Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg

O
Анги: 12 жилийн 7-р анги            Монгол хэл

Хичээлийн сэдэв: Эхийн утга, бүтцийн задлал

Хичээл судлах үйл ажиллагааны дараалал:

      Эхэд утгын задлал хийх
      Эхэд бүтцийн задлал хийх
      Өгөгдсөн эхэд тонгоргох хувиргал хийнэ
      Өгөгдсөн эхийн агуулга, бүтцийг дуурайн зохион найруулж бичих

Үйл ажиллагаа 1: Эхэд утгын задлал хийх

                                    Утгын задлалыг дараах аргачлалын              Нэмэлт
                                         дагуу хийгээрэй.                         мэдээлэл

                                                                            Сэдэв       Төрсөн санаа
                                     1. Эхийг уншиж ойлгоорой            Сэдэн         Зохиогчоос
                                     2. Тулгуур ба түлхүүр үгийг олох    дэвшүүлсэн    тухайн эхийг
                                     3. Эрхэн ба энгийн үйлдэгчдээр
                                                                         асуудал       бичих болсон
                                        ангилах
                                     4. Өгүүлэгдэж байгаа юмсыг олох                   шалтгаан
                                     5. Төрсөн санааг гаргана.                    Гол санаа
                                     6. Эхийн сэдвийг тодорхойлно          Тухайн сэдвээр гаргасан
                                     7. Эхээс гол санааг илэрхийлсэн               дүгнэлт
                                        өгүүлбэрийг олох, гол санааг
                                        өөрийн үгээр дүгнэж бичих         Тулгуур үг    Түлхүүр үг


                                                                           Өгүүлэгдэж        Өгүүлж буй
                                                                             буй юм           байдал

                                                                           Жинхэнэ
                                                                                              Үйл үг
Дээрх задлалыг “Уул” гэсэн эх дээр жишээлэн авч үзье.                        нэр




                                      УУЛ
               “Уул бэлээс эхэлдэг” гэж манайхан ярина.
       Тэгээд ч манайхан уулаа бараадаж бэлд нь зусна.
       Уулаа нөмөрлөж, энгэрт нь өвөлжинө. Уулын оргил
       нь цасанд мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд униартана.
               Хормойд         нь     бороо        орж,      ногоо      ургаж,
       болжмор жиргэж, зурам шовширно. Салхийг дагаж,
       агь анхилна. Хавцлыг дагаж горхи хөөмийлнө.
               Уулын       жинхэнэ        амьдрал           оргилдоо     биш,
       бэлдээ байдаг ажээ. /Монгол хэл-6 - 74х Дасгал 61/
1. Уншиж ойлгох
2-3. Эхээс тулгуур ба түлхүүр үгийг олох, үйлдэгчдийг ангилах



            “УУЛ” ЭХИЙН УТГЫН ЗАДЛАЛ
            ТУЛГУУР
             НЭГЖ
                                                     ТҮЛХҮҮР НЭГЖ
                                     Уулаа бараадах               Эрхэн
           БЭЛ                      Уулаа нөмөрлөх                үйлдэгч
           ОРГИЛ                    Энгэрт өвөлжих               манайхан
           ЭНГЭР
           ХОРМОЙ
                                                     Бороо орж
           ХАВЦАЛ
           Амьдрал                                  Ногоо ургаж
                                                     Болжмор жиргэж
                         Энгийн
                                                     Зурам шовшрох
                        үйлдэгчид
                                                     Агь анхилах
                                                     Горхи хөөмийлөх




4-6. Өгүүлэгдэж байгаа юмсыг олох, төрсөн санаа, сэдвийг тодорхойлох


       Өгүүлэгдэж байгаа   юмс                                           ТӨРСӨН САНАА

                                                           Зохиогчоос тухайн эхийг бичих болсон шалтгаан
                УУЛ
                                                            Хөдөө нутгийн нүүдэлчин түмний аж
     ОРГИЛ                  БЭЛ                             амьдрал, байгаль эхийн хүйн холбоо

        ЦАС             НОГОО
                                                                          Эхийн сэдэв:

       ЖИНХЭНЭ АМЬДРАЛ                                  Сэдэн дэвшүүлсэн асуудал


                                                                    Байгалийн сэдэвт эх




7.Эхээс гол санааг илэрхийлсэн өгүүлбэрийг олох, өөрийн үзэл бодлоор гол санааг дүгнэж бичих



                                     Уулын жинхэнэ амьдрал оргилдоо
                                      биш, бэлдээ байдаг ажээ.


