስና በተፇሇገው ቦታ ሊይ ፉታችንን በፇገግታ መሙሊት፣  ሁከትና ብጥብጥ የሚፇጥሩ ነገሮችን ማስወገዴ፣
  35. 35. 30  መሌእክት አስተሊሊፉዎችን ንግግራቸውን እዱጨርሱ፣ መጠበቅ፣  ሇሚተሊሇፇው ጉዲይ ወይም መሌዕክት ትኩረት መስጠት፣  የመሌዕክት አስተሊሊፉውን የዴምፅ አወጣጥ መከተሌ፣  አቅራቢዎች በሚየቀርብበት ወቅት አካባቢያችውን መቃኘት አሇባቸው አዴማጮችም የመሌዕክት አስተሊሊፊውን የሰውነት አቋምና ስነሌቦናዊ ሁኔታ ማጤን ኛቸው፡፡ 2.5 የመሌካም ስነምግባር ጉዴሇት፣ - የስነ ምግባር ዝቅጠት * ስግብግብነት፣ ራስወዲዴነት፣ አሌጠግብባይነት * የከፌተኛ ሱስ ጥገኛ መሆን * ራስን ከላሊው የማስበሇጥና የበሊይነት ፌሊጎት ጥቂቶቹ ናቸው ሇ. አባባሽ ምክንያቶች 1. ኢኮኖሚያዊ ምክንያቶች  መሰረታዊ ፌሊጎትን ሇማሟሊት አሇመቻሌ  የስራ ዋስትና የዯህንነት ስሜት ማጣት  የኑሮ ውዴነት ጋር የተመጣጠነ ገቢ አሇመኖር  መንግስት ብቸኛ አምራች ወይም አገሌግልት ሰጭ በመሆነባቸው መስኮች ሥራዎች በመኖፖሌ መያዝ 2.ፖሇቲካዊ ምክንያቶች
  36. 36. 31  የዱሞክራሲያዊ ስርአት አሇመዘርጋት/አሇመጠናከር  የመሌካም አስተዲዯር እጦት የተጠያቂነትና ግሌጽነት ችግር  የህግ የበሊይነት አሇመስፇን -የስሌጣን መማከሌ 3.ባህሊዊና ስነሌቦናዊ  ኃሊቀር አስተሳሰቦችና ሌምድች- ሲሾም ያሌበሊ ሲሻር ይቆጨዋሌ በሚአስተሳሰብ ሇስሊጣን መሮጥ፣ የስነምግባር መጎዯሌ እንዯመሌካም ጎበዝና ዯፊር አዴርጎ መቆጠር…  ማህበራዊ ትስስር፣ ዝምዴና ይለኝታን መሰረት ያዯረገ ግሌጋልት መስጠት እንዯ መሌካም ባህሌ መቆጠር 4.ተቋማዊ ምክኒያቶች  ሇትሁትና ውጤታማ ሰራተኞች የማበረታቻ ስርአት አሇመዘርጋት (የረጅምም ሆነ የአጭር ጊዜ የትምህርት እዴሌ፣ የዯረጃ እዴገት፣ ሇተሰሩ ስራዎች ማበረታቻ፣ …)  የሠራተኛው ብቃት /እውቀት ክህልትና አስተሳሰብ) የሚፇሇገው ዯረጃ ሊይ አሇመዴረስ  ብቃትን በተመሇከተ በግሌ የራሳቸውን ችልታ ሇሚያሻሽለ የመንግስት ሰራተኖች እዴገት አሇመኖሩ  የአሰራር ዯንብና መመሪያዎችና ግሌፅ የሥራ መዘርዝር በተፇሊጊው ሁኔታ ተሟሌቶ አሇመገኘት ቢኖርም በአግባቡ ስራ ሊይ ያሇመዋሌ ችግር  የስነምግባር መጎዯሌ የሚያስከትሊቸው ጉዲቶች ሀ. ኢኮኖሚያዊ ጉዲቶች  ሌማትን ያቀጭጫሌ  የአገር ኢኮኖሚ እዴገት እንዱገታ ያዯርጋሌ
  37. 37. 32  ኪሳራና ውዴቀት እንዱፊጠን ዴህነት በከፌተኛ ዯረጃ እንዱስፊፊ ያዯርጋሌ ሇ. ፖሇቲካዊ ጉዲቶች  የህግ የበሊይነት በሰዎች የበሊይነት ተተክቶ ህዝቦች በዱሞክራሲያዊ ስርአት ሊይ አመኔታ እንዱያጡ ያዯርጋሌ  ፖሇቲካዊ አሇመረጋጋትን፣ የርስበርስ ብጥብጥን የሰዎች ሰብአዊ መብት ጥሰትን ስሇሚያስከትሌ ህዝብ በመንግስት ሊይ ያሇውን አመኔታ ያሳጣዋሌ።  በሀገርና ሕዝብ ዯህንነት ሊይ አዯጋ ያስከትሊሌ ሐ. ማህበራዊ ጉዲቶች - ስራ አጥነት፣ ሴተኛ አዲሪነት፣ ያጣ የነጣ በጎዲናሊይ ሲሇምን መታየት፣ ብልም ጎዲና ተዲዲሪነት፣ ዋሌጌነት፣ ዘራፉነት እና ገዲይነት ያስከትሊሌ 2.6 Technical and Vocational Education and Training (TVET) strategy3 2.6.1 Trends in the Provision of TVET Program Technical and Vocational Education and Training (here after referred to as TVET) is referred to as “those aspects of the education process involving, in addition to general education, the study of technologies and related sciences , and the acquisition of practical skills, attitudes, understanding 3 Review of the Related Literature USAID, HARAMAYA (2014) A Research Report on Policy Information Gap Analysis on Selected Topics HARAMAYA UNIVERSITY
  38. 38. 33 and knowledge related to occupations in various sectors of economic and social life.”4 The concept of technical education is understood as the “theoretical vocational preparation of students for jobs involving applied science and technology and emphasizes the understanding of basic principles of science and mathematics and their practical applicability rather than the actual attainment of proficiency in manual skills.”5 On the other hand, vocational education and training “prepares learners for jobs that are based in manual or practical activities, traditionally non-theoretical and totally related to specific trade, occupation, or vocation in which the learner participates.”6 Therefore, TVET is a blend of theoretical and practical training aiming at preparing trainees for a certain job. The Ethiopian TVET proclamation defines training, within the context of TVET, as “any technical and vocational education and training provided through formal or non-formal program leading to a certificate or a college diploma and it also include competence earned through work experience and attested by the test of professional competence”.7 Ethiopia has a national strategy on TVET, laws and institutions at federal and regional level for the administration and enforcement of laws and regulations. 4 Netherlands Organization for International Cooperation in Higher Education (NICHE) (2010), NICHE Startegy on Technical and Vocational Education and Training (TVET), Available at: http://www.nuffic.nl/en/library/niche-strategy-on-technical-and-vocational-education-and-training-tvet.pdf, pp. 1 5 Id, pp.2 6 Id 7 Technical and Vocational Education and Training Proclamation No. 391/2014, Federal Negarit Gazeta, 10th Year, No. 26, Art. 2(1)
