O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.

Organizacija procesa rada

11.929 visualizações

Publicada em

Publicada em: Educação
  • Entre para ver os comentários

  • Seja a primeira pessoa a gostar disto

Organizacija procesa rada

  1. 1. ORGANIZACIJA PROCESA RADARadovanović Gordana AE 11/09 Radulović Jovana AE 439/09
  2. 2.  Kao osnovni zahtev organizacije svakog radnog procesa se ističe postizanje veće produktivnosti rada sa manjim fizičkim naporima radnika i sa nižim troškovima po jedinici učinka, tj. jedinici proizvoda. Veličina učinka, kao i visina troškova za njegovo postizanje zavisi, u prvom redu, od toga koliko je radni proces racionalno organizovan. Pod racionalnom organizacijom radnog procesa se podrazumeva takva organizacija rada, koja omogućava postizanje maksimalnog učinka, optimalno iskorišćavanje rada i sredstava, optimalne troškove, minimalno naprezanje radnika, kvalitetno i pravovremeno izvodjenje procesa rada; Rajkov i Otašević (1974).
  3. 3.  Radi racionalnog organizovanja jednog radnog procesa, neophodno je poznavati ne samo sredstva za proizvodnju koja se koriste za njegovo izvođenje, nego je potrebno poznavati i samu tehniku i tehnologiju izvođenja radnog procesa, kao i metodski postupak za organizaciju konkretnog radnog procesa. Na primer, postavlja se pitanje da li se može smatrati da je pravilno organizovana obrada zemljišta, ukoliko se raspolaže samo sa traktorom i plugom?
  4. 4.  Organizacija radnih procesa je sastavni deo funkcije rukovođenja procesom proizvodnje, zbog čega je ovu funkciju, tj. ovaj element rukovođenja potrebno posmatrati u uzajamnom povezivanju i međusobnom ukslađivanju svih elemenata rukovođenja. Jasno je da rukovođenje proizvodnjom obuhvata ne samo organizaciju, nego i planiranje, analizu i kontrolu procesa rada. Iz ove činjenice proizilazi da je nemoguće uspešno organizovati jedan radni proces, zapostavljajući bilo koji od navedenih elemenata. Prema tome, organizaciji svakog radnog procesa prethodi planiranje, tj. sastavljanje odgovarajućeg plana, dok sprovođenje organizacije radnog procesa mora biti praćeno kontrolom i analizom.
  5. 5.  Prilikom organizacije jednog radnog procesa potrebno je precizno definisati cilj, što praktično zahteva jasno određivanje onoga što ćemo raditi i zašto hoćemo to da radimo. Na primer, postoji više načina obrade zemljišta, koja se može izvoditi sa različitim ciljem, kao: radi popravke fizičkih i hemijskih osobina zemljišta, razbijanja pokorice i konzerviranja vlage u zemljištu, zaoravanja đubriva, zaoravanja zelene mase itd.
  6. 6.  Na osnovu precizno definisanog cilja je moguće definisati zadatak izvođenja određenog radnog procesa koji je ograničen:a) vremenom - kada obaviti jedan zadatakb) mestom - gde treba obaviti zadatakc) načinom - na koji način obaviti zadatakd) izvršiocem - ko će obaviti zadatak
  7. 7.  Posle jasnog definisanja zadatka pristupa se izboru tehnologije proizvodnje, koja pretpostavlja poznavanje prirode i karaktera tehnološkog postupka svakog radnog postupka. Znači, iz same definicije tehnološkog postupka treba utvrditi:  koje poslove obuhvata dati tehnološki postupak i redosled njihovog izvođenja  obim posla  potrebna sredstva za obavljanje datih postupaka  potreban materijal  potreban broj radnika po kvalifikacijama  norme učinka za svaki posao (postupak)
  8. 8.  Pod normom učinka podrazumeva se utvrđen (propisan) učinak, koji radnik postiže prosečnom radnom sposobnošću i stručnošću za određeno radno vreme u određenim radnim uslovima, pomoću određenih sredstava uz svesno i dobro zalaganje i dobar kvalitet rada; Otašević (1970). Norma vremena je količina rada neophodna za ispunjenje jedinice učinka obavljenog na određeni način, određenim sredstvima i u određenim radnim uslovima, uz dobro i savesno zalaganje i dobar kvalitet rada.
  9. 9.  Zatim se obavlja proračun potrebnih sredstava za rad, potrebne količine materijala, kao i potrebne radne snage za izvođenje datog zadatka, što predstavlja osnovu za sastavljanje operativnog plana u kojem se definiše: * vrsta i naziv posla * obim posla * vreme za koje će se posao obaviti (rok izvođenja posla od-do) * sredstva za izvođenje datog posla * norma materijala po jedinici površine
  10. 10.  Na osnovu prethodno iznetog se pristupa organizaciji rada na radnom mestu, kojoj prethodi izdavanje radnih zadataka izvršiocima rada u smislu šta treba, gde treba, kako treba obavljati određen posao, rok završetka, kao i potreban kvalitet rada. Na primer, traktorista postavlja pitanje šta da radi i gde da radi, kojim priključnim mašinama da radi, na koji način da ore (na razor ili slog), na kojoj dubini, kada treba da završi posao i kakav kvalitet rada treba da postigne. Posle izdavanja radnog zadatka obavlja se kontrola načina izvođenja procesa rada, kontrola izvršavanja postavljenih normi, kontrola pridržavanja higijensko- tehničke zaštite na radu itd.
