MORFOLOXÍA VERBAL. FORMAS REGULARES

1.563 visualizações

Publicada em

verbo, morfoloxía

Publicada em: Educação
0 comentários
1 gostou
Estatísticas
Notas
  • Seja o primeiro a comentar

Sem downloads
Visualizações
Visualizações totais
1.563
No SlideShare
0
A partir de incorporações
0
Número de incorporações
825
Ações
Compartilhamentos
0
Downloads
10
Comentários
0
Gostaram
1
Incorporações 0
Nenhuma incorporação

Nenhuma nota no slide

MORFOLOXÍA VERBAL. FORMAS REGULARES

  1. 1. 1 º D E B A C H A R E L A T O . A M P A R O C E R E I X O S I L V A MORFOLOXÍA VERBAL (i). FORMAS MODOTEMPORAIS REGULARES
  2. 2. O verbo. DEFINICIÓN  SEMÁNTICA: indica accións, estados ou procesos.  MORFOLÓXICA: palabra variable que se compón de LEXEMA + MORF. GRAMATICAIS  SINTÁCTICA: desempeña a función de predicado na cláusula. É imprescindible a súa presenza para a existencia deste tipo de unidade sintáctica.
  3. 3. ESTRUTURA VERBAL. FORMAS MODO- TEMPORAIS  A estrutura do verbo é:  TEMA (LEXEMA + VOGAL TEMÁTICA) +  MORFEMAS GRAMATICAIS / FLEXIVOS  Esquema das formas verbais modotemporais. LEXEMA VT MMT MNP And a ba s Troux e se Ø Quix Ø Ø o
  4. 4. O TEMA: O LEXEMA  O LEXEMA é o que achega o significado léxico.  En base ao lexema distinguimos:  Verbos regulares: manteñen o mesmo lexema ao longo de toda a conxungación.  Verbos irregulares: presenta máis de un lexema. En xeral adoita haber un lexema propio do presente (quer-o, quer- ería) e outro lexema propio do tema de perfecto (quix-en, quix-era, quix-er, quix-ese) And a ba n e Ø i a rá n
  5. 5. VERBOS CON ALTERNANCIA VOCÁLICA  Os verbos con alternancia vocálica son aqueles que abren ou pechan un grao a vogal radical.  A VOGAL RADICAL é a última vogal do lexema: Contribu-ír Escorr-er Gabe-ar
  6. 6. VERBOS CON ALTERNANCIA VOCÁLICA. MODELO 1: SENTIR  A VOGAL RADICAL /e/ mantense en todas as formas agás:  /Ɛ/  P2, P3 e P6 do Presente de indicativo: sƐntes, sƐnte, sƐnten. Di que se sente moi cansa. Menten máis do que falan.  /i/  P1 do Presente de indicativo  P2 do imperativo  Presente de subxuntivo Con tanto ruído non sinto a radio. Sirve ti o café, fai favor! • Conxúganse segundo este modelo: servir, seguir, ferir, mentir e derivados (conseguir, perseguir, consentir...).
  7. 7. VERBOS CON ALTERNANCIA VOCÁLICA. MODELO 2: ADVERTIR  A VOGAL RADICAL /e/ mantense en todas as formas agás:  /i/  P1, P2, P3 e P6 do Presente de indicativo  P2 do imperativo  Presente de subxuntivo. Repito o mesmo exercicio varias veces. Íspese el só. Din que prefiren ir soas. Conxúganse igual Advertir, Divertir, Agredir, Conferir, Diferir, Inferir, Preferir, Referir, Competir, Repetir, Concernir, Espelir, Espir, Dixerir, Inxerir, Suxerir, Inserir, Medir, Pedir, Reflectir, Vestir, Investir... O verbo reflectir conserva o grupo –ct- en toda a conxugación. É fundamental que reflictas a realidade do país.
  8. 8. VERBOS CON ALTERNANCIA VOCÁLICA. MODELO 3: DURMIR  A VOGAL RADICAL /o/ mantense en todas as formas agás:  /ɔ/ na P2, P3 e P6 do Presente de indicativo Dorme todo o día. Nunca acode ás reunións. Conxúganse seguindo este modelo: acudir, bulir, cubrir, cumprir, cuspir, durmir, engulir, fundir, fuxir, lucir, sacudir, subir, sufrir, tusir, ulir, xurdir…
  9. 9. VERBOS CON ALTERNANCIA VOCÁLICA. MODELO 4: BEBER / COMER  Existen outros verbos con alternancia vocálica, mais esta non se reflicte na escrita porque as vogais medias se representan do mesmo xeito. Porén, en verbos como “beber” ou “comer” a vogal radical abre un grao na P2, P3, P6 do Presente de indicativo. Marta bƐbe moita auga. Xoán non cɔme nada ben.