                                            Хүмүүс байнга уулын оргил өөдөө
                         Гол                 харж явдаг. Гэтэл тал нутгийн жинхэнэ
                        санаа                амьдрал гол ус, үржил шимээ дагаад
                                             уулын бэлд мөнхөд үргэлжлэн байдаг
                                             гэсэн гол санаат эх.
Үйл ажиллагаа 2.                     Эхэд бүтцийн задлал хийх                        Нэмэлт мэдээлэл




                                       Эх бүтэх болсон шалтгааныг олж
                                        эхлэл хэсгийг зааглан                                Эхийн бүтэц

                                        тэмдэглэнэ.                               Эхлэл                    Төгсгөл
                                                                                               Гол хэсэг
                                       Эхийн үйл явдал хэрхэн өрнөж
                                        байгааг олж зааглан тэмдэглэнэ.

                                       Тухайн эхээр зохиогч ямар
                                        дүгнэлт гаргаж байгааг олж
                                        тэмдэглэнэ.




“Уул” эх дээрээ жишээ авч үзье.

                                                Гол хэсэг


                                                Тэгээд ч манайхан уулаа бараадаж бэлд нь
                                                зусна.      Уулаа    нөмөрлөж,      энгэрт      нь
                                                өвөлжинө.      Уулын      оргил    нь     цасанд
                                                мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд униартана.
                                                      Хормойд нь бороо орж, ногоо ургаж,
                                                болжмор жиргэж, зурам шовширно. Салхийг
                                                дагаж, агь анхилна. Хавцлыг дагаж горхи
                                                хөөмийлнө.




         Төгсгөл          Дүгнэлт

         Уулын жинхэнэ амьдрал
          оргилдоо биш, бэлдээ
              байдаг ажээ.
Үйл ажиллагаа 3. Эхийг тонгоргох хувиргал хийх




                                             Эхийн бүтцийг сайтар анхаарч, төгсгөл ба
                                             эхлэлийн байрыг өөрчлөн тонгоргоно.




          ТОНГОРГОХ              Эхийн эхлэл, гол хэсэг төгсгөл хэсгийн
           ХУВИРГАЛ:                     байрыг сольж найруулах.

     1. “Уул бэлээс эхэлдэг”               1.Уулын жинхэнэ амьдрал
     гэж манайхан ярина.                   оргилдоо биш, бэлдээ байдаг
     2. Тэгээд ч манайхан уулаа            ажээ. Уулын оргил нь цасанд
     бараадаж бэлд нь зусна. Уулаа         мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд
     нөмөрлөж, энгэрт нь өвөлжинө.         униартана.
     Уулын оргил нь цасанд                 2. Манайхан уулаа бараадаж
     мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд             бэлд нь зусна. Уулаа нөмөрлөж,
     униартана. Хормойд нь бороо           энгэрт нь өвөлжинө.
     орж, ногоо ургаж, болжмор             Хормойд нь бороо орж, ногоо
     жиргэж, зурам шовширно.               ургаж, болжмор жиргэж, зурам
     Салхийг дагаж, агь анхилна.           шовширно. Салхийг дагаж, агь
     Хавцлыг дагаж горхи хөөмийлнө.        анхилна. Хавцлыг дагаж горхи
     3. Уулын жинхэнэ амьдрал              хөөмийлнө.
     оргилдоо биш, бэлдээ байдаг           3. Тэгээд ч “Уул бэлээс эхэлдэг” гэж
     ажээ. /                                  манайхан ярина.
Үйл ажиллагаа 4. Эхийг дуурайн найруулах: “Ижий уул” эхийг дуурайн “Аав уул” сэдвээр эх
зохион найруулахдаа “Уул” эхийг хэрхэн дуурайлган бичсэнийг анхаараарай.




