SlideShare a Scribd company logo
1 of 6
Download to read offline
98     องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม


        โรคติดเชื้อไวรัสเอนเทอโร
      (ENTEROVIRUS DISEASES) :
                  โรคมือเทาปาก
     (HAND, FOOT AND MOUTH
          DISEASE : HFMD)

1. ลักษณะโรค : เปนโรคติดเชื้อไวรัสที่เกิดเฉียบพลัน และ
   สามารถหายไดเอง เกิดจากเชื้อไวรัสซึ่งมีหลายสายพันธุ
   เชน ในกลุมไวรัสเอนเทอโรหรือไวรัสในลําไส มักเกิดใน
   กลุมเด็กทารกและเด็กเล็กตามสถานรับเลียงเด็ก โรงเรียน
                                                ้
   อนุบาลฯ โดยมีปจจัยหลักที่โนมนําใหเกิดการระบาดมา
   จากความแออัด ระบบการถายเทอากาศไมดี สุขอนามัย
   สิ่งแวดลอมและสุขวิทยาสวนบุคคลบกพรอง เด็กอายุ
   ตํ่ากวา 5 ป มีความเสี่ยงตอการติดเชื้อมากกวาคนใน
   กลุมอายุอื่น ผูใหญในพื้นที่ที่มีโรคนี้เกิดเปนประจํามักมี
   ภูมิตานทานตอโรคนี้แลวบางสวน
2. ระบาดวิทยา : สถานการณทั่วโลก : โรคนี้พบผูปวย
   และการระบาดไดทั่วโลก มีรายงานการระบาดรุนแรงที่
   มีสาเหตุจากเชื้อไวรัสเอนเทอโร 71 ในหลายประเทศใน
   ภูมิภาคเอเชีย เชน มาเลเซีย (พ.ศ. 2540) และไตหวัน
   (พ.ศ. 2541) เปนตน ประเทศในเขตรอนชื้น สามารถ
   เกิดโรคนี้ไดแบบประปรายตลอดป พบมากขึ้นในชวง
   ฤดูฝน ซึงอากาศเย็นและชืน การระบาดมักเกิดขึนในศูนย
              ่               ้                       ้
   เด็กเล็กและโรงเรียนอนุบาล
   สถานการณโรคในประเทศไทย : นับแตมีรายงานการ
   ระบาดของโรคมือ เทา ปาก ที่มีอาการรุนแรงจากการ
   ติดเชื้อไวรัสเอนเทอโร 71 ในประเทศตาง ๆ ของภูมิภาค
   เอเชียตังแต พ.ศ. 2540 กระทรวงสาธารณสุขไดตระหนัก
            ้
องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม   99

   ถึงความสําคัญของปญหาดังกลาว จึงมอบหมายใหสานัก       ํ
   ระบาดวิทยา และสํานักโรคติดตอทัวไป (ขณะนีแยกออก
                                           ่       ้
   มาเปนสํานักโรคติดตออุบตใหม) กรมควบคุมโรค รวมกับ
                                 ัิ
   สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร
   การแพทย เริ่ ม มี ก ารเฝ า ระวั ง รายงานและสอบสวน
   ผูปวยสงสัยติดเชื้อ เอนเทอโร 71 และปองกันควบคุม
   โรคนับตั้งแตนั้นมา โดยเพิ่มเติมโรคมือ เทา ปาก ใน
   ระบบรายงานผูปวยในขายเฝาระวัง ลักษณะการเกิด
   โรคกระจัดกระจายหรือระบาดเปนครั้งคราว มักมีผูปวย
   เพิมขึนในชวงฤดูรอนตอตนฤดูฝน (พฤษภาคม - มิถนายน)
       ่ ้                                             ุ
   มักเปนกับเด็กอายุตํ่ากวา 10 ป ไมคอยพบในวัยรุน การ
   ระบาดมักเกิดขึ้นบอยในกลุมเด็ก เชน สถานรับเลี้ยงเด็ก
   โรงเรียนอนุบาล กลุมเสี่ยงตอโรค พบสูงสุดในเด็กกลุม
   อายุตํ่ากวา 5 ป โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ไมถูกสุขลักษณะ
   อยูกนอยางแออัด และถามีการระบาดเปนระยะเวลานาน
        ั
   จะทําใหมีโอกาสที่จะแพรไปสูเด็กที่มีอายุมากขึ้นจนถึง
   วัยรุน และความรุนแรงของโรคก็จะเพิ่มมากขึ้น
3. อาการของโรค : มีไดหลายลักษณะ ดังนี้
   1. โรคแผลในคอหอย มีไข เจ็บคอ มีตุมพองใสขนาด
           1 - 2 มิลลิเมตรบนฐานซึงมีสแดง กระจายอยูบริเวณ
                                     ่ ี              
           คอหอย และตุมพองใสจะขยายกลายเปนแผลคลาย
                          