  11. 11.  Na kraju svakog radnog dana se redovno prikupljaju podaci u vezi sa ostvarenim obimom svakog izvršenog posla, utroškom materijala, utroškom ljudskog i mašinskog rada. Prikupljeni podaci se zatim evidentiraju u pogonskom knjigovodstvu i služe kao osnova za raspoređivanje troškova na pojedine proizvodnje. Osim toga, prikupljeni podaci se koriste i za analizu izvršenja radnih zadataka.
  12. 12.  Analizom obima obavljenog posla se proverava da li su ostvarene planirane norme učinaka u toku radnog dana. Analizom utrošenog materijala se kontroliše da li su utrošene one vrste i količine materijala koje su predviđene radnim zadatkom. Kod izvođenja analize sredstava za rad je potrebno poštovati princip, da se jedno sredstvo za rad može zameniti drugim sredstvom, koje obezbeđuje isti kvalitet rada, ali koje omogućava postizanje većeg učinka u jedinici vremena sa manjim troškovima po jedinici učinka, tj. jedinici proizvoda. Na osnovu izvedene analize, moguće je već sledećeg radnog dana eliminisati uočene greške i nedostatke pri izvođenju radnog zadatka.
  13. 13. ORGANIZACIJA VAŽNIJIH RADNIH PROCESA UREDOVNOJ PROIZVODNJI VOĆA I GROŽĐA
  14. 14.  Veliki broj radnih procesa i operacija, koje se izvode u redovnoj proizvodnji voća i grožđa, zahtevaju poštovanje opštih principa racionalne organizacije rada, adekvatnu pripremu, kao i pravovremeno i kvalitetno izvođenje radnih procesa radi postizanja veće produktivnosti rada, ekonomičnosti i rentabilnosti proizvodnje.
  15. 15.  Po svome značaju, složenosti i obimu, svi radni procesi u proizvodnji voća i grožđa se moraju podjednako tretirati, tj. nijedan radni proces se ne sme zanemariti (manje ili više važniji radni proces). Pri izvođenju poslova u voćnjaku i vinogradu treba poći od činjenice da se njihov efekat ispoljava ne samo u godini izvođenja, nego i kasnije, zahvaljujući delovanju agrotehničkih mera na vegetativni i rodni potencijal, koje predstavljaju osnovu za postizanje kvalitetnog i visokog prinosa po jedinici kapaciteta. Određene agrotehničke mere se u istom smislu i izvode periodično.
  16. 16.  Radi detaljnijeg sagledavanja i analize složenih radnih procesa, oni se raščlanjuju na radne operacije. Analizom radnih operacija se dolazi do saznanja o merama koje treba preduzeti za njihovo racionalno izvođenje i otkrivaju se uštede i rezerve za povećanje proizvodnosti rada. U stvari, analizom uobičajene organizacije radnih procesa otkrivaju se najvažniji elementi pri projektovanju standardnih normi vremena i učinka, a koji se istovremeno koriste i za racionalnu organizaciju rada.
  17. 17.  Prilikom određivanja normi vremena i učinka metodom hronografije, ukupno vreme rada se prema usvojenoj metodologiji deli na vreme rada i vreme pomoćnih operacija. U strukturi radnog dana potrebno vreme za izvođenje jednog radnog procesa obuhvata: osnovno vreme, pomoćno vreme, pripremno-završno vreme, vreme puta do mesta rada i natrag, i gubitke radnog vremena. Opšta je težnja organizatora procesa rada da učešće osnovnog vremena u strukturi radnog dana bude što veće. Zavisno od dužine trajanja osnovnog vremena po jedinici ostvarenog učinka se donosi zaključak o racionalnosti izvođenja procesa rada. Povećanjem osnovnog vremena u strukturi radnog dana se postiže i veća produktivnost rada.
  18. 18.  Proučavanje organizacije radnih procesa je posebno značajno i važno radi postizanja racionalnog korišćenja raspoloživih kapaciteta (raspoložive radne snage i sredstava mehanizacije). Racionalnim korišćenjem raspoloživih kapaciteta omogućava se postizanje maksimalne produktivnosti rada, optimalnog korišćenja radne snage i savremenih sredstava, kao i pravovremenog i kvalitetnog izvođenja radnih procesa u određenoj proizvodnji.
  19. 19.  Sadašnje stanje mehanizovanosti radnih procesa u voćarsko-vinogradarskoj proizvodnji se ogleda u tome da je potpuno mehanizovana: sistematizacija zemljišta za podizanje novih zasada, obrada zemljišta u već podignutim zasadima, đubrenje organskim i mineralnim đubrivima i zaštita od bolesti, štetočina i korova; Đukić i saradnici (1987). Međutim, iako postoje rešenja mašina za navedene operacije, neophodno je njihovo dalje usavršavanje, kako bi se smanjivao utrošak energije i povećavala efikasnost i produktivnost rada. Sadnja, rezidba, berba i dorada voća i grožđa su operacije koje su još uvek zavisne od ručnog rada, pa za njih treba iznaći i uvesti u praksu odgovarajuća rešenja mašina i uređaja. Pogodna rešenja mašina za navedene operacije omogućila bi povećanje učinka i smanjenje troškova proizvodnje, što je permanentna težnja savremene voćarsko-vinogradarske proizvodnje.
  20. 20.  Svi radni procesi u voćarsko-vinogradarskoj proizvodnji se izvode sa određenom namenom i ciljem, zbog čega će se u narednim izlaganjima ukazati na najvažnije specifičnosti njihovog izvođenja. Iako su radni procesi u redovnoj proizvodnji voća i grožđa po svojoj složenosti i obimu izvođenja veoma raznovrsni, ipak mnogi od njih imaju dosta sličnosti, pa se uprkos njihovoj različitoj zastupljenosti mogu svrstati u 4 grupe, i to:1. radni procesi u vezi sa zemljištem2. radni procesi u vezi sa negom zasada3. radni procesi u vezi sa berbom plodova4. radni procesi u vezi sa organizacijom transporta

×