O slideshow foi denunciado.
Utilizamos seu perfil e dados de atividades no LinkedIn para personalizar e exibir anúncios mais relevantes. Altere suas preferências de anúncios quando desejar.
Sembol resmi
1.BASINÇ ÜRETİMİ
1.1.Komprasör (Sıkıştırıcı)
Sıkıştırıcılar, atmosferden emilen havayı istenilen işletme bası...
Tek kademeli kurs pistonlu kompresörler 10 bar işletim basıncına kadar ve 100 m3
/ saat
üretim miktarına kadar kullanılır....
Lastik diyagram
C- Diyaframlı Kompresörler
Diyaframlı kompresörler
pistonlu sıkıştırıcılar gurubuna
mensuptur. Basınç
geçi...
•Ana dağıtım hatları normalde kapalı devre olarak döşenir.
Daha iyi basınç dağıtımı için işletmelerde kapalı
devre hat kur...
Basınçlı hava hatlarının anma genişlikleri ve borunun çapları; gerekli üretim miktarı, hatta
bağlı armatörlerin akış diren...
Basınçlı hava filtresine hava yandan girer, havayı pisliklerden, özellikle yoğunlaşma
suyundan temizler.
Çalışması: Basınç...
2- Basınç Ayarlayıcısı
Kompresör tarafından sağlanan havada basınç salınımları vardır. Bu basınç salınımları;
valflerinin ...
Çalışma şekli: Basınçlı hava P’den manometreye girer boru yaydaki basınç nedeni ile yayda
bir gerilme uzama zorlaması meyd...
Çalışması : İki metal kap arasına sıkıca lastik, plastik veya metalden bir diyafram bağlanır.
Piston kolu merkezi olarak d...
Çalışması : Silindir, piston tarafından hava ile beslenir ve kol tarafındaki hava tahliye
edilince piston kolu açılır.
Kol...
Bu silindirler norm çift etkili silindirlere göre daha büyük döndürme kuvvetleri ve bükme
momenti karşılayabilir, zira kol...
Döner kanatlı silindirle 300°’ye kadar dönme hareketi sağlanabilir.
Döner kanatçıkların sızdırmazlığını sağlamak zordur. A...
Silindir, silindir borularıyla piston kolundan oluşur. İleri kurs ve karşı kuvvet yardımıyla önce
en içteki piston ve ardı...
Birden fazla anahtarlama konumu belirlenmiş valfler, açık, kapalı, kumandasız veya
kumandalı anahtarlama konumunda olabili...
⇒ Bağlantılar harf veya rakamla tanımlanır
Cihazlarda muhtelif bağlantılar büyük harflerle yada rakamlarla tanımlanır.
Bas...
karşı karşıya gelene kadar yatay yönde itilir (kaydırılır). Bu alanın çizgilerinden, anahtarlama
konumu görülür.
3.2 Valfl...
3.3 Yapılarına Göre Valf Çeşitleri
Yapı prensiplerine göre valfler
•Oturmalı valfler = - Bilyalı valfler
- Disk tabanlı va...
Sürgülü valflerde, valf bağlantı yolları
piston, yassı piston veya disk aracılığıyla birbirine
bağlanır veya kapatılır . Ş...
bağlantısına yönlendirilir ve atmosfere çıkış açılır. Valf kumandası kaldırıldığında valf yayının geri
getirme etkisiyle t...
İki yola ve iki konuma (Kapalı, açık) sahiptir. Bu valfin kapama konumunda dışarı hava
atılması yoktur. En sık rastlanan ş...
Devre şemasında tek etkili 1.0 silindiri,1.1 numaralı 3/2-yönlendirme valfi tarafından kumanda
edilmektedir. El kumandalı ...
1(P)den 2(A) ya giden yol kapatılacak ve silindir hacmine giden hat 2(A) bağlantısı üzerinden 3(R
veya T) bağlantısına yön...
4. Basınçlı hava girişi aniden kesildiğinde ne olur?
5. Devreyi kurunuz.
3.6 İmpuls Valfler
ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜD...
İmpuls valfler her iki taraftan basınç uygulanarak tetiklenen sürgülü valflerdir. İmpuls
valfinin yön değiştirmesi için ba...
Pnömatik kumandalı bir valf dolaylı kumandalı bir kontrol sistemin kumanda
elemanı olarak kullanılabilir. Bu devrede 1.0 s...
Pnömatik kumandalı 4/2 yön kontrol valfi 2 adet kumanda pistonuna
sahiptir. Sol kumanda pistonun deliğinden A'dan R'ye ve ...
1 .0
1 4 ( Y ) 1 2 ( X )
1
24
3 5
1 .2 1 .3
0 .1
1
2
3 1 3
2
1 .1
Uygulama :
ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ27
Bir sütunlu testere tezgahının ilerleme ünitesi düğmeye
basıldığında ileriye doğru açılsın bırakıldığında, normal
başlangı...
Bir magazinden iş parçaları alınacaktır. Bir 3/2-yönlendirme
valfinin düğmesi basıldıktan sonra, bir çift etkili silindiri...
3.7 Makaralı ve Makaralı Mafsallı Yön Kontrol Valfleri
Makaralı-Pnömatik Ön Kumandalı 3/2-Yön Kontrol Valfi
Doğrudan kuman...
Örnek uygulama:
Bir iş parçası pnömatik matkap tezgahında başlama butonuna basıldığında, delinecek piston
kurs sonunda sın...
3.8 Pnömatik; Diyagram, Tablo Ve Şemaları
A- Gösterim Araçları
İş akışını grafiksel gösterebilmek için gösterim araçları i...
Örnekte silindir A başlama tuşunun basılmasıyla ileri açılır.
Silindir A ileri konuma geldiğinde, 2.2 nolu işaret vericisi...
İşaret elemanları insan gücü, mekanik veya basınç tetiklemeli olabilir. İşaret iletimi bir işaret çizgisi
yardımı ile göst...
Durum diyagramı iki koordinatla bir veya birden fazla iş elemanı ve bununla ilgili
kumanda teknik birleşmenin işlev sırası...
İnce dolu çizgiler başlama konumu durumuna tekabül eder. (Motor kapalı, silindir
başlangıç konumunda ya da geride veya val...