           แผลรอนใน โดยมากพบที่บริเวณดานหนาของตอม
           ทอนซิล เพดานปากดานหลัง ลินไก และตอมทอนซิล
                                         ้
           และมักเปนอยูนาน 4 - 6 วัน หลังเริ่มมีอาการ
           มีรายงานพบวาอาจพบอาการชักจากไขสูงรวมได
           รอยละ 5 แตไมมีรายงานผูเสียชีวิต
   2. โรคมือ เทา ปาก แผลในปากคอนขางกระจายกวาง
           ในชองปาก กระพุงแกม และเหงือก รวมทั้งดานขาง
           ของลิ้น (ดังรูปที่ 26) ลักษณะตุมพองใสอาจอยูนาน
           7 - 10 วัน และจะมีผื่นหรือตุมพองใส เกิดที่บริเวณ
100     องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม

            ฝามือ นิ้วมือ (ดังรูปที่ 27) และฝาเทา (ดังรูปที่ 28)
            หรือบริเวณกน โดยทั่วไปหายไดเอง พบนอยมากที่
            ทําใหเสียชีวิตในเด็กทารก




 รูปที่ 26 แผลบนลินและนิวหัวแมมอ โรคมือเทาปาก (Ulcers
                   ้    ้       ื
           in the mouth and on the thumb)




 รูปที่ 27 ผื่ น บนฝ า มื อ และนิ้ ว ตุ ม พองใสบนฝ า มื อ และนิ้ ว
           โรคมือ เทา ปาก (Blisters on the palm and
           fingers)
องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม   101




รูปที่ 28 ตุมพองใสบริเวณหลังเทา โรคมือ เทา ปาก (Blisters
            
          on the soles of the feet)

    3. โรคคออักเสบมีตอมนํ้าเหลืองโต แผลที่คอนขาง
       แข็ง นูน กระจาย มีตุมกอนสีขาวหรือเหลืองขนาด
       ประมาณ 3 - 6 มิลลิเมตรอยูบนฐานรอบสีแดง และ
       พบมากบริเวณลิ้นไก ดานหนาตอมทอนซิล และ
       คอหอยดานหลัง แตไมพบผื่นหรือตุมพอง

4. ระยะฟกตัวของโรค : โดยเฉลี่ย 3 - 5 วัน สําหรับโรค
   แผลในคอหอยและโรคมือ เทา ปาก และโรคคออักเสบมี
   ตอมนํ้าเหลืองโต มีระยะฟกตัวประมาณ 5 วัน
5. การวินิจฉัยโรค : สามารถพบเชื้อไดจากตัวอยางจาก
   ปายแผล ชองปาก และอุจจาระ มาเพาะแยกเชื้อ หรือ
   ฉีดเพาะเชื้อในลูกหนู (suckling mice) และเนื่องจาก
   เชือมีหลายสายพันธุยอยซึงทําใหเกิดอาการคลายกัน และ
      ้                  ่
   ไมมีแอนติเจนที่ใชรวมกัน การตรวจหาทางนํ้าเหลืองจึง
   ตองกําหนดการสงตรวจเชื้อเพื่อการวินิจฉัยแบบเฉพาะ
   เจาะจงของเชื้อชนิดนั้นๆ
102     องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม

 6. การรักษา : ไมมการรักษาเฉพาะ ใชการรักษาตามอาการ
                       ี
 7. การแพรติดตอโรค : จากการสัมผัสโดยตรงกับเชื้อที่ปน
    เปอนในนํ้ามูก นํ้าลาย หรืออุจจาระของผูปวย หรือผูที่
    มีเชื้อแตไมแสดงอาการ หรือการไอจามรดกัน แตไมพบ
    หลักฐานการแพรเชื้อติดตอผานทางแมลง นํ้า อาหาร
    หรือทอนํ้าทิ้ง
 8. มาตรการปองกันโรค : ลดการสัมผัสแพรกระจายเชื้อ
    ระหวางคนสูคน เชน การลดความแออัด และการมีระบบ
                     