  10. 10. O TEMA: A VOGAL TEMÁTICA  A vogal temática (VT) é a que permite adscribir un verbo a unha ou outra conxugación.  Segundo a VT distinguimos tres conxugacións: C1 XOG A R C2 BAT E R C3 PERMIT I R
  11. 11. O TEMA: A VOGAL TEMÁTICA. C1  C1: presenta vogal temática –a-: xog-a-r  Á parte da VT –a- na C1 podemos atopar:  Ø:  P1 do Iprs. And-Ø-Ø-o  Sprs. And-Ø-e-s  /o/  P3 do Iptº. And-o-Ø-u.  /e/:  P1 do Iptº And-e-Ø-i
  12. 12. O TEMA: A VOGAL TEMÁTICA. C2  C2: presenta vogal temática –e-: beb-e-r  Á parte da VT –a- na C2 podemos atopar:  Ø:  P1 do Iprs. Beb-Ø-Ø-o  Sprs. Beb-Ø-e-s  /i/:  P1 e P2 do Iprs. Beb-i-Ø-ches  Icoprtº. Beb-í-a-s  Participio. Beb-i-do
  13. 13. O TEMA: A VOGAL TEMÁTICA. C3  C2: presenta vogal temática –i-: produc-i-r  Á parte da VT –a- na C3 podemos atopar:  Ø:  P1 do Iprs. Produz-Ø-Ø-o  Sprs. Produz-Ø-a-n  /e/:  P2, P3 e P6 do Iprs. Produc-e-Ø-s  P2 Imperativo. Produc-e-Ø-Ø Nalgúns verbos prodúcense variacións gráficas segundo o fonema e a súa representación grafica: conduzo / conducir ou chegar / chegues. O fonema é o mesmo mais a súa representación gráfica varía. Trátase, xa que logo, de verbo regulares.
  14. 14. O MORFEMA MODOTEMPORAL  Indican o modo (Subxuntivo / Indicativo) e o tempo (Presente, Pretérito, Antepretérito, Futuro...) da forma verbal.  Sitúase inmediatamente despois da VT  O modo indicativo indica unha acción real.  O modo subxuntivo refire unha acción irreal ou hipotética.
  15. 15. O MORFEMA MODOTEMPORAL  Na nosa lingua só é posible realizar referencias a partir do tempo de pasado, non do presente nin do futuro.  O esquema é o que segue: Pretérito Chegou onte á noite. Antepretérito Dixo que chegara no tren de onte á noite. Copretérito Díxome que chegaba puntual Pospretérito Dixo que chegaría no tren da noite. Presente Chego agora mesmo Futuro Chegarei no tren da noite
  16. 16. O MMT. O PRESENTE DE INDICATIVO (IPRS.)  Refire unha acción que está a acontecer no momento da fala.  Outros valores:  Presente habitual: acción que se realiza habitualmente. Sempre toma café despois de xantar.  Presente intemporal: describen accións / feitos que non mudan. Dúas e dúas son catro.  Presente histórico: para referir feitos da Historia como se fosen presentes. Cantares gallegos edítase en Vigo en 1863.
  17. 17. O MMT. O PRESENTE DE INDICATIVO (IPRS.)  O MMT do Iprs. é sempre Ø L VT MMT MNP and Ø Ø o part e Ø s tra e Ø Ø coll e Ø mos busc a Ø des l e Ø n
  18. 18. O MMT. O PRETÉRITO DE INDICATIVO(IPTº.)  Sitúa a acción no pasado e como xa rematada.  O MMT do Iptº. é sempre Ø L VT MMT MNP and e Ø i part i Ø ches com e Ø u coll e Ø mos busc a Ø stes l e Ø ron
  19. 19. O MMT. ANTEPRETÉRITO DE INDICATIVO(IANTEPTº.)  Sitúa a acción como anterior a outra anterior. Dixo que xa estivera na praza.  O MMT do Ianteptº. é sempre -RA- L VT MMT MNP and a ra Ø part i ra s com e ra Ø coll e ra mos busc a ra des l e ra n A única forma do anterpretérito é a que presenta un MMT –ra-, as formas con MMT –se- non son formas de indicativo, polo tanto non se poden substituír unhas por outras porque muda o signficado: Dixo que fixeras os exercicios / Dixo que fixeses os exercicios.
  20. 20. O MMT. COPRETÉRITO DE INDICATIVO(ICOPTº.)  Sitúa a acción como simultánea a outra tamén pasada. Dixo que estaba na praza.  O MMT do Icoptº é:  BA na C1  A na C2 e C3 L VT MMT MNP and a ba Ø part í a s com í a Ø coll i a mos busc a ba des l í a n Na P5 e P6 dos verbos rematados en –aír, -aer, -oír, -oer e –uír empregamos diérese sobre o /i/: Non oïades o timbre? Xa saïamos da casa cando chegaron eles.