Próximos SlideShares
Carregando em…5
×

Hidrolik pnomatik komprasörler

4.413 visualizações

Publicada em

pnomatik basınç üreticileri

Publicada em: Educação
  • Writing good research paper is quite easy and very difficult simultaneously. It depends on the individual skill set also. You can get help from research paper writing. Check out, please ⇒ www.HelpWriting.net ⇐
       Responder 
    Tem certeza que deseja  Sim  Não
    Insira sua mensagem aqui
  • DOWNLOAD THIS BOOKS INTO AVAILABLE FORMAT (2019 Update) ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... Download Full PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ................................................................................................................................... eBook is an electronic version of a traditional print book THIS can be read by using a personal computer or by using an eBook reader. (An eBook reader can be a software application for use on a computer such as Microsoft's free Reader application, or a book-sized computer THIS is used solely as a reading device such as Nuvomedia's Rocket eBook.) Users can purchase an eBook on diskette or CD, but the most popular method of getting an eBook is to purchase a downloadable file of the eBook (or other reading material) from a Web site (such as Barnes and Noble) to be read from the user's computer or reading device. Generally, an eBook can be downloaded in five minutes or less ......................................................................................................................... .............. Browse by Genre Available eBooks .............................................................................................................................. Art, Biography, Business, Chick Lit, Children's, Christian, Classics, Comics, Contemporary, Cookbooks, Manga, Memoir, Music, Mystery, Non Fiction, Paranormal, Philosophy, Poetry, Psychology, Religion, Romance, Science, Science Fiction, Self Help, Suspense, Spirituality, Sports, Thriller, Travel, Young Adult, Crime, Ebooks, Fantasy, Fiction, Graphic Novels, Historical Fiction, History, Horror, Humor And Comedy, ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .....BEST SELLER FOR EBOOK RECOMMEND............................................................. ......................................................................................................................... Blowout: Corrupted Democracy, Rogue State Russia, and the Richest, Most Destructive Industry on Earth,-- The Ride of a Lifetime: Lessons Learned from 15 Years as CEO of the Walt Disney Company,-- Call Sign Chaos: Learning to Lead,-- StrengthsFinder 2.0,-- Stillness Is the Key,-- She Said: Breaking the Sexual Harassment Story THIS Helped Ignite a Movement,-- Atomic Habits: An Easy & Proven Way to Build Good Habits & Break Bad Ones,-- Everything Is Figureoutable,-- What It Takes: Lessons in the Pursuit of Excellence,-- Rich Dad Poor Dad: What the Rich Teach Their Kids About Money THIS the Poor and Middle Class Do Not!,-- The Total Money Makeover: Classic Edition: A Proven Plan for Financial Fitness,-- Shut Up and Listen!: Hard Business Truths THIS Will Help You Succeed, ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
       Responder 
    Tem certeza que deseja  Sim  Não
    Insira sua mensagem aqui
  • Dating direct: ❶❶❶ http://bit.ly/2Q98JRS ❶❶❶
       Responder 
    Tem certeza que deseja  Sim  Não
    Insira sua mensagem aqui
  • Sex in your area is here: ❤❤❤ http://bit.ly/2Q98JRS ❤❤❤
       Responder 
    Tem certeza que deseja  Sim  Não
    Insira sua mensagem aqui
  • DOWNLOAD THIS BOOKS INTO AVAILABLE FORMAT (2019 Update) ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... Download Full PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ................................................................................................................................... eBook is an electronic version of a traditional print book THIS can be read by using a personal computer or by using an eBook reader. (An eBook reader can be a software application for use on a computer such as Microsoft's free Reader application, or a book-sized computer THIS is used solely as a reading device such as Nuvomedia's Rocket eBook.) Users can purchase an eBook on diskette or CD, but the most popular method of getting an eBook is to purchase a downloadable file of the eBook (or other reading material) from a Web site (such as Barnes and Noble) to be read from the user's computer or reading device. Generally, an eBook can be downloaded in five minutes or less ......................................................................................................................... .............. Browse by Genre Available eBooks .............................................................................................................................. Art, Biography, Business, Chick Lit, Children's, Christian, Classics, Comics, Contemporary, Cookbooks, Manga, Memoir, Music, Mystery, Non Fiction, Paranormal, Philosophy, Poetry, Psychology, Religion, Romance, Science, Science Fiction, Self Help, Suspense, Spirituality, Sports, Thriller, Travel, Young Adult, Crime, Ebooks, Fantasy, Fiction, Graphic Novels, Historical Fiction, History, Horror, Humor And Comedy, ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .....BEST SELLER FOR EBOOK RECOMMEND............................................................. ......................................................................................................................... Blowout: Corrupted Democracy, Rogue State Russia, and the Richest, Most Destructive Industry on Earth,-- The Ride of a Lifetime: Lessons Learned from 15 Years as CEO of the Walt Disney Company,-- Call Sign Chaos: Learning to Lead,-- StrengthsFinder 2.0,-- Stillness Is the Key,-- She Said: Breaking the Sexual Harassment Story THIS Helped Ignite a Movement,-- Atomic Habits: An Easy & Proven Way to Build Good Habits & Break Bad Ones,-- Everything Is Figureoutable,-- What It Takes: Lessons in the Pursuit of Excellence,-- Rich Dad Poor Dad: What the Rich Teach Their Kids About Money THIS the Poor and Middle Class Do Not!,-- The Total Money Makeover: Classic Edition: A Proven Plan for Financial Fitness,-- Shut Up and Listen!: Hard Business Truths THIS Will Help You Succeed, ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