    ถายเทอากาศที่ดี การลางมือบอยๆ และการปฏิบัติตาม
    สุขอนามัยสวนบุคคลและอนามัยสิ่งแวดลอมที่ดีอยาง
    สมํ่าเสมอ
 9. มาตรการควบคุมการระบาด : กรณีมีผูปวยเพิ่มขึ้นผิด
    ปกติ ตองรีบแจงสถานการณของโรค และลักษณะของ
    โรคใหแพทยและบุคลากรสาธารณสุขทราบ เพื่อการเฝา
    ระวังการระบาด รวมทั้งควรแยกผูปวยและเด็กที่มีไข
    สงสัยติดเชือไมใหคลุกคลีกบเด็กปกติ และระมัดระวังการ
                 ้                ั
    สัมผัสนํ้ามูก นํ้าลาย หรือสิ่งขับถายของผูปวย ถาพบ
    ผูปวยในหองเรียนเดียวกันมากกวา 2 คน อาจพิจารณา
    ปดโรงเรียน/สถานศึกษาชั่วคราวเปนเวลา 5 - 7 วัน เพื่อ
    ทําความสะอาดพื้นผิวตางๆ ที่เด็กปวยสัมผัส ทั้งในบาน
    สถานศึกษา สถานที่สาธารณะ เชน หางสรรพสินคา
    แนะนําใหทําความสะอาดดวยสบู หรือผงซักฟอกปกติ
    ก อ นแล ว ตามด ว ยนํ้ า ยาฟอกผ า ขาว เช น คลอร็ อ กซ
    ไฮเตอร ทิ้งไว 10 นาที แลวลาง/เช็ด/แช ดวยนํ้าสะอาด
    เพือปองกันสารเคมีตกคาง สวนของเลนทีเด็กอาจเอาเขา
        ่                                      ่
    ปากได ใหทาความสะอาดดวยสบูหรือผงซักฟอกตามปกติ
                   ํ                   
    และนําไปผึ่งแดด ลดโอกาสการแพรกระจายของโรค
องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม   103

  เอกสารอางอิง:
1. กรมวิทยาศาสตรการแพทย. คูมอการเก็บตัวอยางสงตรวจ
                             ื
   ทางหองปฏิบัติการ. ใน: การตรวจวินิจฉัยโรคจากไวรัส
   กลุมเอนเตอโร. กระทรวงสาธารณสุข; 2552. หนา 25.
2. Heymann DL., Editor, Control of Communicable
   Diseases Manual 19th Edition, American Associa-
   tion of Public Health, 2008.

More Related Content

What's hot

แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา
 แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา
แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยาUtai Sukviwatsirikul
 
Infectious PPE
Infectious PPEInfectious PPE
Infectious PPEtaem
 
การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา
การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา
การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา Utai Sukviwatsirikul
 
Antimicrobial stewardship(asp)and mdr
Antimicrobial stewardship(asp)and mdrAntimicrobial stewardship(asp)and mdr
Antimicrobial stewardship(asp)and mdrDel Del
 
ไวรัส วายร้าย
ไวรัส วายร้ายไวรัส วายร้าย
ไวรัส วายร้ายPatthanan Sornwichai
 
คู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรีย
คู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียคู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรีย
คู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียUtai Sukviwatsirikul
 
โรค มือ ปาก เท้าเปื่อย
โรค มือ ปาก เท้าเปื่อยโรค มือ ปาก เท้าเปื่อย
โรค มือ ปาก เท้าเปื่อยLoveis1able Khumpuangdee
 
โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)
โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)
โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)pitsanu duangkartok
 
ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartok
  ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartok  ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartok
ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartokpitsanu duangkartok
 
Hand Washing
Hand WashingHand Washing
Hand Washingiamadmin
 
นำเสนอโรคติดต่อ
นำเสนอโรคติดต่อนำเสนอโรคติดต่อ
นำเสนอโรคติดต่อpissamaiza Kodsrimoung
 