  39. 39. 34 2.6.2 Policy, Legal and Institutional and Legal Framework at the National Level It has to be noted that establishing and implementing national standards and basic policy for education, includingTechnical and Vocational Education and Training(TVET), is within the mandate of the Federal Government of Ethiopia.8 Accordingly, the Federal Government of Ethiopia formulates a National TVET Strategy in 2002 and improved it in 2008. The National Technical and Vocational Education and Training Strategy document (here after National TVET Strategy) contains matters such as the definition of the guiding principles of the provision of TVET, important stake holders and strategic actions intended to be done to ensure the quality of TVET. The aim of TVET colleges are to capacitate the ability of micro and small enterprise (MSE), produce skilled man power on the need of the development of the country, produce and transfer technology to MSE to substitute import and reduce expenditure of foreign currency. TVETs are considered strategic institutions in the implementation of the country’s employment policy and strategy by providing support for the private sector and micro and small enterprises through the provision of training.9 The basic challenges of the TVET, as identified under the strategy, are under-funding, shortage of sufficient TVET instructors, inefficiency and ineffectiveness (in a sense that graduates remain unemployed and wastage of resources due to underutilization of equipments), unsuccessful attachment (i.e., practical learning) period mainly due to lack of 8 The Constitution of the Federal Government of Ethiopia, Proclamation No. 1/1995, Federal Negarit Gazeta, 1st Year No. 1 9 Ministry of Labour and Social affairs (2009), National Employment Policy and Strategy of Ethiopia, Addis Ababa, pp. 23 & 46
  40. 40. 35 cooperation from employers.10 The National TVET Strategy aims at creating a competent, motivated, adaptable and innovative workforce in Ethiopia contributing to poverty reduction and social and economic development through facilitating demand-driven, high quality technical and vocational education and training relevant to all sectors of the economy. It is to be noted that change of policy is driven by the need from the government to address actual competence needs in the economy and, hence, moving towards an occupational standard-based TVET system to replace the curriculum centered approach that existed in the 2002 policy.11 This shows the recognition on the part of the government of the need to respond to the skills needs of the employment market at local, regional, national and international level. This is strategy that replaces its predecessor which was adopted in 2002 that mainly focused on the quantitative expansion of technical and vocational education and training. The specific objectives of the currently operational strategy include:  Create and further develop a comprehensive, integrated, outcome- based and decentralized TVET system for Ethiopia,  Strengthen TVET institutions to make them centers for technology capability accumulation and transfer,12  Create a coherent framework for all actors and stakeholders in the TVET system 10 National TVET Strategy, pp.11 11 National TVET Strategy, pp.12 12 In this regard, the strategy further states that TVET institutions are expected to transfer relevant technologies to micro and small enterprises (MSEs) sector with a view of increasing their productivity, quality of their products, and services and facilitating creation of new business.
  41. 41. 36  Establish and capacitate the necessary institutional set up to manage and implement TVET in ensuring quality management system,  Improve the quality of TVET (formal and non-formal) at all levels and make it responsive to the needs of the labour market,  Facilitate the expansion of relevant TVET offers which are crucial to national development,  Strengthen the private training provision and encourage enterprises to participate in the TVET system,  Build up the culture of self-employment and support job creation in the economy, particularly in emerging regions. After the coming into effect of the 2008 TVET strategy, occupational standards were developed in consultation with stakeholders and competence tests have been given for graduates so that they can engage in the industry or continue their study to a higher level if they