      Эх найруулах                         Хэлбэрийг дуурайн зохиох
         Жишээ

                            УУЛ
                                                                                      УС
        “Уул бэлээс эхэлдэг” гэж манайхан                         Усны эх нь ундарга гэж манайхан
        ярина.     Тэгээд    ч    манайхан       уулаа            ярина. Тэгээд ч усаа бараадаж,
        бараадаж      бэлд       нь    зусна.    Уулаа            голынхоо            эрэгт       зусна.         Усаа
        нөмөрлөж, энгэрт нь өвөлжинө. Уулын
                                                                  хайрлаж хог буртгаас сэргийлнэ.
        оргил нь цасанд мөнгөрөвч, бэл нь
        ногоонд униартана.                                        Усны төгсгөл нь бусдад нийлэвч эх
                    Хормойд       нь    бороо     орж,            нь түмнийг ундаална.
        ногоо ургаж, болжмор жиргэж, зурам                        Усны эхэнд булаг бургилж, хөхөөн
        шовширно.       Салхийг         дагаж,     агь
                                                                  дуутай хөг нийлүүлнэ. Эрэгт                        нь
        анхилна.      Хавцлыг          дагаж     горхи
        хөөмийлнө.                                                хонь мал идээшилж, урсгалд нь
                    Уулын        жинхэнэ       амьдрал            хүүхэд багачууд эрхэлнэ.
        оргилдоо биш, бэлдээ байдаг ажээ.                         Ус дагаж амьдрал үргэлжлэх ажээ.




Нэмэлт материал:                                                         Бие даах даалгавар:

  1. Билэгсайхан “Ижий уул”
     шүлгийг бүрнээр унших
                                                                    Гэрийн Даалгавар:
  2. Монгол хэл-6 сурах бичгүүдийн                1. Бие даах ажил “Ижий уул”           1. Бие даах ажил “Ижий уул”
     Эхийн утга, бүтэц хэсгүүдийг                 2. Сурах бичгийн дасгал нь:           2. Сурах бичгийн дасгал нь:
                                                     М.Базаррагчаа,                        Ц.Өнөрбаян, Ж.Мөнхсайхан,
     унших, тэмдэглэх                                С.Норжинлхам, Д.Оюун                  Д.Хишигсүрэн
                                                      Монгол хэл-6 УБ 2006 он               Монгол хэл-6 УБ 2006 он

                                                  А. Дасгал 55-/72х/-д байгаа           А. Дасгал 30-/37х/-д байгаа
                                                  “Гэмээ сонсохуй”, Дасгал 68-          “Миний сэтгэгдэл”, /43х/-д байгаа
                                                     /78х/-д байгаа “Цэцэг” гэсэн          “Цаг бол алт” гэсэн эхүүдийг
                                                     эхүүдийг     өнөөдрийн үзсэн          өнөөдрийн үзсэн Эхийн утга
                                                     Эхийн утга бүтцийн задлал,            бүтцийн задлал,       тонгоргох
                                                     тонгоргох    хувиргал    хийж,        хувиргал     хийж,     “Бусдын
                                                     “Бусдыг   сонсохуй”,    Навчис        сэтгэгдэл”, “Мэдлэг бол алт”
                                                     сэдвээр хүүрнэмж бичээрэй.            сэдвээр хүүрнэмж бичээрэй.
Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg

Recomendados

9. хүүрнэмж эх por
9. хүүрнэмж эх9. хүүрнэмж эх
9. хүүрнэмж эхoogii553
14K visualizações15 slides
өнчин янзага (хуулбар) por
өнчин янзага (хуулбар)өнчин янзага (хуулбар)
өнчин янзага (хуулбар)Duugii
2.1K visualizações20 slides
өнчин янзага (хуулбар) por
өнчин янзага (хуулбар)өнчин янзага (хуулбар)
өнчин янзага (хуулбар)puujee123456
2.8K visualizações20 slides
Eh deer ajillah test por
Eh deer ajillah testEh deer ajillah test
Eh deer ajillah testurangua85
1.6K visualizações23 slides
тайлбарламж por
тайлбарламжтайлбарламж
тайлбарламжjorjoo34
3K visualizações25 slides
өгүүлбэрийн гол гишүүд por
өгүүлбэрийн гол гишүүдөгүүлбэрийн гол гишүүд
өгүүлбэрийн гол гишүүдBaterdene Solongo
26K visualizações12 slides