       Responder 
    Tem certeza que deseja  Sim  Não
    Insira sua mensagem aqui

Hidrolik pnomatik komprasörler

  1. 1. Sembol resmi 1.BASINÇ ÜRETİMİ 1.1.Komprasör (Sıkıştırıcı) Sıkıştırıcılar, atmosferden emilen havayı istenilen işletme basıncına sıkıştırırlar. Ön tarafa bağlanmış filtre toz veya diğer katı maddeleri havanın içerisinden ayrıştırır. Sıkıştırma şekline göre Komprasörler Pistonlu Akış ( Turbo ) Komprasörler Komprasörleri Kurs pistonlu Döner pistonlu Eksenel Radyal Komprasörler Komprasörler Komprasörler • Tek Kademeli -Vidalı Komprasörler • İki kademeli -Paletli Komprasörler • Diyaframlı Komprasörler A- Pistonlu Komprasörler Pistonlu sıkıştırıcılar sıkıştırma esasına göre çalışır, hava atmosferden silindirin içerisine emilir, orada hapsedilir,sıkıştırılır ve bir basınçlı hava tankına doldurulur. Tek kademeli kurs pistonlu kompresörler ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ1 Çıkış valfi Giriş valfi Silindir Piston Biyel kolu Krank mili
  2. 2. Tek kademeli kurs pistonlu kompresörler 10 bar işletim basıncına kadar ve 100 m3 / saat üretim miktarına kadar kullanılır. Tek kademeli pistonlu kompresörler atmosferik havayı emer ve bir dirence karşı çıkış kısmında daha yüksek basınçta sıkıştırır. Çalışması: Krank mili saat yönünde dönerken biyel kolu vasıtasıyla piston aşağı hareket eder. Bu sırada giriş valfi üzerinden hava emilir. Valfler mekanik olmayıp,basınç kumandalıdır. Böylelikle 10 derece açıda “üst ölü noktadan” alt ölü noktaya kadar emilir. Silindirin dolum oranı ,emme zamanı ve devire bağlıdır. Alt ölü noktadan sonra giriş valfi kapanır ve çıkış valfi açılır. Bu esnada hava dirence doğru sıkıştırır ve çıkış kapısından istenilen yere gönderilir. B- İki Kademeli Kurs Pistonlu Kompresörler Endüstride çoğu kumandalar için 7-10 bar basınçlı,ara soğutmalı iki kademeli kurs pistonlu kompresörler kullanılır. Havanın sıkıştırılması sırasında moleküler hareket nedeniyle yüksek bir ısı oluşur (Enerji dönüşümü). Daha yüksek basınçlar veya daha büyük hava miktarının sıkıştırılması istendiğinde bu ısı miktarının uzaklaştırılması gerekir. Birden çok kademeli sıkıştırma ile soğutma süreci (işlemi) daha kolaylaşır. Şekilde görülen iki kademeli sıkıştırıcıda iki piston bir krank miline etki eder. Hava soldaki sıkıştırıcıda belirli bir basınca getirilir. Ön sıkıştırılmış hava bir ara soğutucu üzerinden gerekli son basıncı sağlayan ikinci sıkıştırıcıya aktarılır(iletilir). Ön basınç ara soğutucunun soğutma gücüne göre belirlenir. Ara soğutmada,düşük basınç kademesinde sıkıştırma nedeniyle ısınan hava ,yüksek basınç kademesine iletilmeden önce yaklaşık olarak emme ısısına soğutulur. Düşük basınç kademesinde hava son basıncın kare köküne eş değer bir ara basınca sıkıştırılır. Örn. Sıkıştırıcının son basıncı 8 bar ise (Mutlak basınç), düşük basınç kademesi 2,8 bar dır. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ2 SEMBOL RESMİ
  3. 3. Lastik diyagram C- Diyaframlı Kompresörler Diyaframlı kompresörler pistonlu sıkıştırıcılar gurubuna mensuptur. Basınç geçirmeyecek şekilde bağlanmış diyafram, içinden sıkıştırılacak hava tahrik mekanizması ile temas etmez. Bu nedenle diyaframlı kompresörler özellikle yağsız basınçlı hava üretimi için uygundur. Örn. gıda sanayisinde. Ulaşılabilen işletme basınçları yaklaşık 10 bardır Bu sıkıştırıcıların iş kursları diyafram yapısı nedeniyle daha kısadır. 1.2Basınçlı Hava Dağıtımı Basınçlı hava; hava tankı ve bir boru hattı şebekesi üzerinden tüketiciye ulaşır. Boru hattı olarak çoğunlukla dikişsiz çekilmiş çelik boru, bakır veya pvc borular kullanılır. Hat Döşeme Hatlar %2-3 eğimli döşenmelidir. Hat kolları yukarı doğru yapılmalıdır; zira bu sayede daha az yoğunlaşma ve kir taşınır. Yoğunlaşma suyunun tahliyesi için kol hattına musluklu bir kap yerleştirilebilir. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ3
  4. 4. •Ana dağıtım hatları normalde kapalı devre olarak döşenir. Daha iyi basınç dağıtımı için işletmelerde kapalı devre hat kurmakta yarar vardır. Kapalı devre hatlar çap olarak 1/3 daha küçük kurulabilir. Kapalı devre hattının kolları bütün atölyeden geçmeli her iki tarafında da kapama valfi bulunmalıdır. Basınçlı Hava Boru Kesitinin Belirlenmesi ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ4 Uzunluk m Hava tüketimi m3 /saat Basınç düşüşü 102 kPa ( bar ) Boru çapı Basınç 102 kPa (bar)
  5. 5. Basınçlı hava hatlarının anma genişlikleri ve borunun çapları; gerekli üretim miktarı, hatta bağlı armatörlerin akış direnci, hat uzunluğu, işletme basıncı ve hatta müsaade edilen basınç düşüşüne bağlıdır. Boru hatları, dirsek armatörlerindeki basınç kaybı normalde uygulanan yaklaşık 8 bar işletme basıncında 0,1 barı geçmemelidir. Nomogramdan ana dağıtım hattının boru çapı belirlenmelidir. Örn.300 m hat uzunluğu A’ya işaretlenir.950 lt hava tüketimi B’ye işaretlenir her iki nokta bir çizgi ile birleştirilir ve C’ye uzatılarak C üzerinde bir nokta bulunur.8 bar basınç E’ye işaretlenir. Basınç düşüşü 0,1 bar G’ye işaretlenir. E ve G noktaları birleştirilerek F’ye kestirilir. C ve F noktaları birleştirilerek D’ye kestirilir. Kesim noktası üzerindeki değer okunur. Buradan 90 mm’lik bir çap bulunur. Kesik çizgi ise bir düzeltme yöntemidir, direnç uzunluğundan hesaplanır. Direnç Uzunlukları Basınçlı hava şebekelerinde sızıntı yerleri büyük enerji kayıplarına yol açar. Bu nedenle bağlantı şebekesi düzenli olarak sızıntı muayenesinden geçirilmelidir. Her doğru bir hatta bağlanmış, bağlantı parçaları veya bir dirsek belli bir direnç teşkil eder. Belirli bir çapta, bu direnç, doğru bir hattın çapı gibi ifade edilebilir. Örn. bir T parçası 30 mm’lik bir anma genişliğinde 10 metre uzunluğunda bir hattın sahip olduğu direnç =2,6 metredir. Bu uzunluk, boru kesitinin hesaplanması için dikkate alınmalıdır. 1.3 Basınçlı Havanın Hazırlanması Şebekenin içinden geçerken kopan pas parçacıkları kumanda devresinde işletim hatalarına yol açabilir ve bu nedenle basınçlı hava filtrelenmelidir. Ayrıca işletme basıncı tüketici tarafından istenen çalışma basıncına ayarlanmalı ve basınçlı hava gerektiğinde kumandadaki yapı elemanlarının yağlanması için yağ sisi ile kaplanmalıdır. Bu görevler; basınçlı hava filtresi, basınç ayar valfi, basınçlı hava yağlayıcısından oluşan şartlandırma ünitesi tarafından gerçekleştirilir. Buna koşullandırma birimi de denir. A- Şartlandırıcı (Koşullandırma Birimi) 1- Basınçlı Hava Filtresi ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ5