successfully pass the test. The Federal Government has also come up with various laws and directives for the regulation of the provision of technical and vocation education and training. The basic legal document laying down ground rules for the provision of TVET services is Proc. No. 391/2004. A TVET proclamation was promulgated in 2004 aimed at establishing a uniform system for the determination of levels of competence and accreditation of training institutions and for the certification of trainees.13 It also envisaged the setting up of a mechanism providing for the participation of 13 Technical and Vocational Education and Training Proclamation No. 391/2014, Federal Negarit Gazeta, 10th Year, No. 26
  42. 42. 37 governmental and non-governmental organizations in the preparation of training programmes and curricula as well as in their evaluation and management. It classified the type of technical and vocational trainings into three. These are basic vocational training, junior technical and vocational training, and middle level technical and vocational education and training.14 The purpose, area, content, duration, admission requirement and manner of training vary across the type of training. To mention some, admission for basic vocational training requires literacy (the skill of writing and reading) and the purpose is to provide citizens basic training which prepares them for gainful employment. Junior technical and vocational training aims towards training the youth who have completed primary education and it shall consist of 80% of practical and 20% of theoretical training. The purpose of middle-level technical and vocational education and training is to prepare middle-level skilled manpower in various professions. Admission for middle-level training requires completion of general secondary education and willingness and inclination to be trained. Persons who have completed junior technical and vocational education and obtained a certificate with two years work experience and can produce evidence that they fulfill the profile of completion of general secondary education, or have passed the theoretical and practical test prepared for the purpose can be admitted for the same training. 70% the middle-level technical and vocational education should be practical and the remaining 30% shall be theoretical. The language used for this level of training should be English except when the training itself is skills related with language. 14 Id Articles 4-18
  43. 43. 38 The National TVET Strategy envisioned the establishment of Federal TVET Council and Federal TVET Agency, the former comprising different representatives from different sectors (such as state representatives, public and private TVET providers and the business community).15 The TVET Proclamation sets out rules for the governance of TVET system. Accordingly, the proclamation established an Office at the Ministry of Education with the power to provide superior leadership and to prescribe standards as regards TVET nationally.16 The power of this office is latter transferred to Technical and Vocational Education and Training Agency which was established by 2011.17 It also established a TVET Council which shall provide advice and provide assistance to the TVET Office at Ministry of Education with a view to enable the latter to carry out its powers and duties effectively.18 2.6.3 The Regulatory Framework in Afar, Somali and Oromia Regional States The technical and vocational education and training agency of the Afar Regional State was established recently in 2013 and it is in its infancy stage. There are lots of large scale government sugar projects in the region that needs middle and low level trainees. According to Tahir Hassen, the Tendaho Sugar Project needs 60,000 and Kesem Sugar Project needs 30,000 low and middle level TVET trainees during the development stage and after its completion. There is also a huge human 15 In the preparation of the 2008 TVET strategy, it was felt by the government that stakeholders are not consulted to the level it is required and this contributed towards the failure of some strategic activities like practical training in industries for TVET students. 16 TVET Proclamation, Supra note 4, Arts 54-55 17 Technical and Vocational Education and Training Agency Establishment Council of Ministers Regulation No. 199/2011. 18 TVET Proclamation, Supra note 4, Arts 57-58