Mais conteúdo relacionado

Destaque

Uguulberiin zadlal, 12jil,vii_angi por
Uguulberiin zadlal, 12jil,vii_angiUguulberiin zadlal, 12jil,vii_angi
Uguulberiin zadlal, 12jil,vii_anginansaaa
1.7K visualizações6 slides
Tuluunii ug por
Tuluunii ugTuluunii ug
Tuluunii uggantsengel
1.6K visualizações1 slide
Viii angi(2) por
Viii angi(2)Viii angi(2)
Viii angi(2)Tsedev Tsedvee
784 visualizações7 slides
8 р ангийн мх-ний тест por
8 р ангийн мх-ний тест8 р ангийн мх-ний тест
8 р ангийн мх-ний тестnairaa79
5.3K visualizações9 slides
Mgl 7 por
Mgl 7Mgl 7
Mgl 7bayalag_0915
4.9K visualizações39 slides
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн por
хичээлийн хэрэглэгдэхүүнхичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүнTsengelmaa Dovchindorj
15.2K visualizações28 slides

Destaque(6)

Uguulberiin zadlal, 12jil,vii_angi por nansaaa
Uguulberiin zadlal, 12jil,vii_angiUguulberiin zadlal, 12jil,vii_angi
Uguulberiin zadlal, 12jil,vii_angi
nansaaa1.7K visualizações
Tuluunii ug por gantsengel
Tuluunii ugTuluunii ug
Tuluunii ug
gantsengel1.6K visualizações
Viii angi(2) por Tsedev Tsedvee
Viii angi(2)Viii angi(2)
Viii angi(2)
Tsedev Tsedvee784 visualizações
8 р ангийн мх-ний тест por nairaa79
8 р ангийн мх-ний тест8 р ангийн мх-ний тест
8 р ангийн мх-ний тест
nairaa795.3K visualizações
Mgl 7 por bayalag_0915
Mgl 7Mgl 7
Mgl 7
bayalag_09154.9K visualizações
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн por Tsengelmaa Dovchindorj
хичээлийн хэрэглэгдэхүүнхичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
Tsengelmaa Dovchindorj15.2K visualizações

Similar a Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg

задрал por
задралзадрал
задралshand1_ch.tungaa
433 visualizações8 slides
задрал por
задралзадрал
задралshand1_ch.tungaa
344 visualizações8 slides
Tiin yalgal 77 por
Tiin yalgal 77Tiin yalgal 77
Tiin yalgal 77pvsa_8990
14.1K visualizações15 slides
Gerlee tungaa por
Gerlee tungaaGerlee tungaa
Gerlee tungaagerlee_7536
865 visualizações10 slides
Gerlee tungaa por
Gerlee tungaaGerlee tungaa
Gerlee tungaagerlee_7536
725 visualizações10 slides
Gerlee tungaa por
Gerlee tungaaGerlee tungaa
Gerlee tungaaMonkhtuya_1977
11.3K visualizações10 slides

Similar a Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg(20)