เยื่อหุ้มปอดอักเสบ
เยื่อหุ้มปอดอักเสบเยื่อหุ้มปอดอักเสบ
เยื่อหุ้มปอดอักเสบWan Ngamwongwan
 
การให้วัคซีน VZV และ dT
การให้วัคซีน VZV และ dTการให้วัคซีน VZV และ dT
การให้วัคซีน VZV และ dTChananart Yuakyen
 
Ic update 2012
Ic  update 2012Ic  update 2012
Ic update 2012techno UCH
 

What's hot (20)

แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา
 แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา
แนวทางการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา
 
Infectious PPE
Infectious PPEInfectious PPE
Infectious PPE
 
การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา
การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา
การควบคุมป้องกันแบคทีเรียดื้อยา
 
Antimicrobial stewardship(asp)and mdr
Antimicrobial stewardship(asp)and mdrAntimicrobial stewardship(asp)and mdr
Antimicrobial stewardship(asp)and mdr
 
ไวรัส วายร้าย
ไวรัส วายร้ายไวรัส วายร้าย
ไวรัส วายร้าย
 
คู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรีย
คู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียคู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรีย
คู่มือการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรีย
 
Factsheet hfm
Factsheet hfmFactsheet hfm
Factsheet hfm
 
โรค มือ ปาก เท้าเปื่อย
โรค มือ ปาก เท้าเปื่อยโรค มือ ปาก เท้าเปื่อย
โรค มือ ปาก เท้าเปื่อย
 
Ppe for yasothon hospital personnel
Ppe for yasothon hospital personnelPpe for yasothon hospital personnel
Ppe for yasothon hospital personnel
 
plague
plagueplague
plague
 
โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)
โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)
โรคที่เกิดจากเชื้อปรสิต (Parasites that cause disease in humans)
 
ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartok
  ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartok  ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartok
ความหลากหลายของปรสิต ก่อให้เกิดโรคในคน by Pitsanu Duangkartok
 
Hand Washing
Hand WashingHand Washing
Hand Washing
 
นำเสนอโรคติดต่อ
นำเสนอโรคติดต่อนำเสนอโรคติดต่อ
นำเสนอโรคติดต่อ
 
Rabies
RabiesRabies
Rabies
 
เยื่อหุ้มปอดอักเสบ
เยื่อหุ้มปอดอักเสบเยื่อหุ้มปอดอักเสบ
เยื่อหุ้มปอดอักเสบ
 
Infection
InfectionInfection
Infection
 
วัคซีนที่ควรให้ในกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์
วัคซีนที่ควรให้ในกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์วัคซีนที่ควรให้ในกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์
วัคซีนที่ควรให้ในกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์
 
การให้วัคซีน VZV และ dT
การให้วัคซีน VZV และ dTการให้วัคซีน VZV และ dT
การให้วัคซีน VZV และ dT
 
Ic update 2012
Ic  update 2012Ic  update 2012
Ic update 2012
 

Viewers also liked

แนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทย
แนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทยแนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทย
แนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทยUtai Sukviwatsirikul
 
Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30
Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30
Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30Utai Sukviwatsirikul
 
congestive heart failure pathophysiology
congestive heart failure pathophysiologycongestive heart failure pathophysiology
congestive heart failure pathophysiologyDr Shumayla Aslam-Faiz
 
Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058
Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058
Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058Aphisit Aunbusdumberdor
 

Viewers also liked (6)

Chf guideline
Chf guidelineChf guideline
Chf guideline
 
Chf
ChfChf
Chf
 
แนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทย
แนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทยแนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทย
แนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว พ.ศ. 2557 ประเทศไทย
 
Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30
Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30
Principles of Pharmacotherapy in Chronic Heart Failure 56 01 30
 
congestive heart failure pathophysiology
congestive heart failure pathophysiologycongestive heart failure pathophysiology
congestive heart failure pathophysiology
 
Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058
Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058
Nursing Care for Coronary Artery disease edition 111058
 

Similar to Factsheet hfm

โรคมือเท้าปาก
โรคมือเท้าปาก โรคมือเท้าปาก
โรคมือเท้าปาก sivapong klongpanich
 
การควบคุมและป้องกันฟันผุ
การควบคุมและป้องกันฟันผุ การควบคุมและป้องกันฟันผุ
การควบคุมและป้องกันฟันผุ Dr.Ratchaneewan Sinawat Poomsa-ad
 