  6. 6. Basınçlı hava filtresine hava yandan girer, havayı pisliklerden, özellikle yoğunlaşma suyundan temizler. Çalışması: Basınçlı hava bir kılavuz yardımıyla filtre kabına yöneltilir ve hızlı bir dairesel harekete geçirilir. Pas parçacıkları su veya yağ damlacıkları gibi kaba pislikler merkezkaç kuvveti yardımıyla filtre kabının duvarına fırlatılır. Orada da yoğunlaşır. Yoğunlaşma suyu filtre kabının alt kısmında toplanır ve en üst seviyeye ulaştığında tahliye vanası ile boşaltılır. Değiştirilebilen filtre gövdeleri bronz,pirinç veya çelik süzgeçlerden, daha ağır şartlar için sinter metal, sinterlenmiş plastik veya seramik malzemelerden oluşur. •Normal filtrelerde gözenek büyüklüğü 5 ile 40 µm arasındadır. •Yoğunlaşma suyu seviyesi müsaade edilen en yüksek seviyeye ulaşmadan önce boşaltılmalıdır. Aksi taktirde su tekrar havaya karışır. Büyük yoğunlaşma suyu miktarları biriktiğinde otomatik boşaltmalı su tutucuları kullanılır. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ6
  7. 7. 2- Basınç Ayarlayıcısı Kompresör tarafından sağlanan havada basınç salınımları vardır. Bu basınç salınımları; valflerinin anahtarlama özelliklerini,silindirlerin hareket hızlarını ve akış kontrol valfleri ile impuls valflerinin davranışlarını olumsuz yönde etkiler. Bir pnömatik sistemin sorunsuz olarak çalışabilmesi için öncelikli koşul; basınç seviyesinin mümkün olduğunca sabit kalması gereklidir. Basit bir sistem basıncını sağlayabilmek amacıyla basınç ayarlayıcıları kullanılır. Basınç ayarlayıcılar kontrol sisteminde kullanılan hava miktarından bağımsız olarak sisteme sabit seviyeli basınç sağlarlar. Basınç ayarlayıcılar filtreden sonra bulunurlar ve işletme basıncını sabit tutarlar. Ayarlanması gereken basınç seviyesi sistem özelliğine göre ayarlanmalıdır. Pratikte basınç ayarları aşağıdaki şekilde yapılır. •Güç veya tahrik bölümünde 6 bar •Kontrol bölümünde 4 bar Yukarıdaki değerler ile ekonomik ve teknik olarak basınçlı hava hazırlandığında devre elemanlarından en iyi verimin alınması sağlanmış olur. Yüksek işletme basıncı verimli olmayan enerji kullanımına veya fazla aşınmalara neden olur. Düşük işletme basıncı ise güç elemanlarında düşük verime neden olur. Çalışması: Basınç ayar valfinin giriş basıncı her zaman çıkış basıncından yüksektir. Basınç ayarları bir diyafram aracılığıyla gerçekleştirilir. Diyaframın bir tarafında çıkış basıncının uygulandığı kuvvet, diğer tarafında ise yayın uyguladığı kuvvet vardır. Yay kuvveti bir vida aracılığıyla ayarlanabilir. Çıkış tarafındaki basıncın herhangi bir nedenle yükselmesi durumunda, diyafram yaya karşı ek kuvvet uygulayarak hava geçiş kesitini küçültür veya kapatır. Diyaframın üzerinde bulunan valfde diyaframın yaya karşı kuvvet uygulaması ile açılır. Bu valfin açılmasıyla fazla hava basınç ayarlayıcının gövdesi üzerinde bulunan açıklıklardan atmosfere atılır. Çıkış tarafında basıncın düşmesiyle; yay kuvveti etkisiyle valf hava geçiş kesitini büyütür. Basınç ayarı diyafram üzerinde bulunan valfin sürekli açılıp kapanmasıyla gerçekleştirilir. İşletme basıncı manometre aracılığıyla gösterilir. 3- Manometre Havanın bar cinsinden basıncını ölçmeye yarar. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ7 Hava tahliye
  8. 8. Çalışma şekli: Basınçlı hava P’den manometreye girer boru yaydaki basınç nedeni ile yayda bir gerilme uzama zorlaması meydana gelir. Çubuk, segman ve dişli üzerinden bu hareket ibreye aktarılır ve kadran üzerinden basınç okunabilir. 2.BASINÇLI HAVA SİLİNDİRLERİ Basınçlı hava silindirleri pnömatik enerjiyi mekanik enerjiye dönüştürür. Mekanik enerjiden iş parçası ve aletlerin kaldırılması veya iletilmesi gibi doğrusal hareketlerin üretimi yada sıkma burma kuvvetlerinin üretiminde yararlanılır (Sıkma silindirleri veya açma silindirleri). İşlevleri itibariyle pnömatik silindirler tek ve çift etkili silindirler olarak incelenir. 2.1.Tek Etkili Silindirler Pistonlu veya diyaframlı silindirlerdir. Piston ve diyaframın sadece tek bir tarafı basınçlı havayla kumanda edildiğinden tek bir yönde iş yapabilir , örneğin; sıkma, itme veya preslemede kullanılırlar. A- Pistonlu Tek Etkili Silindirler Çalışması : Piston yüzeyi basınçlı hava ile kumanda edildiğinde piston kolu açılır. Hava tahliyesinde geri getirme yayı pistonu tekrar başlangıç konumuna getirir. Geri getirme yayının montaj uzunluğu nedeniyle 100 mm’ye kadar uzunlukta tek etkili silindirler kullanılır. B- Diyaframlı Tek Etkili Silindirler Diyaframlı silindirlerde basınç kuvvetleri bir diyaframı deforme eder. Deformasyon mesafesi piston kolunun kursunu ifade eder. Kurs uzunluğu 40 mm’ye kadar veya yuvarlanmalı diyaframlarda yaklaşık olarak 80 mm’ye kadardır. Diyaframlı silindirler hemen hemen hiç bakım gerektirmezler, örneğin; damgalama ve perçinleme veya sıkma tertibatlarında kullanılır. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ8 Boru yay Segman ve dişlisi Skala İbre Gövde
  9. 9. Çalışması : İki metal kap arasına sıkıca lastik, plastik veya metalden bir diyafram bağlanır. Piston kolu merkezi olarak diyaframa sabitlenmiştir. Geri kurs diyaframın iç gerilimiyle desteklenen içindeki geri getirme yayı vasıtasıyla gerçekleşir. 2.2 Çift Etkili Silindirler Çift etkili silindirde, pistonun her iki tarafı dönüşümlü ve basınçlı olarak tetiklenir. Her iki yönde iş kursu mümkündür. Tek etkili silindire göre avantajları şunlardır; •Kurs uzunluğu 2 m’ye kadar ulaşmaktadır. •Piston kolunun ileri hareketi yaydan etkilenmez ve geri hareket hızlı ve düzenlidir. Ayrıca piston hızları her iki yönde ayarlanabilir. Kurs sınırlaması çoğunlukla pistonun silindir içinde dayanması ile sağlanır. Yüksek hızlarda yastık büyük kütlelerin frenlenerek sert çarpmalardan dolayı silindirin hasar görmemesini sağlar. Hava kaçaklarını önlemek için nutring ve segman kullanılır. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ9 Dezavantajları Kısa kurs Hızlı aşınma Avantajları Hemen hemen sürtünmesiz %100 sızdırmazlık Contalı piston Silindir borusu Piston kolu Sembol resmi Hava girişi Hava çıkışı