задрал por shand1_ch.tungaa
задралзадрал
задрал
shand1_ch.tungaa433 visualizações
задрал por shand1_ch.tungaa
задралзадрал
задрал
shand1_ch.tungaa344 visualizações
Tiin yalgal 77 por pvsa_8990
Tiin yalgal 77Tiin yalgal 77
Tiin yalgal 77
pvsa_899014.1K visualizações
Gerlee tungaa por gerlee_7536
Gerlee tungaaGerlee tungaa
Gerlee tungaa
gerlee_7536865 visualizações
Gerlee tungaa por gerlee_7536
Gerlee tungaaGerlee tungaa
Gerlee tungaa
gerlee_7536725 visualizações
Gerlee tungaa por Monkhtuya_1977
Gerlee tungaaGerlee tungaa
Gerlee tungaa
Monkhtuya_197711.3K visualizações
хичээл 10 por shand1_Bondok
хичээл 10хичээл 10
хичээл 10
shand1_Bondok1.6K visualizações
хичээл 6 por shand1_Bondok
хичээл 6хичээл 6
хичээл 6
shand1_Bondok7.3K visualizações
сэдэв por bolortuul
сэдэвсэдэв
сэдэв
bolortuul1.2K visualizações
Mongol hel 7 angi 3 hicheel por altantuya2012
Mongol hel 7 angi 3 hicheelMongol hel 7 angi 3 hicheel
Mongol hel 7 angi 3 hicheel
altantuya20122K visualizações
монгол хэл хичээл мөнгөнцэцэг por Mongontsetseg Mongoo
монгол хэл хичээл мөнгөнцэцэгмонгол хэл хичээл мөнгөнцэцэг
монгол хэл хичээл мөнгөнцэцэг
Mongontsetseg Mongoo885 visualizações
эхийн утга санаа, дасгал por shand1_Bondok
эхийн утга санаа, дасгалэхийн утга санаа, дасгал
эхийн утга санаа, дасгал
shand1_Bondok12.1K visualizações
зайн сургалт por zagdsuren_jargal
зайн сургалтзайн сургалт
зайн сургалт
zagdsuren_jargal786 visualizações
зайн сургалт por zagdsuren_jargal
зайн сургалтзайн сургалт
зайн сургалт
zagdsuren_jargal1.4K visualizações
Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4 por altantuya2012
Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4
Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4
altantuya20124.1K visualizações
Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4(1) por altantuya2012
Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4(1)Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4(1)
Mongol helnii hicheel 7r angi hicheel 4(1)
altantuya20124.9K visualizações
7 анги шалгалтанд бэлдэх por hadaaaaa
7 анги шалгалтанд бэлдэх7 анги шалгалтанд бэлдэх
7 анги шалгалтанд бэлдэх
hadaaaaa441 visualizações
7 анги шалгалтанд бэлдэх por hadaaaaa
7 анги шалгалтанд бэлдэх7 анги шалгалтанд бэлдэх
7 анги шалгалтанд бэлдэх
hadaaaaa595 visualizações
Туршилт por tsermaa48
ТуршилтТуршилт
Туршилт
tsermaa481.6K visualizações
Ehin huvirgal por handmaa
Ehin huvirgalEhin huvirgal
Ehin huvirgal
handmaa2.4K visualizações

Mais de Oyuhai1127

чингис задлал por
чингис задлалчингис задлал
чингис задлалOyuhai1127
19.7K visualizações7 slides
монгол хэл 8 por
монгол хэл 8монгол хэл 8
монгол хэл 8Oyuhai1127
1.9K visualizações4 slides
мх 11 por
мх 11 мх 11
мх 11 Oyuhai1127
672 visualizações7 slides
сургалтын үнэлгээ соло por
сургалтын үнэлгээ солосургалтын үнэлгээ соло
сургалтын үнэлгээ солоOyuhai1127
22.2K visualizações13 slides
мх 11 por
мх 11 мх 11
мх 11 Oyuhai1127
885 visualizações7 slides
эхийн бүтэц por
эхийн бүтэцэхийн бүтэц
эхийн бүтэцOyuhai1127
1.2K visualizações3 slides

Mais de Oyuhai1127(20)