  44. 44. 39 resource demand for the construction of railway lines that crosses the region. There are two TVETs established by the regional government (Luci TVET and Adedale Polythechnic College) and three privately owned TVETs. The latter focuses primarily on soft skills like accounting and secretarial science while the government-owned colleges focus on hard skill trainings such as sugar technology, electricity, construction, manufacturing and the like. Gewane TVET College is on the process of ownership transfer from the federal government (i.e., via Ministry of Agriculture) to the regional state and currently it is partly owned by the regional state. There are also centers aiming at providing short-term trainings in the evening and weekends at towns like Logia, Dubti and Mile. Under the TVET Agency of the Afar Regional State, there is a separate department/process working on need assessment of skills by potential employers and preparing short, middle and long-term training curriculum based on the findings of the need assessment.19 Since its establishment, only one need assessment is conducted only within very small part of the region and it was a big challenge for the department. The challenge relates with the potential employers being not certain with their human resource needs in terms of skills and number of skills needed within a certain timeframe.20 They were planned short-term training in negotiation with employers but it remains unsuccessful due to doubt surrounding the 19 This separate section is referred to as “Need-based training process/department” which is headed by Ato Isaw Seid during the time this research has been conducted. 20 Interview with Ato Isaw Seid, Need-based training process owner at Afar TVET Bureau, Ato Dawit Ayalew, Need assessment and post training research senior expert at Afar TVET bureau and Ato Tahir Hassesn, Industry Extension and Technology Transfer Core Process Owner at Afar TVET Bureau.
  45. 45. 40 employability of trainees after completion of the training. This is true for the sugar industries development projects stated above.21 The Afar TVET Agency Proclamation states that the Agency is entrusted with powers to develop curriculum for short, middle-level and medium trainings in line with national standards and to approve new trainings developed by TVET institutions under its supervision and close the old programs if they became irrelevant; ensure TVET institutions serve as centers for technological innovation; help the MSEs in the region increase the quality and quantity of their products and services through relevant trainings; conduct assessment of skills demanded by the labor market and supporting researchers conducting related researches; establish networks with regional and national projects so that trained graduates can get employed; and conduct pre and post training assessments to ensure & evaluate the effectiveness of the trainings.22 The Somali Regional State’s Proclmation that establishes TVET colleges defines college as “public or private institutions that admits students who completes secondary education or offers 10+3 educational program”.23 This definition limits access to TVET to those who completes secondary education. There is a clear stipulation in the same law that TVET colleges can render short-term trainings in any appropriate language.24 It is not clear whether these colleges are permitted to give theses short-term trainings for those who didn’t complete secondary or primary education. 21 Id. 22 A Proclamation to Provide for the Establishment of Afar National Regional State Technical and Vocational Education and Training Agency, Proclamation No. 75/2013, Afar Region Dinkara Gazeta, 11th Year, No. 75, Art. 10 23 A Proclamation to Establish Vocational Education and Training Colleges of Somali Regional State, Proclamation No. 52/1998, Somali Regional State, Dhool Gazeta, Art. 2 (5) 24 A ProclamationIbid, Art.6 (2) cum. 8(2).