  21. 21. O MMT. POSPRETÉRITO DE INDICATIVO(IPOSPTº.)  Sitúa a acción como posterior a outra pasada. Dixo que estaría na praza ás dez.  O MMT do Iposptº é –ria- / -ría- L VT MMT MNP and a ria Ø part í ría s com e ría Ø coll e ria mos busc a ria des l e ría n Fixáte na acentuación da P4 e P5. Aínda que dialectalmente existen as formas “estaríamos” / “andaríades”, na lingua estándar a forma correcta é : estariamos e andariades
  22. 22. L VT MMT MNP and a re i part i rá s com e rá Ø coll e re mos busc a re des l e rá n O MMT. FUTURO DE INDICATIVO(IFUT.)  Sitúa a acción no futuro, aínda sen realizar. Estarei na praza ás dez.  Os valores do futuro poden ser:  Obrigaroriedade: expresa un mandato.  Mañá virás comigo.  Probabilidade:  Terá vinte anos.  Histórico: para lle dar vida á historia.  Rosalía publicará Follas novas en 1880.  O MMT do Ifut. é:  -re-: P1, P4, P5  -rá-: P2, P3, P6
  23. 23. O MMT. PRESENTE DE SUBXUNTIVO (SPRS.)  Sitúa a acción no presente ou no futuro. Oxalá estea na praza.  O MMT do Ifut. é:  -e-: C1  -a-: C2 e C3 L VT MMT MNP and Ø e Ø part Ø a s com Ø a Ø coll Ø a mos busc Ø e des loit Ø e n
  24. 24. O MMT. PRETÉRITO DE SUBXUNTIVO (SPTº.)  Sitúa a acción no pasado mais non se realizou. Se estivese onte na praza, víaa.  O MMT do Ifut. é –SE- L VT MMT MNP and a se Ø part i se s com e se Ø coll é se mos busc á se des loit a se n A única forma do anterpretérito é a que presenta un MMT –ra-, as formas con MMT –se- non son formas de indicativo, polo tanto non se poden substituír unhas por outras porque muda o signficado: Dixo que fixeras moi ben os exercicios / Dixo que fixeses os exercicios antes de que chegase ela.
  25. 25. O MMT. FUTURO DE SUBXUNTIVO (SFUT.)  Indica algo posterior, no modo da irrealidade ou hipótese. Se for posíbel, telefonade.  O seu uso está moi reducido  O MMT do Sfut. é:  -re-: P2, P6  -rá-: P1, P3, P4, P5 L VT MMT MNP and a r Ø part i re s com e r Ø coll e r mos busc a r des l e re n
  26. 26. MORFEMAS NÚMERO-PERSOAIS  É unha categoría gramatical que localiza o SUX da acción.  Relaciónase coas persoas do acto comunicativo.
  27. 27. MORFEMAS NÚMERO-PERSOAIS. P1  Refire o emisor.  O MNP é Ø, mais presenta os seguintes alomorfos:  -o: Iprs.  -i: Iptº da C1.  -n: Iptº da C2 e C3 L VT MMT MNP and a se Ø and e Ø i com Ø Ø o part í Ø n
  28. 28. MORFEMAS NÚMERO-PERSOAIS. P2  Refire o receptor.  O MNP é -s, mais presenta os seguintes alomorfos:  -ches: Iptº da C1.  -n: Imperativo L VT MMT MNP and a se s xunt a Ø ches com e Ø Ø part í Ø ches
  29. 29. MORFEMAS NÚMERO-PERSOAIS. P3  Refire o tema da conversa, o referente.  O MNP é -Ø, mais presenta os seguintes alomorfos:  -u: Iptº. L VT MMT MNP and o Ø u xunt a ba s com e Ø u part i rá s
  30. 30. MORFEMAS NÚMERO-PERSOAIS. P4  Refire un grupo no que se atopa o emisor.  O MNP é -mos- L VT MMT MNP and a Ø mos xunt a ba mos com i a mos part í se mos
  31. 31. MORFEMAS NÚMERO-PERSOAIS. P5  Refire un grupo no que se atopa o repector.  O MNP é –des. Ten os alomorfos:  -stes: Iptº  -de: Imperativo L VT MMT MNP and a Ø stes xunt a ba des com i a des part i Ø de
  32. 32. MORFEMAS NÚMERO-PERSOAIS. P6  Refire o grupo de que se está a falar.  O MNP é –n. Ten os alomorfos:  -ron: Iptº L VT MMT MNP and a Ø ron xunt a ba n com i a n part i Ø ron

×