чингис задлал por Oyuhai1127
чингис задлалчингис задлал
чингис задлал
Oyuhai112719.7K visualizações
монгол хэл 8 por Oyuhai1127
монгол хэл 8монгол хэл 8
монгол хэл 8
Oyuhai11271.9K visualizações
мх 11 por Oyuhai1127
мх 11 мх 11
мх 11
Oyuhai1127672 visualizações
сургалтын үнэлгээ соло por Oyuhai1127
сургалтын үнэлгээ солосургалтын үнэлгээ соло
сургалтын үнэлгээ соло
Oyuhai112722.2K visualizações
мх 11 por Oyuhai1127
мх 11 мх 11
мх 11
Oyuhai1127885 visualizações
эхийн бүтэц por Oyuhai1127
эхийн бүтэцэхийн бүтэц
эхийн бүтэц
Oyuhai11271.2K visualizações
Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg por Oyuhai1127
Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetsegMongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg
Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg
Oyuhai1127961 visualizações
төсөө утгатай өгүүлбэр 9 анги por Oyuhai1127
төсөө утгатай өгүүлбэр 9 ангитөсөө утгатай өгүүлбэр 9 анги
төсөө утгатай өгүүлбэр 9 анги
Oyuhai11273.2K visualizações
монгол хэлний тест 11 анги por Oyuhai1127
монгол хэлний тест 11 ангимонгол хэлний тест 11 анги
монгол хэлний тест 11 анги
Oyuhai112717.4K visualizações
монгол хэл 8 анги por Oyuhai1127
монгол хэл 8 ангимонгол хэл 8 анги
монгол хэл 8 анги
Oyuhai11278.1K visualizações
хэлц үг por Oyuhai1127
хэлц үгхэлц үг
хэлц үг
Oyuhai11271.2K visualizações
хэлц үг por Oyuhai1127
хэлц үгхэлц үг
хэлц үг
Oyuhai1127857 visualizações
хэлц үг por Oyuhai1127
хэлц үгхэлц үг
хэлц үг
Oyuhai112718.6K visualizações
монгол хэлний даалгавар 7 11 анги por Oyuhai1127
монгол хэлний даалгавар 7 11 ангимонгол хэлний даалгавар 7 11 анги
монгол хэлний даалгавар 7 11 анги
Oyuhai11276.1K visualizações
б. догмид саран дээр туссан сүүдэр туужид задлал хийх por Oyuhai1127
б. догмид саран дээр туссан сүүдэр туужид задлал хийхб. догмид саран дээр туссан сүүдэр туужид задлал хийх
б. догмид саран дээр туссан сүүдэр туужид задлал хийх
Oyuhai11273.7K visualizações
уран зохиол 8 por Oyuhai1127
уран зохиол 8уран зохиол 8
уран зохиол 8
Oyuhai11275.3K visualizações
монгол хэлний шалгалт por Oyuhai1127
монгол хэлний шалгалтмонгол хэлний шалгалт
монгол хэлний шалгалт
Oyuhai112712.5K visualizações
үг бүлэг сэдвийн давтлага хичээл por Oyuhai1127
үг бүлэг сэдвийн давтлага хичээлүг бүлэг сэдвийн давтлага хичээл
үг бүлэг сэдвийн давтлага хичээл
Oyuhai11274.6K visualizações
монгол бичиг 8 анги por Oyuhai1127
монгол бичиг 8 ангимонгол бичиг 8 анги
монгол бичиг 8 анги
Oyuhai1127786 visualizações
зөвлөгөө por Oyuhai1127
зөвлөгөөзөвлөгөө
зөвлөгөө
Oyuhai1127473 visualizações