  46. 46. 41 The training can be given through regular or continuing program and is required to be practice oriented.25 In the region, colleges are autonomous institutions administered by a board. The board is empowered to issue guidelines and criteria for admission.26 2.6.4 Relevance of the Policy for PRIME Activities The mandatory requirements set out under the laws of PRIME (Pastoralists’ Resilience Improvement through Market Expansion)operational regional states and the federal government of Ethiopia has meaningful significance for PRIME. Under IR3 (i.e., strengthening alternative livelihoods for households transitioning out of pastoralism (ToP)), it is stated that PRIME will work towards increasing the opportunities of technical and vocational training and education for ToPs. The selection between the available training opportunities depends on the educational level/achievement of Transitioning out of Pastorals’ (ToPs). PRIME also planned to support the efforts of TVET in need assessment and curriculum development. This is in line with the TVET strategy as it clearly mandates TVET providers to develop curricula that are based on the National Occupational Standards while, at the same time, taking into account specific requirements of target groups and specific labour market requirements.27 In other words, TVETs are permitted to undertake assessment of skills demanded by the market and adopt curricula that aim to produce workforce with the required skills. This helps PRIME work directly with government and private TVET institutions to implement the activities planned underIntermediate Result(IR) 3. 25 Ibid, Art. 6 (2) & 7. 26 Ibid, Art. 11 (1) 27 National TVET Strategy, pp. 22
  47. 47. 42 Curriculum development is planned to be undertaken through direct communication with selected TVETs. But, in the majority of cases, curriculum development as well as curriculum approval requires regional authorities’ engagement and approval.28 These authorities are also involved in the curriculum development to be implemented by the TVETs institutions under their supervision. Therefore, it is better to work with TVET Agency of Afar and Somali Regional Sates and Oromia TVET Commission. 2.7 Conclusion and Points for Considerations for PRIME Intervention in the TVET Sector Non Governmental Organizations(NGOs) are identified by the policy document as stakeholders.29 They can participate by financing TVET institutions in various modalities or by facilitating access to technical and vocational training for target populations in the project areas. This requires the knowledge of regulatory frameworks for TVET institutions in Afar, Somali and Oromia regions and the specific woredas since the national strategy envisages decentralization of TVET institutions to regional, zonal or woreda level.30 The following points should be taken into consideration for further intervention and research in this sector: 28 A Proclamation to Provide for the Establishment of Afar National Regional State Technical and Vocational Education and Training Agency, Proclamation No. 75/2013, Afar Region Dinkara Gazeta, 11th Year, No. 75 29 Other stakeholders include employers (private and public), the business sectors, MSEs, employees, public and private TVET providers, etc. They are expected to contribute for the development of TVET institutions by developing, drafting, and reviewing policies; financing them in the form of contributing resources; involving actively in the setting of occupational standards and conducting occupational assessment; and providing training to their own staff and offering internships to trainees. 30 For instance, the Addis Ababa City Administration has its own TVET Agency and Proclamation providing for the regulation of TVET service provision.
  48. 48. 43  The currently applicable law is an old law promulgated based on the old TVET strategy. Further research should be conducted to examine its consistency with the new policy and provide for its improvement or amendment if it is found inconsistent. This will ultimately improve the regulatory environment in which TVETs operate as the latter is updated and incorporates current developments in the sector.  The TVET Proclamation leaves various issues regarding the provision of TVET training, especially basic vocational training and junior technical and vocational training to their discretion. For instance, they have the discretion to determine the duration, language and content of the training taking into consideration their local needs and the country’s development strategy.31 Therefore, for sustainable and successful implementation of activities of PRIME related with TVET training for ToPs, the working requirements and procedures at regional level should be researched and compiled systematically so that compliance with the mandatory rules can be ensured.  There are various analytical frameworks for the evaluation of a TVET policy. A working paper commissioned by International Growth Center (ICG) compiles the necessary conditions for a successful TVET policy. These are: adopting a clear vision and leadership at the highest political level; improving forecasting and planning for skill needs, improving the quality of TVET; addressing the skill needs of the informal sector, facilitating the growth of the productive sector through technological learning and innovation; fostering partnership with all stakeholders, involving local communities and strengthening local 31 TVET Proclamation, supra note 4, Arts. 5, 7 (2), 9, 11, 12 (2) & (4), 15, 17

×