โรคมะเร็งในช่องปาก
โรคมะเร็งในช่องปากโรคมะเร็งในช่องปาก
โรคมะเร็งในช่องปากWan Ngamwongwan
 
วัณโรค (Tuberculosis)
วัณโรค (Tuberculosis)วัณโรค (Tuberculosis)
วัณโรค (Tuberculosis)Wan Ngamwongwan
 
โรคเอดส์
โรคเอดส์โรคเอดส์
โรคเอดส์tichana
 
โรคเอดส์
โรคเอดส์โรคเอดส์
โรคเอดส์tichana
 
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009Adisorn Tanprasert
 
แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...
แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...
แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...Loveis1able Khumpuangdee
 
การเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียน
การเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียนการเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียน
การเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียนAdisorn Tanprasert
 
คางทูม
คางทูม คางทูม
คางทูม Dbeat Dong
 
Current practice and guidance in allergic rhinitis management
Current practice and guidance in allergic rhinitis managementCurrent practice and guidance in allergic rhinitis management
Current practice and guidance in allergic rhinitis managementUtai Sukviwatsirikul
 
Current Practice and Guidance in Allergic Rhinitis Management
Current Practice and Guidance in Allergic Rhinitis ManagementCurrent Practice and Guidance in Allergic Rhinitis Management
Current Practice and Guidance in Allergic Rhinitis ManagementUtai Sukviwatsirikul
 

Similar to Factsheet hfm (20)

โรคมือเท้าปาก
โรคมือเท้าปาก โรคมือเท้าปาก
โรคมือเท้าปาก
 
Respiratory1 2
Respiratory1 2Respiratory1 2
Respiratory1 2
 
ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8
ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8
ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8
 
ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8
ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8
ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8
 
โรคติดต่อที่สำคัญในเด็ก
โรคติดต่อที่สำคัญในเด็กโรคติดต่อที่สำคัญในเด็ก
โรคติดต่อที่สำคัญในเด็ก
 
การควบคุมและป้องกันฟันผุ
การควบคุมและป้องกันฟันผุ การควบคุมและป้องกันฟันผุ
การควบคุมและป้องกันฟันผุ
 
ศูนย์ที่ 4 ชุดที่ 7
ศูนย์ที่ 4 ชุดที่ 7ศูนย์ที่ 4 ชุดที่ 7
ศูนย์ที่ 4 ชุดที่ 7
 
Knowledge
KnowledgeKnowledge
Knowledge
 
โรคมะเร็งในช่องปาก
โรคมะเร็งในช่องปากโรคมะเร็งในช่องปาก
โรคมะเร็งในช่องปาก
 
วัณโรค (Tuberculosis)
วัณโรค (Tuberculosis)วัณโรค (Tuberculosis)
วัณโรค (Tuberculosis)
 
โรคเอดส์
โรคเอดส์โรคเอดส์
โรคเอดส์
 
โรคเอดส์
โรคเอดส์โรคเอดส์
โรคเอดส์
 
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยหวัด 2009
 
แนะนำโรคต่างๆ หรือ โรคติดต่อ
แนะนำโรคต่างๆ หรือ โรคติดต่อแนะนำโรคต่างๆ หรือ โรคติดต่อ
แนะนำโรคต่างๆ หรือ โรคติดต่อ
 
แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...
แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...
แนวทางการดาเน ํ นงานป ิ องก ้ นควบค ั มการระบาดของโรคม ุ ือ เท้า ปาก สําหรบแพ...
 
การเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียน
การเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียนการเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียน
การเตรียมการรับมือหวัด 2009 ในโรงเรียน
 
แนะนำโรคต่างๆ ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน
แนะนำโรคต่างๆ ศิรินวล สันติรักษ์โยธินแนะนำโรคต่างๆ ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน
แนะนำโรคต่างๆ ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน
 
คางทูม
คางทูม คางทูม
คางทูม
 
Current practice and guidance in allergic rhinitis management
Current practice and guidance in allergic rhinitis managementCurrent practice and guidance in allergic rhinitis management
Current practice and guidance in allergic rhinitis management
 
Current Practice and Guidance in Allergic Rhinitis Management
Current Practice and Guidance in Allergic Rhinitis ManagementCurrent Practice and Guidance in Allergic Rhinitis Management
Current Practice and Guidance in Allergic Rhinitis Management
 