  10. 10. Çalışması : Silindir, piston tarafından hava ile beslenir ve kol tarafındaki hava tahliye edilince piston kolu açılır. Kol tarafına basınçlı hava uygulandığında ve karşı taraftaki hava tahliye olduğunda, piston kolu tekrar başlangıç konumuna geri döner. Dikkat : Eşit basınçta ileri piston kuvveti geri kursa göre daha büyüktür. Çünkü daha büyük etkili piston alanı vardır. A- Son Konum Yastıklamalı Çift Etkili Silindirler Geri dönüş yastıklamalı İki taraflı yastıklamalı İki taraflı ve ayarlanabilir yastıklamalı Çift etkili silindirlerle; büyük kütleler hareket ettirildiğinde, son konum yataklamalı silindirler kullanılır. Çalışması : Son konuma varmadan önce yastıklama pistonu havanın doğrudan dışarıya giden yolunu keser (Hava yastığıyla). Hava miktarı piston vasıtasıyla sıkıştırılır ve kurs bitimine az kala frenlenir. Silindir bitiminde aşırı basınç oluşur; Kinetik enerji basınca dönüşür. Şimdi hava sadece küçük ayarlanabilen akış kesitinden geçebilir. Tersinleme de hava engelsiz olarak tekrar açılır (Akış ayar valfinden de serbest geçer). B- İki Taraflı Piston Kollu Çift Ekili Silindirler ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ10
  11. 11. Bu silindirler norm çift etkili silindirlere göre daha büyük döndürme kuvvetleri ve bükme momenti karşılayabilir, zira kol her iki tarafta yataklanmıştır. Her iki piston alanı eşittir. Bu nedenle her iki hareket yönünde kuvvet eşittir. Çalışma pozisyonunda yer azlığı durumun- da kolun serbest ucuna işaret elemanları takılabilir. C- Tandem Silindirler Tandem silindirler küçük montaj çapına büyük kuvvetler uygulanması gerektiği zamanlarda kullanılır. İki adet tek ünite olarak birleştirilmiş çift etkili silindirlerden oluşur. Ön ve arka piston alanının aynı anda kumanda edilmesiyle tek etkili silindire göre hemen hemen iki kat güç elde edilir. Etkili kuvvetler toplanır. D- Döner Silindirler ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ11 Hava girişiHava çıkışı
  12. 12. Döner kanatlı silindirle 300°’ye kadar dönme hareketi sağlanabilir. Döner kanatçıkların sızdırmazlığını sağlamak zordur. Ayrıca boyutlara oranla düşük momentler elde edilir. E- Darbeli Silindirler Darbeli silindirin yapısı çift etkili silindire benzer. Çalışması : Silindirde, hava basıncının kurulduğu bir ön oda vardır. Kumanda edilen alan, kol tarafında piston tarafındaki etkili alana göre daha büyüktür. Kol tarafındaki hava tahliye edildiğinde piston açılır. Başlangıçta basınçlı hava, piston yüzeyinin tamamına etki edemez (Kesit daralması olduğundan), piston açıldığında aniden mevcut hava miktarı tüm piston alanına kumanda eder ve hızla ön odadan gelmeye devam eder. Bu sırada piston ortalama 6 - 10 m/sn hıza ulaşır ve bu anda darbe oluşur. Darbe etkisi sadece bir yönde mümkündür. Uygulama alanı; Presleme, kıvırma, perçinleme veya damgalama. F- Teleskop Silindirler ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ12 Sembol resmi
  13. 13. Silindir, silindir borularıyla piston kolundan oluşur. İleri kurs ve karşı kuvvet yardımıyla önce en içteki piston ve ardından içten dışa doğru diğer piston kolları (boruları) açılır. Piston kollarının geri konumu dışsal kuvvetlerle gerçekleşir. Azami piston kuvveti en küçük piston alanı tarafından belirlenir. Uygulama alanı; Kısa silindir yapısı ile büyük kurs uzunluğunun hedeflendiği her yerde (Örneğin lift). 3. VALFLER VE TEMEL KUMANDA DEVRELERİ Dikkat : Valfler konusu anlatılırken; •Devre örnekleri üzerinde sembolleriyle anlatılacak. •Devre örnekleri deney seti üzerinde kurularak gösterilecek. •Konu sonundaki alıştırmalar öğrenciler tarafından çözülüp deney seti üzerine kurulacak. •Alıştırmalar FESTO- deney setine göre hazırlanmıştır. Valfler Valfler; durma, başlama, işaret verme, basınç ve basınç aracının akış miktarını kumanda eder. Pnömatik ve hidrolik devre şemalarında standart sembol olarak gösterilir. Ancak bu semboller cihazların sadece işlevini temsil edip, yapım tipini göstermezler. 3.1 Valflerin Gösterilmesi Valfler DIN/ISO 1219’a göre semboller ile gösterilir. Anahtarlama konumları ⇒ Başlangıç konumu Bir valfin basınçlı hava hattı açıldıktan sonra kumanda devresinde başlangıçta aldığı anahtarlama konumuna başlangıç konumu denir. Yay geri getirmeli valflerde kumandasız durumda valfin aldığı anahtarlama konumuna başlangıç konumu denir. Devre şemalarında hatlar başlangıç konumu yada normalde kapalı konuma bağlıdır. Açık - Kapalı Açık Kapalı ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ13
  14. 14. Birden fazla anahtarlama konumu belirlenmiş valfler, açık, kapalı, kumandasız veya kumandalı anahtarlama konumunda olabilir. Bu anahtarlama konumları ard arda sıralanmış dikdörtgenler yada karelerle gösterilir. Alanların sayısı mümkün olan anahtarlama konumunu temsil eder. ⇒ Normalde kapalı Bu tip valflerde normal konumda basınç hattı kapalıdır. ⇒ Normalde açık Basınç hattının, tüketiciye doğru akışına izin verdiği konuma normalde açık konum denir. Anahtarlama konumları normalde harflerle tanımlanır. • Anahtarlama konumları küçük harfler ile a,b,c,... olarak, orta konum, bir üç konumlu valfin merkezleme konumu 0 ile tanımlanır. ⇒ Akış hatları • Alanlar arasında hatlar çizgilerle ve basınç aracının akış yönü oklarla gösterilir. • Kapalı hatlar yatay çizgiyle gösterilir. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ab aob ab 14
  15. 15. ⇒ Bağlantılar harf veya rakamla tanımlanır Cihazlarda muhtelif bağlantılar büyük harflerle yada rakamlarla tanımlanır. Basınçlı hava bağlantısı 1 P İş Hatları 2,4,6 A,B,C Egzos Hattı 3,5,7 R,S,T Kumanda-sinyal Hattı 10,12,14 X,Y,Z Örneğin : P yerine 1 R yerine 3 2 yerine A 3 yerine 5 4 yerine B Basınçlı hava kaynağına bağlı akış hattı İş hattı Sinyal (kumanda) hattı Hatlar Üç hat Hatlar birbirine birbirine arasında bağlantılı. bağlantılı bağlantı (kesişme ) yok. ⇒ Bağlantı yeri kapalı ⇒ Çabuk kilitlemeli , kavrama açık ⇒ Çabuk kilitlemeli , kavrama kapalı Hatlar bir valfin içinde veya dışında birbiriyle bağlantılı ise bağlantı yeri dolgun bir nokta şeklinde gösterilir. Bağlantılar bir anahtarlama konumunda nasıl ise diğer konumlarda da aynı yere konulmalıdır. Bir valf tetiklendiğinde veya anahtarlandığında ,valf gövdesi hatlar alacağı konum ile ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ab Z P A B R 15