Mongol hel shiljiltiin_yii_atartsetseg

  • 1. Анги: 12 жилийн 7-р анги Монгол хэл Хичээлийн сэдэв: Эхийн утга, бүтцийн задлал Хичээл судлах үйл ажиллагааны дараалал: Эхэд утгын задлал хийх Эхэд бүтцийн задлал хийх Өгөгдсөн эхэд тонгоргох хувиргал хийнэ Өгөгдсөн эхийн агуулга, бүтцийг дуурайн зохион найруулж бичих Үйл ажиллагаа 1: Эхэд утгын задлал хийх Утгын задлалыг дараах аргачлалын Нэмэлт дагуу хийгээрэй. мэдээлэл Сэдэв Төрсөн санаа 1. Эхийг уншиж ойлгоорой Сэдэн Зохиогчоос 2. Тулгуур ба түлхүүр үгийг олох дэвшүүлсэн тухайн эхийг 3. Эрхэн ба энгийн үйлдэгчдээр асуудал бичих болсон ангилах 4. Өгүүлэгдэж байгаа юмсыг олох шалтгаан 5. Төрсөн санааг гаргана. Гол санаа 6. Эхийн сэдвийг тодорхойлно Тухайн сэдвээр гаргасан 7. Эхээс гол санааг илэрхийлсэн дүгнэлт өгүүлбэрийг олох, гол санааг өөрийн үгээр дүгнэж бичих Тулгуур үг Түлхүүр үг Өгүүлэгдэж Өгүүлж буй буй юм байдал Жинхэнэ Үйл үг Дээрх задлалыг “Уул” гэсэн эх дээр жишээлэн авч үзье. нэр УУЛ “Уул бэлээс эхэлдэг” гэж манайхан ярина. Тэгээд ч манайхан уулаа бараадаж бэлд нь зусна. Уулаа нөмөрлөж, энгэрт нь өвөлжинө. Уулын оргил нь цасанд мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд униартана. Хормойд нь бороо орж, ногоо ургаж, болжмор жиргэж, зурам шовширно. Салхийг дагаж, агь анхилна. Хавцлыг дагаж горхи хөөмийлнө. Уулын жинхэнэ амьдрал оргилдоо биш, бэлдээ байдаг ажээ. /Монгол хэл-6 - 74х Дасгал 61/
  • 2. 1. Уншиж ойлгох 2-3. Эхээс тулгуур ба түлхүүр үгийг олох, үйлдэгчдийг ангилах “УУЛ” ЭХИЙН УТГЫН ЗАДЛАЛ ТУЛГУУР НЭГЖ ТҮЛХҮҮР НЭГЖ  Уулаа бараадах Эрхэн  БЭЛ  Уулаа нөмөрлөх үйлдэгч  ОРГИЛ  Энгэрт өвөлжих манайхан  ЭНГЭР  ХОРМОЙ  Бороо орж  ХАВЦАЛ  Амьдрал  Ногоо ургаж  Болжмор жиргэж Энгийн  Зурам шовшрох үйлдэгчид  Агь анхилах  Горхи хөөмийлөх 4-6. Өгүүлэгдэж байгаа юмсыг олох, төрсөн санаа, сэдвийг тодорхойлох  Өгүүлэгдэж байгаа юмс ТӨРСӨН САНАА Зохиогчоос тухайн эхийг бичих болсон шалтгаан УУЛ Хөдөө нутгийн нүүдэлчин түмний аж ОРГИЛ БЭЛ амьдрал, байгаль эхийн хүйн холбоо ЦАС НОГОО Эхийн сэдэв: ЖИНХЭНЭ АМЬДРАЛ Сэдэн дэвшүүлсэн асуудал Байгалийн сэдэвт эх 7.Эхээс гол санааг илэрхийлсэн өгүүлбэрийг олох, өөрийн үзэл бодлоор гол санааг дүгнэж бичих  Уулын жинхэнэ амьдрал оргилдоо биш, бэлдээ байдаг ажээ.  Хүмүүс байнга уулын оргил өөдөө Гол харж явдаг. Гэтэл тал нутгийн жинхэнэ санаа амьдрал гол ус, үржил шимээ дагаад уулын бэлд мөнхөд үргэлжлэн байдаг гэсэн гол санаат эх.
  • 3. Үйл ажиллагаа 2. Эхэд бүтцийн задлал хийх Нэмэлт мэдээлэл  Эх бүтэх болсон шалтгааныг олж эхлэл хэсгийг зааглан Эхийн бүтэц тэмдэглэнэ. Эхлэл Төгсгөл Гол хэсэг  Эхийн үйл явдал хэрхэн өрнөж байгааг олж зааглан тэмдэглэнэ.  Тухайн эхээр зохиогч ямар дүгнэлт гаргаж байгааг олж тэмдэглэнэ. “Уул” эх дээрээ жишээ авч үзье. Гол хэсэг Тэгээд ч манайхан уулаа бараадаж бэлд нь зусна. Уулаа нөмөрлөж, энгэрт нь өвөлжинө. Уулын оргил нь цасанд мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд униартана. Хормойд нь бороо орж, ногоо ургаж, болжмор жиргэж, зурам шовширно. Салхийг дагаж, агь анхилна. Хавцлыг дагаж горхи хөөмийлнө. Төгсгөл Дүгнэлт Уулын жинхэнэ амьдрал оргилдоо биш, бэлдээ байдаг ажээ.