More from Loveis1able Khumpuangdee (20)

Rollup01
Rollup01Rollup01
Rollup01
 
Eidnotebook54
Eidnotebook54Eidnotebook54
Eidnotebook54
 
Data l3 148
Data l3 148Data l3 148
Data l3 148
 
Data l3 147
Data l3 147Data l3 147
Data l3 147
 
Data l3 127
Data l3 127Data l3 127
Data l3 127
 
Data l3 126
Data l3 126Data l3 126
Data l3 126
 
Data l3 113
Data l3 113Data l3 113
Data l3 113
 
Data l3 112
Data l3 112Data l3 112
Data l3 112
 
Data l3 92
Data l3 92Data l3 92
Data l3 92
 
Data l3 89
Data l3 89Data l3 89
Data l3 89
 
Data l2 80
Data l2 80Data l2 80
Data l2 80
 
Hfm reccomment10072555
Hfm reccomment10072555Hfm reccomment10072555
Hfm reccomment10072555
 
Hfm work2550
Hfm work2550Hfm work2550
Hfm work2550
 
Publichealth
PublichealthPublichealth
Publichealth
 
Cpg acute pain
Cpg acute painCpg acute pain
Cpg acute pain
 
Clinical practice guideline_of_anemia(cpg)
Clinical practice guideline_of_anemia(cpg)Clinical practice guideline_of_anemia(cpg)
Clinical practice guideline_of_anemia(cpg)
 
Alcoholic liverdisease1 2010
Alcoholic liverdisease1 2010Alcoholic liverdisease1 2010
Alcoholic liverdisease1 2010
 
Acute liverfailureupdate2011
Acute liverfailureupdate2011Acute liverfailureupdate2011
Acute liverfailureupdate2011
 