  16. 16. karşı karşıya gelene kadar yatay yönde itilir (kaydırılır). Bu alanın çizgilerinden, anahtarlama konumu görülür. 3.2 Valflerin Tetiklenmesi Valflerin tetiklenmesi insan gücü, mekanik, elektrik, basınç enerjisi yada kombine tetikleme yoluyla gerçekleşebilir. Tetikleme şekilleri standart olup, valflere dışarıdan bağlanır. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ16
  17. 17. 3.3 Yapılarına Göre Valf Çeşitleri Yapı prensiplerine göre valfler •Oturmalı valfler = - Bilyalı valfler - Disk tabanlı valfler •Sürgülü valfler = - Uzunlamasına sürgülü valfler - Uzunlamasına yassı sürgülü valfler Oturmalı valflerde valf yolları bilya, plaka veya konik elemanlarla açılır veya kapanır. Oturmalı valflerde, genel olarak elastik sızdırmazlık elemanları kullanılır. Oturmalı valflerde sürtünmeye çalışan ve bundan ötürü aşınmaya açık çok az parça bulunur. Bu nedenle oturmalı valflerin ömürleri uzundur. Bu valfler kirlenmeye karşı duyarsızdırlar. Yenilmesi gereken yay karşı kuvveti ve hava basıncının etkisi nedeniyle, kumandaya karşı yüksek kuvvet tepkisi gösterir. Bu nedenle gerekli kumanda kuvveti bağıl olarak yüksektir. Uygulanan kumanda kuvveti geri getirme görevini gören yay kuvvetini ve basınçlı havanın uyguladığı kuvveti önlemek durumundadır. Bilya Oturmalı Valfler En sık rastlanan valfler, bilya oturmalı valflerdir. P A T Valfin kumandasıyla bilya, oturma yüzeyinden ileriye doğru itilir. Uygulanan kumanda kuvveti, yayın geri getirme kuvvetini ve basınçlı havanın bilya üzerine etkilediği kuvveti yenmek durumundadır. Kumanda konumunda 1(P) ve 2(A) bağlantıları birbirine bağlanmış durumdadır. Valf hava akışını müsaade edecek şekilde anahtarlanmıştır. Disk Oturmalı Valfler P A T Kumandasız durumda 1(P) ve 2(A) bağlantısı kesiktir. Disk oturmalı yön kontrol valfi kumanda edildiğinde 1(P)’den 2(A)’ya basınçlı hava geçer (Bağlantı sağlanır). Sürgülü Valfler P A T ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ17
  18. 18. Sürgülü valflerde, valf bağlantı yolları piston, yassı piston veya disk aracılığıyla birbirine bağlanır veya kapatılır . Şekilde boyuna (uzamasına) sürgülü yapı tipli valfde normal konumda (P)’den (A)’ya geçiş yoktur, sürgü uyarıldığında (P)’den (A)’ya geçiş sağlanmış olur. Normal konum Kumandalı konum 3.4 Konumlarına Göre Valfler Konumlarına göre valfleri anlatırken aşağıdaki açıklamalara uyulması gerekir. •Valflerde her anahtarlama konumu kare olarak gösterilir. •Semboller valfin yapısını değil şeklini gösterir. •Oklar akış yönünü gösterir. •Yatay çizgiler kapalı konumu gösterir. •Bağlantı hatları, valflerin kumandasız durumunu gösterir. 3/2-Normalde Kapalı Valfler K u m a n d a s ı z K u m a n d a l ı P A R A R Normalde kapalı yön kontrol valfi kumandasız ise basınç hattı iş hattına kapalı olduğu için hava geçişi yoktur. 3/2-Normalde açık valfler K u m a n d a s ı z K u m a n d a lı P A T P A T Kumandasız Kumandalı Normal konumda açık bir valfde; kumandasız halde 1(P) basınç bağlantısı, 2(A) bağlantısına yönlendirilmiş durumdadır. Normalde açık kumandalı valfde (P) den (A)’ya akış olur. Normal konumda valf diski 3( R ) bağlantısını kapatmıştır. Valfin kumanda edilmesiyle valf diski bulunduğu konumdan itilir ve 1(P) bağlantısı kapatılır. Bu durumda 2(A) bağlantısı 3( R ) ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ18
  19. 19. bağlantısına yönlendirilir ve atmosfere çıkış açılır. Valf kumandası kaldırıldığında valf yayının geri getirme etkisiyle tekrar normal konumuna geri döner. 3.5 İşlevlerine Göre Valf Çeşitleri Yön Kontrol Valfleri Yön kontrol valfleri basınç aracının yolunu açar, kapar veya değiştirerek; başlama, durma ve akış yönünü etkiler. Kısa tanımda; •Kumanda edilen yol sayısı, •Kumanda edilen konum sayısı, • Valfin kumanda şekli, belirtilir. Örnek : 3/2 - Buton kumandalı yönlendirme valfi. 3 yol ve 2 konum vardır. 3 yol: 1 giriş, 2 çıkış, 3 egzost hattı toplam 3 yol, 2 konum a ve b. 4/2 - Pnömatik kumandalı yönlendirme valfi. 4 yol ve 2 konum vardır. 4 yol: 1 giriş, 2 ve 4 çıkış, 3 egzost hattı, toplam 4 yol 2/2 - Yönlendirme Valfleri 2/2- yön kontrol valfleri, geçiş valfleri, kapama valfleri ve egzost impuls vericisi olarak kullanılır. 1 ( P ) 2 ( A ) ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1 2 3 1 24 3 a b 19
  20. 20. İki yola ve iki konuma (Kapalı, açık) sahiptir. Bu valfin kapama konumunda dışarı hava atılması yoktur. En sık rastlanan şekli bilya kapamalı olanıdır. 2/2 - yönlendirme valfi elle veya basınçlı havayla kumanda edilebilir. Çalışması : Bilya bir yay vasıtasıyla valf oturma yüzeyine doğru bastırılır ve P’den A’ya basınçlı hava geçişini keser. İterek kumanda edildiğinde bilya oturma yüzeyinden kalkar. Bu sırada geri getirme yayı ve bilya üzerinde etkili kuvvetin aşılması gerekir. Örnek uygulama: ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ20 P A T 1 . 0 1 . 1
  21. 21. Devre şemasında tek etkili 1.0 silindiri,1.1 numaralı 3/2-yönlendirme valfi tarafından kumanda edilmektedir. El kumandalı valf normal konumda kapalı,1(P) bağlantısında bulunan basınçlı hava yolu kapatılmış durumdadır. Silindire giden hat bağlantısı 2(A), 3(R veya T) bağlantısı üzerinden atmosfere açılmış durumdadır. Valfin elle kumanda edilmesiyle 1(P) de bulunan basınçlı havanını yolu 2(A) bağlantısına yönlendirilir. 2(A) bağlantısından silindire akan basınçlı hava yayın geri getirme kuvvetini yenerek silindir pistonunu ileri doğru iter. Elle kumanda butonu serbest bırakıldığında valf geri getirme yayı etkisiyle tekrar normal konumuna geri döner. Valfin normal konumuna dönmesiyle silindire gönderilen basınçlı havanın yolu kapatılır ve silindire giden hat valf üzerinden atmosfere açılır. Böylece silindir pistonu yayın geri getirme etkisiyle geri döner. Örnek uygulama: Devre şemasında 1.0 numaralı tek etkili bir silindir 1.1 numaralı normal konumda açık,3/2- yönlendirme valfi tarafından kumanda edilmektedir. Valf normal konumda açık olduğundan kumandasız durumda, (Normal konumda) basınçlı havayı silindire doğru yönlendirmiş durumdadır. Silindir pistonu başlangıç konumunda ileriye doğru hareket eder. Valfin kumanda edilmesiyle ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ P A T 1 . 0 1 . 1 21