  • 4. Үйл ажиллагаа 3. Эхийг тонгоргох хувиргал хийх Эхийн бүтцийг сайтар анхаарч, төгсгөл ба эхлэлийн байрыг өөрчлөн тонгоргоно.  ТОНГОРГОХ  Эхийн эхлэл, гол хэсэг төгсгөл хэсгийн ХУВИРГАЛ: байрыг сольж найруулах. 1. “Уул бэлээс эхэлдэг” 1.Уулын жинхэнэ амьдрал гэж манайхан ярина. оргилдоо биш, бэлдээ байдаг 2. Тэгээд ч манайхан уулаа ажээ. Уулын оргил нь цасанд бараадаж бэлд нь зусна. Уулаа мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд нөмөрлөж, энгэрт нь өвөлжинө. униартана. Уулын оргил нь цасанд 2. Манайхан уулаа бараадаж мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд бэлд нь зусна. Уулаа нөмөрлөж, униартана. Хормойд нь бороо энгэрт нь өвөлжинө. орж, ногоо ургаж, болжмор Хормойд нь бороо орж, ногоо жиргэж, зурам шовширно. ургаж, болжмор жиргэж, зурам Салхийг дагаж, агь анхилна. шовширно. Салхийг дагаж, агь Хавцлыг дагаж горхи хөөмийлнө. анхилна. Хавцлыг дагаж горхи 3. Уулын жинхэнэ амьдрал хөөмийлнө. оргилдоо биш, бэлдээ байдаг 3. Тэгээд ч “Уул бэлээс эхэлдэг” гэж ажээ. / манайхан ярина.
  • 5. Үйл ажиллагаа 4. Эхийг дуурайн найруулах: “Ижий уул” эхийг дуурайн “Аав уул” сэдвээр эх зохион найруулахдаа “Уул” эхийг хэрхэн дуурайлган бичсэнийг анхаараарай. Эх найруулах Хэлбэрийг дуурайн зохиох Жишээ УУЛ УС “Уул бэлээс эхэлдэг” гэж манайхан Усны эх нь ундарга гэж манайхан ярина. Тэгээд ч манайхан уулаа ярина. Тэгээд ч усаа бараадаж, бараадаж бэлд нь зусна. Уулаа голынхоо эрэгт зусна. Усаа нөмөрлөж, энгэрт нь өвөлжинө. Уулын хайрлаж хог буртгаас сэргийлнэ. оргил нь цасанд мөнгөрөвч, бэл нь ногоонд униартана. Усны төгсгөл нь бусдад нийлэвч эх Хормойд нь бороо орж, нь түмнийг ундаална. ногоо ургаж, болжмор жиргэж, зурам Усны эхэнд булаг бургилж, хөхөөн шовширно. Салхийг дагаж, агь дуутай хөг нийлүүлнэ. Эрэгт нь анхилна. Хавцлыг дагаж горхи хөөмийлнө. хонь мал идээшилж, урсгалд нь Уулын жинхэнэ амьдрал хүүхэд багачууд эрхэлнэ. оргилдоо биш, бэлдээ байдаг ажээ. Ус дагаж амьдрал үргэлжлэх ажээ. Нэмэлт материал: Бие даах даалгавар: 1. Билэгсайхан “Ижий уул” шүлгийг бүрнээр унших Гэрийн Даалгавар: 2. Монгол хэл-6 сурах бичгүүдийн 1. Бие даах ажил “Ижий уул” 1. Бие даах ажил “Ижий уул” Эхийн утга, бүтэц хэсгүүдийг 2. Сурах бичгийн дасгал нь: 2. Сурах бичгийн дасгал нь: М.Базаррагчаа, Ц.Өнөрбаян, Ж.Мөнхсайхан, унших, тэмдэглэх С.Норжинлхам, Д.Оюун Д.Хишигсүрэн Монгол хэл-6 УБ 2006 он Монгол хэл-6 УБ 2006 он А. Дасгал 55-/72х/-д байгаа А. Дасгал 30-/37х/-д байгаа “Гэмээ сонсохуй”, Дасгал 68- “Миний сэтгэгдэл”, /43х/-д байгаа /78х/-д байгаа “Цэцэг” гэсэн “Цаг бол алт” гэсэн эхүүдийг эхүүдийг өнөөдрийн үзсэн өнөөдрийн үзсэн Эхийн утга Эхийн утга бүтцийн задлал, бүтцийн задлал, тонгоргох тонгоргох хувиргал хийж, хувиргал хийж, “Бусдын “Бусдыг сонсохуй”, Навчис сэтгэгдэл”, “Мэдлэг бол алт” сэдвээр хүүрнэмж бичээрэй. сэдвээр хүүрнэмж бичээрэй.