Vis hib
Vis hibVis hib
Vis hib
 
Vis meningo-poly
Vis meningo-polyVis meningo-poly
Vis meningo-poly
 

Factsheet hfm

  • 1. 98 องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม โรคติดเชื้อไวรัสเอนเทอโร (ENTEROVIRUS DISEASES) : โรคมือเทาปาก (HAND, FOOT AND MOUTH DISEASE : HFMD) 1. ลักษณะโรค : เปนโรคติดเชื้อไวรัสที่เกิดเฉียบพลัน และ สามารถหายไดเอง เกิดจากเชื้อไวรัสซึ่งมีหลายสายพันธุ เชน ในกลุมไวรัสเอนเทอโรหรือไวรัสในลําไส มักเกิดใน กลุมเด็กทารกและเด็กเล็กตามสถานรับเลียงเด็ก โรงเรียน  ้ อนุบาลฯ โดยมีปจจัยหลักที่โนมนําใหเกิดการระบาดมา จากความแออัด ระบบการถายเทอากาศไมดี สุขอนามัย สิ่งแวดลอมและสุขวิทยาสวนบุคคลบกพรอง เด็กอายุ ตํ่ากวา 5 ป มีความเสี่ยงตอการติดเชื้อมากกวาคนใน กลุมอายุอื่น ผูใหญในพื้นที่ที่มีโรคนี้เกิดเปนประจํามักมี ภูมิตานทานตอโรคนี้แลวบางสวน 2. ระบาดวิทยา : สถานการณทั่วโลก : โรคนี้พบผูปวย และการระบาดไดทั่วโลก มีรายงานการระบาดรุนแรงที่ มีสาเหตุจากเชื้อไวรัสเอนเทอโร 71 ในหลายประเทศใน ภูมิภาคเอเชีย เชน มาเลเซีย (พ.ศ. 2540) และไตหวัน (พ.ศ. 2541) เปนตน ประเทศในเขตรอนชื้น สามารถ เกิดโรคนี้ไดแบบประปรายตลอดป พบมากขึ้นในชวง ฤดูฝน ซึงอากาศเย็นและชืน การระบาดมักเกิดขึนในศูนย ่ ้ ้ เด็กเล็กและโรงเรียนอนุบาล สถานการณโรคในประเทศไทย : นับแตมีรายงานการ ระบาดของโรคมือ เทา ปาก ที่มีอาการรุนแรงจากการ ติดเชื้อไวรัสเอนเทอโร 71 ในประเทศตาง ๆ ของภูมิภาค เอเชียตังแต พ.ศ. 2540 กระทรวงสาธารณสุขไดตระหนัก ้
  • 2. องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม 99 ถึงความสําคัญของปญหาดังกลาว จึงมอบหมายใหสานัก ํ ระบาดวิทยา และสํานักโรคติดตอทัวไป (ขณะนีแยกออก ่ ้ มาเปนสํานักโรคติดตออุบตใหม) กรมควบคุมโรค รวมกับ ัิ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร การแพทย เริ่ ม มี ก ารเฝ า ระวั ง รายงานและสอบสวน ผูปวยสงสัยติดเชื้อ เอนเทอโร 71 และปองกันควบคุม โรคนับตั้งแตนั้นมา โดยเพิ่มเติมโรคมือ เทา ปาก ใน ระบบรายงานผูปวยในขายเฝาระวัง ลักษณะการเกิด โรคกระจัดกระจายหรือระบาดเปนครั้งคราว มักมีผูปวย เพิมขึนในชวงฤดูรอนตอตนฤดูฝน (พฤษภาคม - มิถนายน) ่ ้  ุ มักเปนกับเด็กอายุตํ่ากวา 10 ป ไมคอยพบในวัยรุน การ ระบาดมักเกิดขึ้นบอยในกลุมเด็ก เชน สถานรับเลี้ยงเด็ก โรงเรียนอนุบาล กลุมเสี่ยงตอโรค พบสูงสุดในเด็กกลุม อายุตํ่ากวา 5 ป โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ไมถูกสุขลักษณะ อยูกนอยางแออัด และถามีการระบาดเปนระยะเวลานาน ั จะทําใหมีโอกาสที่จะแพรไปสูเด็กที่มีอายุมากขึ้นจนถึง วัยรุน และความรุนแรงของโรคก็จะเพิ่มมากขึ้น 3. อาการของโรค : มีไดหลายลักษณะ ดังนี้ 1. โรคแผลในคอหอย มีไข เจ็บคอ มีตุมพองใสขนาด 1 - 2 มิลลิเมตรบนฐานซึงมีสแดง กระจายอยูบริเวณ ่ ี  คอหอย และตุมพองใสจะขยายกลายเปนแผลคลาย  แผลรอนใน โดยมากพบที่บริเวณดานหนาของตอม ทอนซิล เพดานปากดานหลัง ลินไก และตอมทอนซิล ้ และมักเปนอยูนาน 4 - 6 วัน หลังเริ่มมีอาการ มีรายงานพบวาอาจพบอาการชักจากไขสูงรวมได รอยละ 5 แตไมมีรายงานผูเสียชีวิต 2. โรคมือ เทา ปาก แผลในปากคอนขางกระจายกวาง ในชองปาก กระพุงแกม และเหงือก รวมทั้งดานขาง ของลิ้น (ดังรูปที่ 26) ลักษณะตุมพองใสอาจอยูนาน 7 - 10 วัน และจะมีผื่นหรือตุมพองใส เกิดที่บริเวณ