  22. 22. 1(P)den 2(A) ya giden yol kapatılacak ve silindir hacmine giden hat 2(A) bağlantısı üzerinden 3(R veya T) bağlantısına yönlendirilecektir. Elle kumanda butonu serbest bırakıldığında valf geri getirme yayı aracığıyla tekrar normal konumuna geri döner. Devre Şemasının Kurulması • Bir kumanda devresinin işlevini gösteren devre şemasında cihazlar hacimsel düzenleme dikkate alınmaksızın gösterilir. • Cihazlar tercihen yatay, hatlar dikey veya yatay mümkün olduğunca kesişmesiz çizilmeli. • Eğer gerekiyorsa bir konum şemasında tahrik elemanlarının hacimsel düzenlemesi şematik olarak gösterilebilir. Valfler ve silindirler devre şemasında kumanda devresinin başlangıç konumunda çizilir. Eğer valfler başlangıçta kumandalı ise, kumandalı konumda çizilir. Devre kurulması için öneriler • Devre elemanlarını devre şemasına göre yerleştirilip, uygun şekilde monte ediniz. •Hortumları esneme payı kalacak şekilde kısa tutmaya çalışınız. •Hortumları kırmayınız, keskin köşelerden kaçınınız. •Kontrol hatları için 3 veya 4mm çapında hortum kullanınız. •Bütün hortumlar bağlandıktan sonra ana hava valfini açınız. •Deneme çalışmalarını düşük basınçta yapınız. •Elemanları kullanma kurallarına göre ayarlayınız. • Devrenin çalışmasında bir aksaklık görülüp değişiklik yapılırsa bunu devre şemasına işleyiniz. •Devreyi sökerken;hortumları bağlantı pimini ileri iterek çekiniz. Uygulama: Şekilde görüldüğü gibi bir iş parçası tek etkili bir silindir vasıtasıyla mengeneye bağlanacaktır. Bunun için iş parçası elle yerleştirip bir valfin butonuna basıldığında sıkma silindirinin pistonu ileri konumuna giderek iş parçasını sıkacaktır. 1. Sıkma devre şemasını tamamlayınız. 2. Devre işaretlerinin, bağlantıları ve yapı elemanlarının sembollerini açıklayınız. 3. Neden 3/2- yönlendirme valfi (normalde kapalı) kullanılmıştır. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ22
  23. 23. 4. Basınçlı hava girişi aniden kesildiğinde ne olur? 5. Devreyi kurunuz. 3.6 İmpuls Valfler ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ23 Kumandasız Kumandalı
  24. 24. İmpuls valfler her iki taraftan basınç uygulanarak tetiklenen sürgülü valflerdir. İmpuls valfinin yön değiştirmesi için basınç impulsları 3/2 yön kontrol valflerinden gelir. İmpuls valf kumandalı ise aldığı anahtarlama konumunu bir karşı impuls ile yön değiştirene kadar muhafaza eder; işaret ile kumanda edildiğinde anahtarlama durumunu hafızalar. İmpuls valfler dijital teknikte bellek(hafıza) olarak kullanılır. Pnömatik Kumandalı 3/2-Yön Kontrol Valfleri Normalde kapalı 3/2-yön kontrol valfinin kumanda pistonu (Z)12 sinyal hattından pnömatik kumanda ile tetiklenir. P'nin basınçlı havası ve geri getirme yayı valf diskini sızdırmaz tabanı üzerinde tutar. Kumanda pistonu alanı öyle boyutlandırılmalıdır ki,valf diski P ve Z'de eşit basınçlarda güvenli şekilde tabandan kalkabilsin P ve R bağlantıları değiştirilerek valf normalde açık konumda da kullanılabilir. Dolaylı (Endirekt) Kumanda Örnek uygulama Dolaylı kumanda da işaret elemanı kontrol elemanından ayrılır. İşaret elemanı tetikleyebileceği büyüklüğe göre seçilir. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ24 Kumandasız Kumandalı
  25. 25. Pnömatik kumandalı bir valf dolaylı kumandalı bir kontrol sistemin kumanda elemanı olarak kullanılabilir. Bu devrede 1.0 silindirin piston kolunu ileri sürecek kumanda işareti elle kumandalı 3/2-yönlendirme valfi ile dolaylı olarak yapılır. Burada 3/2-yönlendirme valfinin görevi 1.1 valfinin anahtarlamasına yöneliktir.14(Y) bağlantısına işaret, bir başka deyişle basınçlı hava gönderilirse geri getirme görevini gören yay kuvveti yenilerek,valf diğer anahtarlama konumuna geçirilir. Kumandalı durumda 1(P) deki basınçlı hava 2(A) ya yönlendirilmiş durumdadır.14(Y) hattından bulunan işaret kaldırılırsa valf yayın geri getirme etkisiyle normal konumuna geri döner. Bu durumda disk 1(P) ile 2(A) arasındaki bağlantıyı kaldırarak,yolu kapatacaktır. Silindire giden hat bağlantısı 2(A),3(R) bağlantısına yönlendirecek ve atmosfere açılacaktır. Pnömatik kumandalı, yay geri getirmeli 3/2-yönlendirme valfi normal konumda açık veya normal konumda kapalı olarak kullanılabilir. Uygulama: İş parçasını mengeneye bağlanması ve sökülmesi için 3/2-yönlendirici pnömatik kumandalı yön kontrol valfi kullanılacaktır . 1. Pnömatik devre şemasına göre devreyi kurunuz. Pnömatik Kumandalı 4/2-Yön Kontrol Valfi 4/2- Yön kontrol valfleri çift etkili silindirlerin kumandasında kullanılır. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ25 Kumandalı ileri hareket Kumandalı geri hareket
  26. 26. Pnömatik kumandalı 4/2 yön kontrol valfi 2 adet kumanda pistonuna sahiptir. Sol kumanda pistonun deliğinden A'dan R'ye ve sağ kumanda pistonunda P'den B'ye geçiş açıktır. Valfin tetiklenmesi için (2 adet) diyafram pistonları, basınçlı hava ile kumanda edilir. Geri gelme Z hattından hava sinyali kesilince geri getirme yayı (2 adet) ile gerçekleşir.(Yayda bir önceki konumu değiştirmede Z'den hava gönderilerek kuvvet boşalır.) Kumanda pistonlarının diyaframları bir ölü nokta üzerinden kaldırılır ve başlangıç konumuna kilitlenir. 5/2 - Yön kontrol valfleri 5/2- yönlendirme valfi 5 bağlantıya ve iki anahtarlama konumuna sahiptir. Bu valfler genel olarak silindirlerden önce,silindiri kumanda eden son eleman olarak kullanılır. 5/2- yönlendirme valfine örnek olarak uzunlamasına sürgülü valfi gösterebiliriz. Bu valfin içinde havayı değişik yönlere yönlendirmek amacıyla bir sürgü bulunur. Bu valflerde kumanda kuvveti olarak küçük bir kuvvete gerek vardır. Çünkü basınçlı havanın veya sürtünme kuvvetlerinin uygulandığı karşı kuvvet en düşük seviyededir. Bu tür valflerde; bütün kumanda olanakları uygulanabilir. Kumanda şekli; elle, mekanik, elektrik veya pnömatik olabilir. Uzunlamasına sürgülü valflerde kumanda yolu oturmalı valflere göre daha uzundur. Tetikleme yolu büyük olduğu için boyuna sürgülü valflerde sızdırmazlık önemli bir sorundur. Metal arasındaki sızdırmazlığı istenen değerde tutabilmek için aradaki boşluk 0.002-0.004 mm arasında bulunmalıdır. Boyuna sürgülü- Pnömatik kumandalı Örnek uygulama: ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ P AB R 26
  27. 27. 1 .0 1 4 ( Y ) 1 2 ( X ) 1 24 3 5 1 .2 1 .3 0 .1 1 2 3 1 3 2 1 .1 Uygulama : ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ27