  • 3. 100 องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม ฝามือ นิ้วมือ (ดังรูปที่ 27) และฝาเทา (ดังรูปที่ 28) หรือบริเวณกน โดยทั่วไปหายไดเอง พบนอยมากที่ ทําใหเสียชีวิตในเด็กทารก รูปที่ 26 แผลบนลินและนิวหัวแมมอ โรคมือเทาปาก (Ulcers ้ ้ ื in the mouth and on the thumb) รูปที่ 27 ผื่ น บนฝ า มื อ และนิ้ ว ตุ ม พองใสบนฝ า มื อ และนิ้ ว โรคมือ เทา ปาก (Blisters on the palm and fingers)
  • 4. องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม 101 รูปที่ 28 ตุมพองใสบริเวณหลังเทา โรคมือ เทา ปาก (Blisters  on the soles of the feet) 3. โรคคออักเสบมีตอมนํ้าเหลืองโต แผลที่คอนขาง แข็ง นูน กระจาย มีตุมกอนสีขาวหรือเหลืองขนาด ประมาณ 3 - 6 มิลลิเมตรอยูบนฐานรอบสีแดง และ พบมากบริเวณลิ้นไก ดานหนาตอมทอนซิล และ คอหอยดานหลัง แตไมพบผื่นหรือตุมพอง 4. ระยะฟกตัวของโรค : โดยเฉลี่ย 3 - 5 วัน สําหรับโรค แผลในคอหอยและโรคมือ เทา ปาก และโรคคออักเสบมี ตอมนํ้าเหลืองโต มีระยะฟกตัวประมาณ 5 วัน 5. การวินิจฉัยโรค : สามารถพบเชื้อไดจากตัวอยางจาก ปายแผล ชองปาก และอุจจาระ มาเพาะแยกเชื้อ หรือ ฉีดเพาะเชื้อในลูกหนู (suckling mice) และเนื่องจาก เชือมีหลายสายพันธุยอยซึงทําใหเกิดอาการคลายกัน และ ้  ่ ไมมีแอนติเจนที่ใชรวมกัน การตรวจหาทางนํ้าเหลืองจึง ตองกําหนดการสงตรวจเชื้อเพื่อการวินิจฉัยแบบเฉพาะ เจาะจงของเชื้อชนิดนั้นๆ
  • 5. 102 องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม 6. การรักษา : ไมมการรักษาเฉพาะ ใชการรักษาตามอาการ ี 7. การแพรติดตอโรค : จากการสัมผัสโดยตรงกับเชื้อที่ปน เปอนในนํ้ามูก นํ้าลาย หรืออุจจาระของผูปวย หรือผูที่ มีเชื้อแตไมแสดงอาการ หรือการไอจามรดกัน แตไมพบ หลักฐานการแพรเชื้อติดตอผานทางแมลง นํ้า อาหาร หรือทอนํ้าทิ้ง 8. มาตรการปองกันโรค : ลดการสัมผัสแพรกระจายเชื้อ ระหวางคนสูคน เชน การลดความแออัด และการมีระบบ  ถายเทอากาศที่ดี การลางมือบอยๆ และการปฏิบัติตาม สุขอนามัยสวนบุคคลและอนามัยสิ่งแวดลอมที่ดีอยาง สมํ่าเสมอ 9. มาตรการควบคุมการระบาด : กรณีมีผูปวยเพิ่มขึ้นผิด ปกติ ตองรีบแจงสถานการณของโรค และลักษณะของ โรคใหแพทยและบุคลากรสาธารณสุขทราบ เพื่อการเฝา ระวังการระบาด รวมทั้งควรแยกผูปวยและเด็กที่มีไข สงสัยติดเชือไมใหคลุกคลีกบเด็กปกติ และระมัดระวังการ ้ ั สัมผัสนํ้ามูก นํ้าลาย หรือสิ่งขับถายของผูปวย ถาพบ ผูปวยในหองเรียนเดียวกันมากกวา 2 คน อาจพิจารณา ปดโรงเรียน/สถานศึกษาชั่วคราวเปนเวลา 5 - 7 วัน เพื่อ ทําความสะอาดพื้นผิวตางๆ ที่เด็กปวยสัมผัส ทั้งในบาน สถานศึกษา สถานที่สาธารณะ เชน หางสรรพสินคา แนะนําใหทําความสะอาดดวยสบู หรือผงซักฟอกปกติ ก อ นแล ว ตามด ว ยนํ้ า ยาฟอกผ า ขาว เช น คลอร็ อ กซ ไฮเตอร ทิ้งไว 10 นาที แลวลาง/เช็ด/แช ดวยนํ้าสะอาด เพือปองกันสารเคมีตกคาง สวนของเลนทีเด็กอาจเอาเขา ่ ่ ปากได ใหทาความสะอาดดวยสบูหรือผงซักฟอกตามปกติ ํ  และนําไปผึ่งแดด ลดโอกาสการแพรกระจายของโรค
  • 6. องคความรู (Factsheet) เรื่อง โรคติดตออุบัติใหม 103 เอกสารอางอิง: 1. กรมวิทยาศาสตรการแพทย. คูมอการเก็บตัวอยางสงตรวจ ื ทางหองปฏิบัติการ. ใน: การตรวจวินิจฉัยโรคจากไวรัส กลุมเอนเตอโร. กระทรวงสาธารณสุข; 2552. หนา 25. 2. Heymann DL., Editor, Control of Communicable Diseases Manual 19th Edition, American Associa- tion of Public Health, 2008.