  28. 28. Bir sütunlu testere tezgahının ilerleme ünitesi düğmeye basıldığında ileriye doğru açılsın bırakıldığında, normal başlangıç konumuna geri dönsün. 1. Yapı elemanlarının devre sembollerini tamamlayınız. 2. Devre sembollerini açıklayınız. 3. Bağlantıları tanımlayınız ve normal başlangıç konumu ve tetikleme anının devre şemasını hazırlayınız. 4. 5/2 - Yönlendirme valfinin içindeki geri getirme yayı kırılırsa ne olur? Uygulama : ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ28
  29. 29. Bir magazinden iş parçaları alınacaktır. Bir 3/2-yönlendirme valfinin düğmesi basıldıktan sonra, bir çift etkili silindirin pistonu açılır ve magazindeki iş parçasını makaralı banda iter. İş parçası makaralı banda konduktan sonra piston 3/2 -Yönlendirme valfinin düğmesine basılarak geri gelir. 1. Devre şemasını tamamlayınız. 2. Yapı elemanını tanımlayınız. 3. Yapı elemanını ait oldukları gruplara ayırınız. 4. Valflerin bağlantılarını tanımlayınız. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ29 Grup tanımları Tanımları Çift etkili silindirlerde kontrol elemanı olarak kullanılan valfler
  30. 30. 3.7 Makaralı ve Makaralı Mafsallı Yön Kontrol Valfleri Makaralı-Pnömatik Ön Kumandalı 3/2-Yön Kontrol Valfi Doğrudan kumandalı oturmalı valfler için gerekli tetikleme kuvveti çalışma basıncı ile çok yükselir. Tetikleme kuvvetinin düşürülmesi, önüne bağlanmış küçük ama genişliği olan 3/2 yön kontrol valfleri ile mümkündür. Tetiklendiğinde , küçük ön kumanda valfi, P’den tetikleme pistonunun diyagramına giden yolu açar. Bu A’yı R’ye doğru keser ve kumanda pistonunu sızdırmaz tabanından kaldırır. P, A’ya bağlanmıştır. Makarada tetikleme kuvveti 600 kPa(6bar) , 1,8 N (180P). Kumanda gövde başlığı 180 çevrilerek, aynı zamanda P ve R bağlantıları birbirleriyle değiştirilerek normalde kapalı konumdan, normalde açık konuma değiştirilebilir. Makaralı-mafsallı 3/2-yön kontrol valfi Mafsallı olması nedeniyle tek taraflı uyarıldığında görev yapması için kullanılır. Diğer taraftan geldiğinde sistemin çalışmasına bir etkisi olmaz. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ30
  31. 31. Örnek uygulama: Bir iş parçası pnömatik matkap tezgahında başlama butonuna basıldığında, delinecek piston kurs sonunda sınır anahtarına çarptığında matkap otomatik olarak geri gelecek ve diğer işlem için hazır durunda bekleyecek. 1- Devreyi kurunuz. 2- İşlev şemasını tamamlayınız. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ31
  32. 32. 3.8 Pnömatik; Diyagram, Tablo Ve Şemaları A- Gösterim Araçları İş akışını grafiksel gösterebilmek için gösterim araçları için semboller belirlenmiştir. Bunlar • Yol ve hareketler, • İşlev çizgileri, • Yol ve hareket sınırlamaları, • İşaret elemanları, • İşaret çizgileri • İşaret birleşmeleridir. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ32
  33. 33. Örnekte silindir A başlama tuşunun basılmasıyla ileri açılır. Silindir A ileri konuma geldiğinde, 2.2 nolu işaret vericisini tetikler. İşaret vericisi bu işareti ok yönünde iletilir ve silindir B açılır. Silindir A ileride bekler VE Koşulu Birleşme yerine kalın eğik dolu çizgi Açıklama : Aynı anda bir arada birden fazla işaret bir yapı elemanında durumun değişmesine neden olur. VEYA Koşulu Birleşme yerinde nokta Açıklama : Birbirinden bağımsız birden fazla işaret aynı şekilde bir yapı elemanında durumun değişmesine neden olur. İş kursu, ilerlemeler, sıkma hareketleri, iş parçası konumunu değiştirmek, motoru çalıştırmak için dönme hareketi veya eğriler gibi iş yolları ve iş hareketleri kalın dolu çizgilerle gösterilir. Yol sınırlamaları ve hareket sınırlamalarında yol çizgilerinin sonuna bir ok veya ek olarak bir nokta, bir yatay çizgi veya iki yatay çizgi gelir. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ33
  34. 34. İşaret elemanları insan gücü, mekanik veya basınç tetiklemeli olabilir. İşaret iletimi bir işaret çizgisi yardımı ile gösterilir. İşaret çizgileri ve işaret birleşmeleri yapı elemanlarının aralarındaki bağlantıyı gösterir. Bunlar; işaret elemanı ya da işaret çıkışında başlar ve işarete bağlı olarak durum değişikliğinin başladığı yerde biter. Oklu (İşaret yönü) ince dolu çizgi olarak gösterilir. İşaret çıkışının yakınına bir işlev sembolü (örneğin pnömatik kontrol süreci için) veya işaret elemanının kısa işareti (cihaz numarası) eklenebilir. B- İşlev Diyagramı İşlev sıraları; yani hareket akışı ve bir makine ya da üretim tesisinin yapı elemanlarının birlikte çalışması, işlev diyagramların da grafik olarak gösterilir. Diyagramlar devrenin planlanması tasarlanması ve hazırlanmasını kolaylaştırmalıdır. Ayrıca arıza durumlarında hata aramak için önemli bir yardımcı araçtır. İşlev diyagramları; mekanik, pnömatik, hidrolik, elektrik veya elektronik devrelerinin ayrıca kumanda türlerinin kombinasyonunun gösteriminde de kullanılır. İşlev diyagramları; yol diyagramları, program akış şeması, doğruluk tablosu ve lojik sembol olarak incelenir. 1- Program Akış Şeması 2- Yol- Adım Diyagramı ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ34
  35. 35. Durum diyagramı iki koordinatla bir veya birden fazla iş elemanı ve bununla ilgili kumanda teknik birleşmenin işlev sırasını (iş akışını) tanımlar. Bir yapı elemanının durumu olarak konumu (silindir ileride veya geride), hareketi (motor sağ ve sol çalışmada) veya anahtarlama konumu (yön kontrol valfi a, b veya o anahtarlama konumunda) tanımlanır. Yön kontrol valflerinin yol – adım diyagramı Adımlama iş akışı 1. 2.Adım -Kumandasız 3. Adım- Şalter açılır 4. Adım- Şalter açık kalıyor 5. Adım-Şalter kapanıyor Yapı elemanlarının durumu işlev çizgileriyle grafiksel olarak gösterilir. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ35
  36. 36. İnce dolu çizgiler başlama konumu durumuna tekabül eder. (Motor kapalı, silindir başlangıç konumunda ya da geride veya valf normalde kapalı ya da kumandasız durumda). Cihazlar aktif ya da kumandalı ise (motor açık, silindir ileri veya geri hareket ediyor veya ileride, valf kumandalı ) işlev çizgileri kalın dolu çizgi olarak gösterilir. İşlev çizgilerini birleştiren işaret çizgileri yapı elemanlarının kumanda teknik bağlantısını bildirir. ERKEK TEKNİK ÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ36

×